"Chim bay không để lại dấu vết": Giải mã làn sóng dọn rác truyền cảm hứng của CĐV Nhật Bản tại World Cup

(Ảnh: AP)

Bài học từ chiếc giẻ lau "Zokin" thuở thiếu thời

Bà Nozomi Morgan, chuyên gia về lãnh đạo liên văn hóa, vẫn nhớ như in trải nghiệm chuyển từ Seattle (Mỹ) về Tokyo sinh sống năm 8 tuổi. Sự khác biệt văn hóa đầu tiên khiến bà ngỡ ngàng là quy định cởi bỏ "giày đi ngoài trời" để thay bằng "giày đi trong nhà" ngay tại cửa trường để giữ không gian sạch nhất có thể.

Nhưng đó mới chỉ là khởi đầu. Cha mẹ Morgan đã chuẩn bị cho bà một chiếc Zokin – món đồ bất ly thân của mọi học sinh Nhật Bản.

"Mỗi đứa trẻ đều có một chiếc giẻ lau tự khâu tay từ vài mảnh vải tái chế, trên đó có thêu tên mình. Tôi nhớ bài tập đầu tiên ở trường không phải là học chữ, mà là dọn dẹp lớp học" - bà Nozomi Morgan chia sẻ với CNN Sports.

"Tất cả bàn ghế được đẩy về phía trước, lũ trẻ sẽ quét dọn và dùng những chiếc giẻ lau nhỏ bé để làm sạch sàn nhà. Nó giống như một trò chơi nhỏ mà bạn chơi dọn dẹp, nó không giống như một việc vặt, nó chỉ là một cái gì đó mà tất cả chúng ta đã làm cùng nhau".

Morgan nói rằng trong suốt thời gian học tiểu học và trung học cơ sở, họ đã dọn dẹp mọi nơi, quét lá trên cầu thang và thậm chí cả phòng tắm.

"Có một câu nói: Một con chim bay không bao giờ để lại dấu vết" - bà Morgan nói. 

"Chỉ cần thử một lần thôi"

Tuy nhiên, không phải đứa trẻ nào cũng hào hứng với những giờ trực nhật. Anh Hirokazu Tsunoda thành thật thú nhận với CNN: "Ngày xưa tôi ghét cay ghét đắng việc đó. Tôi luôn tự hỏi: Tại sao mình phải làm thế này? Lớp học có bẩn lắm đâu, và ai cũng vứt rác vào thùng rồi mà?".

Sẽ không ai tin được cậu bé hay cằn nhằn năm xưa giờ đây lại là gương mặt quen thuộc tại các kỳ Olympic và World Cup suốt từ năm 2008 đến nay, luôn tay nhặt rác trên khắp các khán đài.

Đối với Tsunoda, sân vận động không phải là nơi bạn muốn làm gì thì làm chỉ vì đã bỏ tiền mua vé: "Với chúng tôi, đó là một không gian thiêng liêng. Nếu bạn thực sự có niềm đam mê và trân trọng nơi mang lại cảm xúc cho mình, bạn sẽ không bao giờ muốn để lại một đống bừa bãi. Vì vậy, bạn sẽ nhặt nó lên".

Bước ngoặt thay đổi nhận thức của Tsunoda là khi anh trưởng thành và tham gia dọn dẹp tại trường học của con gái mình. Lúc đó, anh mới thực sự thấu hiểu giá trị của việc giữ gìn vệ sinh chung.

"Thực tế, vẫn có những lời gièm pha nhắm vào việc cổ động viên Nhật Bản nhặt rác. Họ bảo: 'Bọn họ chỉ đang làm màu để gây chú ý thôi'. Nhưng tôi muốn nhắn nhủ họ: Hãy thử làm một lần đi rồi biết" - Hirokazu Tsunoda nói - "Thu dọn thức ăn thừa hay những lon nước uống dở của người khác chưa bao giờ là một trải nghiệm dễ chịu. Nhưng một khi bạn đã tự tay làm việc đó, bạn sẽ tự khắc hiểu và không bao giờ cho phép mình trở thành một kẻ xả rác bừa bãi nữa".

Giờ đây, Tsunoda đã trở thành người phát ngôn không chính thức cho cộng đồng cổ động viên văn minh này. Nhưng anh khẳng định mình chỉ đang tiếp nối truyền thống của những người đi trước. Sự ngăn nắp này không chỉ có trên khán đài, mà lan vào cả phòng thay đồ của các chiến binh "Samurai Xanh". Dù thắng hay thua, tại World Cup 2018 và 2022, phòng thay đồ của tuyển Nhật Bản luôn sạch bóng sau trận đấu, dấu vết duy nhất họ để lại là một bức thư cảm ơn kèm những chú chim hạc giấy origami.

