Chạm vào cội nguồn trong sắc xuân Thanh minh của người họ Bế ở Cao Bằng

Trong dòng chảy lịch sử hàng ngàn năm của dân tộc, vùng đất Cao Bằng không chỉ được biết đến là cái nôi của cách mạng mà còn là nơi hội tụ của những dòng họ đại tộc giàu truyền thống. Trong số đó, dòng họ Bế nổi lên như một biểu tượng của tinh thần hiếu học, lòng yêu nước và sự gắn kết cộng đồng bền chặt.

Cội nguồn linh thiêng và sự giao thoa lịch sử

Tại Cao Bằng, họ Bế từ lâu đã được xem là một trong những "dòng họ thổ ty" có thế lực và uy tín bậc nhất vùng núi phía Bắc. Gắn liền với cộng đồng người Tày, dòng họ này đã đóng vai trò nòng cốt trong việc quản lý, bảo vệ phên dậu biên cương qua nhiều triều đại phong kiến.

Điều làm nên nét đặc sắc trong huyết thống dòng họ Bế chính là sự giao thoa lịch sử hiếm có sau những biến cố chính trị thời trung đại. Các tài liệu từ Hội đồng Mạc tộc Việt Nam và gia phả chi phái Bế Nguyễn ghi nhận: Sau vụ án Lệ Chi Viên (1442) và sự kiện nhà Mạc rút về Cao Bằng, nhiều hậu duệ của Anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi cùng con cháu nhà Mạc đã thay tên đổi họ để lánh nạn.

Việc ghép họ gốc thành "Bế Nguyễn" không chỉ là một kế sách sinh tồn mà còn là sự hòa hợp tuyệt vời giữa dòng máu tinh hoa của đồng bằng và khí phách kiên cường của núi rừng. Trải qua hàng thế kỷ, dòng họ Bế đã bám rễ sâu vào lòng đất mẹ, từ các khu vực Quảng Hòa, Hòa An đến Thạch An, xây dựng nên những bản làng trù phú cùng một hệ thống gia phả nghiêm cẩn.

Sức mạnh và danh tiếng của dòng họ Bế được khẳng định qua những đóng góp to lớn của các thế hệ con cháu trên nhiều lĩnh vực trọng yếu. Dòng họ đã sản sinh ra những người con ưu tú, làm rạng danh non sông, ở lĩnh vực Quân sự, có điển hình là Thượng tướng Bế Xuân Trường (nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng), hiện đang đảm nhiệm các trọng trách: Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Đại biểu Quốc hội khóa XVI. Ông là tiếng nói uy tín đại diện cho cử tri và cựu chiến binh cả nước.

Lĩnh vực Y tế - Giáo dục: Vẻ đẹp trí tuệ tỏa sáng qua những người phụ nữ tài năng như Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bế Thị Thuấn (Đại học Dược Hà Nội). Bà là người dân tộc Tày đầu tiên đạt được học hàm, học vị cao quý này, góp phần đào tạo nên nhiều thế hệ dược sĩ xuất sắc cho nền y tế nước nhà. Hay lĩnh vực Văn hóa - Nghệ thuật có Nhạc sĩ Bế Nguyễn Kha đã dùng những thanh âm, giai điệu để dệt nên bức tranh sinh động về vẻ đẹp núi rừng vùng cao.

Nghi lễ Thanh minh 2026: Trang trọng và gắn kết

Ngày mùng 3 tháng 3 năm Bính Ngọ (2026), không khí tại khu vực Bế Văn Đàn (Quảng Hòa) hay các khu mộ tổ tại Hòa An trở nên náo nhiệt hơn bao giờ hết. Đây là năm dòng họ Bế tổ chức đại lễ Thanh minh với quy mô lớn chưa từng có, quy tụ hàng trăm con cháu từ khắp mọi miền Tổ quốc và kiều bào ở nước ngoài trở về.

Dưới tiết trời xuân dịu mát, các đoàn xe nối đuôi nhau hướng về tổ đường. Lễ tế tổ diễn ra trang nghiêm, kết hợp hài hòa giữa nghi thức truyền thống của người Tày và lễ nghi phong kiến xưa. Những bài văn tế bằng tiếng Tày và tiếng Phổ thông vang lên, nhắc nhớ công lao của các bậc tiền nhân đã khai hoang mở cõi.

Đại lễ năm nay mang ý nghĩa xã hội sâu sắc nhờ sự chung tay của Hội đồng gia tộc cùng những người con ưu tú, doanh nhân và các vị tướng lĩnh. Không chỉ đóng góp vật chất tôn tạo lăng mộ, nhà thờ họ, họ còn mang về những "nguồn lực tri thức" để định hướng con đường lập nghiệp cho thế hệ trẻ.

Điểm nhấn xúc động nhất là bữa cơm cộng đồng dưới chân núi. Không phân biệt chức vụ hay tuổi tác, con cháu họ Bế quây quần bên chén rượu ngô, bát canh đắng, chia sẻ chuyện đời, chuyện nghề. Đây cũng là lúc các bậc cao niên răn dạy hậu thế về gia phong và đạo lý "đói cho sạch, rách cho thơm".

Khát vọng vươn mình trong kỷ nguyên mới

Nhìn vào dòng họ Bế hôm nay, có thể thấy rõ hình ảnh của một "dòng họ học tập" tiêu biểu. Quỹ khuyến học của dòng họ hằng năm vẫn bền bỉ trao hàng trăm suất học bổng cho các em nhỏ vượt khó học giỏi.

Sự "báo hiếu" thiết thực nhất của con cháu họ Bế giờ đây không chỉ dừng ở nén nhang dâng tổ tiên, mà là việc sống xứng đáng với dòng máu mình mang: Tích cực phát triển kinh tế địa phương, bảo tồn văn hóa Tày và sẵn sàng cống hiến bảo vệ biên cương Tổ quốc.

Đại lễ Thanh minh năm Bính Ngọ 2026 khép lại bằng hình ảnh những em bé thế hệ Gen Alpha tay trong tay cùng cha mẹ thắp tâm nhang trước mộ tổ. Ánh sáng niềm tin lấp lánh trong mắt trẻ thơ chính là lời hứa về một tương lai rạng rỡ, nơi dòng họ Bế tiếp tục viết nên những trang sử vàng, đóng góp vào sự hưng thịnh của vùng đất địa đầu Tổ quốc.