Châu Âu cảnh báo nguy cơ gia tăng vi khuẩn "ăn thịt người" tại các bãi biển

Nhiều quốc gia châu Âu đang trải qua một đợt nắng nóng cực đoan, đẩy nhiệt độ nước biển lên mức cao kỷ lục, dẫn đến việc một loại "vi khuẩn ăn thịt người" ít được biết đến có thể đang phát triển mạnh tại các vùng biển ven bờ châu Âu, có tên gọi là "Vibrio".

Theo các chuyên gia, phần lớn chủng Vibrio không gây hại cho con người. Tuy nhiên, một số chủng, đặc biệt là Vibrio vulnificus - thường được truyền thông gọi là "vi khuẩn ăn thịt người" - có thể gây nhiễm trùng nghiêm trọng trong những trường hợp hiếm gặp, nhất là đối với người có vết thương hở, mắc bệnh gan hoặc suy giảm hệ miễn dịch.

Vi khuẩn Vibrio là nhóm vi khuẩn sống tự nhiên trong môi trường nước, phát triển mạnh tại các vùng nước ven biển có nhiệt độ ấm và độ mặn trung bình, đặc biệt là nơi nước ngọt hòa với nước biển như cửa sông, đầm phá và vùng nước lợ.

Theo Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA), vi khuẩn này cũng có thể tồn tại trong hải sản. Một số chủng có khả năng gây các bệnh từ viêm dạ dày - ruột cho đến nhiễm trùng nặng, thậm chí đe dọa tính mạng.

Trong khi đó, Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh châu Âu (ECDC) cảnh báo nguy cơ nhiễm Vibrio có xu hướng gia tăng trong mùa hè, đặc biệt trong các đợt nắng nóng kéo dài và tại những vùng nước ven biển nông.

Theo các chuyên gia, vi khuẩn có thể xâm nhập vào cơ thể qua hai con đường chính: Thứ nhất là thông qua việc ăn các loại hải sản sống hoặc chưa được nấu chín kỹ, đặc biệt là hàu và các loài nhuyễn thể có vỏ; Thứ hai là qua các vết thương hở khi tiếp xúc với nguồn nước bị nhiễm khuẩn.

Các triệu chứng phụ thuộc vào đường lây nhiễm. Người tiếp xúc với nước nhiễm khuẩn có thể bị viêm tai, sưng đỏ, đau hoặc nhiễm trùng da tại vị trí có vết thương.

Trong những trường hợp nặng, nếu không được điều trị kịp thời, người bệnh có thể bị viêm cân mạc hoại tử - tình trạng mô mềm quanh vết thương bị phá hủy nhanh chóng - đồng thời vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu, gây nhiễm khuẩn huyết và thậm chí buộc phải cắt cụt chi. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh đây là những trường hợp rất hiếm gặp.

Những người có bệnh gan mạn tính hoặc hệ miễn dịch suy yếu được đánh giá là nhóm có nguy cơ cao nhất.

Các nhà khoa học cho biết nhiệt độ và độ mặn của nước biển là hai yếu tố quan trọng nhất quyết định khả năng phát triển của Vibrio.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, biển Địa Trung Hải đang nóng lên nhanh hơn khoảng 20% so với mức trung bình của các đại dương trên thế giới, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhiều loại vi khuẩn phát triển. Dù vậy, các nhà khoa học cho biết biển Địa Trung Hải vốn có độ mặn cao hơn nên trước đây vẫn hạn chế sự phát triển của Vibrio vulnificus - chủng liên quan nhiều nhất đến các ca nhiễm trùng nghiêm trọng.

Hiện nay, khu vực có nguy cơ cao nhất vẫn là biển Baltic, vùng chuyển tiếp giữa biển Baltic và Biển Bắc, Biển Đen cùng các khu vực ven biển gần cửa những con sông lớn.

Tuy nhiên, giới chuyên môn cảnh báo nếu nhiệt độ tiếp tục tăng và độ mặn của biển Địa Trung Hải thay đổi, nguy cơ xuất hiện nhiều ca nhiễm tại khu vực này cũng sẽ gia tăng. Số liệu của Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc cho thấy châu Âu đón khoảng 747 triệu lượt khách quốc tế trong năm 2024, trong đó khu vực Địa Trung Hải là một trong những điểm đến du lịch đông khách nhất thế giới.

Theo ECDC, số ca mắc Vibrio tại châu Âu vẫn tương đối thấp nhưng đã có xu hướng tăng trong những năm gần đây, nhất là tại các quốc gia ven biển Baltic.

Năm 2018, châu Âu ghi nhận 445 ca nhiễm Vibrio, cao gấp hơn ba lần mức trung vị hằng năm là 126 ca trong giai đoạn 2014-2017.

Các chuyên gia cũng lưu ý rằng tình trạng kháng kháng sinh đã được ghi nhận ở một số chủng Vibrio, làm gia tăng thêm mối lo ngại đối với các cơ quan y tế.

Để giảm nguy cơ lây nhiễm, ECDC khuyến cáo người dân không nên ăn hải sản sống hoặc chưa nấu chín kỹ, đặc biệt là hàu. Những người có vết thương hở, mới xăm mình hoặc mới xỏ khuyên cũng được khuyến nghị tránh bơi tại các vùng nước lợ hoặc nước biển có nguy cơ ô nhiễm.

ECDC hiện theo dõi diễn biến của Vibrio thông qua bản đồ tương tác được cập nhật hằng ngày, đồng thời đưa ra dự báo nguy cơ trong 5 ngày tiếp theo nhằm hỗ trợ các cơ quan y tế và người dân chủ động phòng ngừa.

Theo các chuyên gia y tế, sự xuất hiện ngày càng nhiều của Vibrio không phải là vấn đề riêng của vi khuẩn mà là dấu hiệu cho thấy hệ sinh thái biển đang mất cân bằng do tác động của nhiệt độ tăng và ô nhiễm môi trường.