Tám năm trước, Makoto Hasebe là đội trưởng của đội tuyển Nhật Bản ở Nga. Phát biểu với giới truyền thông, anh nói: "Tôi thực sự tự hào về nhân viên của chúng tôi. Những người ủng hộ cũng vậy. Vì tôi thường sống ở nước ngoài và đã có nhiều cơ hội đến thăm các quốc gia khác nhau với đội tuyển quốc gia, tôi thường cảm thấy rằng không có quốc gia nào có đường phố sạch sẽ như Nhật Bản. Tôi tin rằng Nhật Bản là một nơi mà người dân Nhật Bản sở hữu một tinh thần tuyệt vời. Tôi tự hào về điều này, không chỉ là một cầu thủ bóng đá, mà còn là một công dân Nhật Bản".

Tsunoda nói rằng anh mang thêm túi rác đến các trận đấu và những người ủng hộ các quốc gia khác cũng tham gia cùng.

"Thường thì có nhiều người nước ngoài giúp đỡ hơn người Nhật" - anh nói - "Và trong những lúc đó, tôi luôn cố gắng gọi to và khen ngợi họ: "Cảm ơn!". Tôi nghĩ được một người Nhật khen ngợi ở nước ngoài là điều khiến tôi cảm thấy vui, và tôi tin rằng điều đó sẽ khiến họ muốn làm điều đó lần nữa".

Tạo ra sự khác biệt

Sau chiến thắng trở lại ly kỳ trước Đức ở Qatar bốn năm trước, các cổ động viên Nhật Bản đã chứng minh rằng họ không chỉ thắng trên bảng tỷ số, mà còn chiến thắng trọn vẹn trong lòng người hâm mộ. Một video về việc dọn dẹp đã lan truyền và FIFA ca ngợi nỗ lực này trên mạng xã hội.

"Khoảng 500 tình nguyện viên sân vận động đã đến từ khắp nơi chỉ để cảm ơn chúng tôi. Điều đó, đối với tôi, nó khiến tôi cảm thấy điều gì đó thực sự quan trọng" - Tsunoda nói.

"Vào cuối ngày, sân vận động sạch sẽ, không ai thua, và các tình nguyện viên và nhân viên dọn dẹp được về nhà sớm".

Tsunoda tin rằng hành động nhặt rác vô tư này chính là 'cửa ngõ' dẫn dắt con người đến với các hoạt động thiện nguyện quy mô hơn, từ đó tìm ra cách mang lại lợi ích cho toàn xã hội.

Bản thân Tsunoda đã có hơn 200 lần xả thân hỗ trợ tại hiện trường các vụ thiên tai. Nhờ nguồn quỹ quyên góp từ cộng đồng, anh còn kết nối và đưa những đứa trẻ chịu ảnh hưởng bởi thiên tai đi xem World Cup để đem lại cho các em những trải nghiệm tích cực. Tại trận đấu gặp Hà Lan ở Dallas, anh dẫn theo 7 em nhỏ từng trải qua trận động đất ở bán đảo Noto năm 2024.

Tsunoda bày tỏ quan điểm về hai chữ "tình nguyện": "Định nghĩa của tôi về tình nguyện rất đơn giản: Đó là 'gánh vác hộ rắc rối của người khác'. Vì vậy, không phải cứ đến vùng thiên tai hay lặn lội sang tận Nepal cứu trợ mới là điều gì đó cao thượng hơn".

"Nó có thể bắt đầu từ những việc nhỏ nhặt nhất: Nhặt một cọng rác, nhường ghế cho người già, hay chủ động bảo 'Để tôi xách hộ cho' khi thấy một ai đó đang chật vật với những túi đồ nặng nề" - Tsunoda nói tiếp - "Trong số tất cả các cách để sẻ chia rắc rối với người khác, tôi nghĩ nhặt rác là việc dễ làm nhất và ai cũng có thể bắt đầu. Và tôi tin rằng cái nền tảng ấy, thứ bản năng thấu hiểu và sẻ chia đó, đã có sẵn trong lòng mỗi người dân Nhật Bản. Và tôi tin rằng nền tảng đó, bản năng cơ bản cho hoạt động tình nguyện, tồn tại trong hầu hết người Nhật Bản".