Chim cánh cụt Nam Cực thay đổi mạnh mùa sinh sản do biến đổi khí hậu

Chim cánh cụt Gentoo tại vịnh Neko, Nam Cực, được ghi nhận sinh sản sớm hơn đáng kể (Ảnh: Ignacio Juarez Martinez)

Một nghiên cứu kéo dài 10 năm cho thấy chim cánh cụt ở Nam Cực đã thay đổi đáng kể mùa sinh sản, dường như để thích ứng với tình trạng biến đổi khí hậu. Các nhà khoa học cảnh báo sự thay đổi này có thể đe dọa sự sống còn của một số loài.

Nghiên cứu do nhóm Penguin Watch thuộc Đại học Oxford và Đại học Oxford Brookes thực hiện cho thấy thời điểm sinh sản của chim cánh cụt tại nhiều thuộc địa đã được đẩy sớm hơn hơn 3 tuần so với trước đây. Theo nhóm nghiên cứu, sự thay đổi quá nhanh có thể khiến chim cánh cụt sinh sản vào thời điểm nguồn thức ăn chưa kịp xuất hiện.

Dữ liệu được thu thập trong giai đoạn 2012 - 2022 từ 77 camera tua nhanh đặt tại 37 thuộc địa ở Nam Cực và các đảo cận Nam Cực. Các camera này vừa ghi hình hoạt động của chim cánh cụt, vừa đo nhiệt độ không khí tại thời điểm chụp.

Ba loài được nghiên cứu gồm chim cánh cụt Adélie, chim cánh cụt quai mũ và chim cánh cụt Gentoo. Kết quả cho thấy cả ba loài đều sinh sản sớm hơn với tốc độ chưa từng được ghi nhận trước đây. Chim cánh cụt Gentoo có mức thay đổi lớn nhất, trung bình sớm hơn 13 ngày trong vòng 10 năm, có nơi lên tới 24 ngày. Hai loài còn lại sinh sản sớm hơn trung bình khoảng 10 ngày.

Các nhà khoa học cảnh báo sự thay đổi này có thể làm gián đoạn chuỗi thức ăn. Nếu chim cánh cụt sinh sản trước khi nguồn mồi chính như nhuyễn thể biển xuất hiện, chim non có nguy cơ thiếu thức ăn trong những tuần đầu đời, giai đoạn quyết định khả năng sống sót.

Ngoài ra, việc các loài sinh sản gần nhau hơn về thời gian cũng có thể làm gia tăng cạnh tranh giữa các loài chim cánh cụt. Chim cánh cụt Gentoo, vốn thích nghi tốt hơn với điều kiện ấm lên và có khả năng thay đổi nguồn thức ăn, đang mở rộng quần thể tại bán đảo Nam Cực. Trong khi đó, hai loài còn lại được ghi nhận đang suy giảm về số lượng.

Các nhà nghiên cứu cho rằng sự thay đổi mùa sinh sản có thể liên quan đến nhiệt độ tăng, băng và tuyết tan sớm hoặc những biến động trong hệ sinh thái biển. Tuy nhiên, cơ chế cụ thể vẫn cần được làm rõ thêm.

Chim cánh cụt đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái Nam Cực. Việc suy giảm số lượng các loài này có thể làm tăng nguy cơ mất cân bằng sinh thái trong khu vực, khiến các nhà khoa học đặc biệt lo ngại.