Nghiên cứu xây dựng hệ sinh thái số quốc gia về phổ biến, giáo dục pháp luật
Sáng 4/8, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tham gia thảo luận tại Tổ 2, Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh về: Dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng; Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên thảo luận tổ
Cho ý kiến về Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, đây là dự án luật có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật.
Trong hai năm trở lại đây, Quốc hội đã tổ chức các diễn đàn về xây dựng pháp luật và hoạt động giám sát. Chủ tịch Quốc hội cho rằng, phổ biến, giáo dục pháp luật cũng phải được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của công tác pháp luật.
"Điều quan trọng là phải làm sao để hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật không còn mang tính hình thức, không chỉ lặp lại những nội dung cũ, mà thực sự trở thành động lực xây dựng văn hóa thượng tôn Hiến pháp và pháp luật", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Theo Chủ tịch Quốc hội, yêu cầu trước hết là phải xác định đúng vị trí, vai trò của công tác này. Mọi công dân đều phải sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật. Tuy nhiên, người dân phải hiểu Hiến pháp, hiểu pháp luật thì mới có thể thực hiện đầy đủ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mình.
Từ kinh nghiệm quốc tế, Chủ tịch Quốc hội cho rằng phải tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng pháp luật. Luật cần tập trung quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, ổn định, lâu dài; những nội dung cụ thể, thường xuyên biến động cần giao cho Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền quy định. Cùng với đổi mới hoạt động xây dựng pháp luật, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cũng phải có bước chuyển mạnh mẽ, tương xứng với yêu cầu của giai đoạn mới.
Theo đó, dự thảo luật cần nghiên cứu quy định rõ việc xây dựng hệ sinh thái số quốc gia về phổ biến, giáo dục pháp luật, có thể tích hợp vào các công cụ số, hệ thống trí tuệ nhân tạo và trợ lý pháp lý tự động. Thông qua các công cụ này, người dân có thể tìm hiểu và được giải đáp những vấn đề pháp luật cơ bản liên tục 24 giờ mỗi ngày, 7 ngày mỗi tuần, qua đó giúp việc tiếp cận và sử dụng pháp luật trở nên thuận lợi hơn.
Chủ tịch Quốc hội đồng thời lưu ý, chuyển đổi số phải hướng tới tương tác đa chiều, không chỉ truyền thông một chiều từ cơ quan nhà nước xuống người dân. Dự thảo cần bổ sung cơ chế tiếp nhận phản hồi, đánh giá mức độ hiểu biết pháp luật, đo lường khả năng tiếp nhận và thực thi pháp luật của người dân trên môi trường số. Trên cơ sở đó, các cơ quan có thể kịp thời điều chỉnh nội dung và phương thức phổ biến, giáo dục pháp luật.
Giúp mỗi người nâng cao năng lực sử dụng pháp luật để tự bảo vệ mình
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng nhấn mạnh phải xác định rõ các nhóm đối tượng đặc thù, đồng thời cá thể hóa nội dung và phương thức phổ biến, giáo dục pháp luật.
Luật hiện hành đã quy định một số nhóm đối tượng đặc thù như đồng bào dân tộc thiểu số, người dân ở vùng sâu, vùng xa, người đang chấp hành hình phạt và một số nhóm khác. Tuy nhiên, phương thức tiếp cận đối với các nhóm này vẫn còn chung chung.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng phải chuyển từ phổ biến pháp luật một cách dàn trải, đại trà sang phổ biến pháp luật có trọng tâm, sát với nhu cầu của từng nhóm người dân.
"Phải chuyển từ phổ biến pháp luật một cách dàn trải, đại trà sang phổ biến pháp luật có trọng tâm, sát với nhu cầu của từng nhóm người dân. Người dân làm nghề gì, sinh sống ở địa bàn nào thì cần được ưu tiên tiếp cận những quy định pháp luật có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích, sinh kế và đời sống của họ", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, không nên chỉ nhìn nhận một số hành vi vi phạm dưới góc độ đạo đức. Khi pháp luật đã có quy định nhưng vẫn cố tình vi phạm thì phải xác định rõ đó là hành vi vi phạm pháp luật.
Chẳng hạn, những hành vi gian lận thi cử, bạo lực học đường và các hành vi vi phạm khác trong trường học cần được nhận diện đầy đủ dưới góc độ pháp lý. Phổ biến, giáo dục pháp luật phải giúp mỗi người hiểu rõ giới hạn hành vi, hậu quả pháp lý và trách nhiệm của mình.
Đối với giáo dục pháp luật trong nhà trường, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh phải chuyển mạnh từ truyền đạt lý thuyết sang giáo dục trực quan, trải nghiệm và hình thành hành vi. Phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh là trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội, trong đó gia đình có vai trò đặc biệt quan trọng.
Chủ tịch Quốc hội cho rằng lần sửa đổi này phải tạo ra một cuộc đổi mới mạnh mẽ về phương thức tổ chức thực hiện, thay vì chỉ chỉnh sửa câu chữ, điều chỉnh kỹ thuật hoặc bổ sung thêm trách nhiệm của các cơ quan.
Theo Chủ tịch Quốc hội, cần chuyển từ tư duy quản lý, ban phát thông tin sang tư duy phục vụ, hỗ trợ người dân; qua đó giúp mỗi người nâng cao năng lực sử dụng pháp luật để tự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Nếu công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được triển khai tốt, các luật và nghị quyết do Quốc hội ban hành mới thực sự đi vào cuộc sống, đến được với người dân, doanh nghiệp và các đối tượng chịu sự tác động.
Bình luận (0)