Chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám

Chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám được tổ chức không nhằm tái hiện lịch sử một cách hoài niệm, mà hướng tới kích hoạt tinh thần đạo học trong bối cảnh hôm nay, thông qua ba lát cắt tiêu biểu: nghiên cứu – cộng đồng – nghệ thuật.

Năm 1076, dưới triều Lý, Quốc Tử Giám được thành lập – đánh dấu sự ra đời của trường quốc học đầu tiên trong lịch sử Việt Nam. Không chỉ là một thiết chế giáo dục, Quốc Tử Giám còn là nơi xác lập tư tưởng căn bản của nền học vấn Việt Nam: học gắn với đạo, tri thức gắn với nhân cách, hiền tài gắn với vận mệnh quốc gia.

Trải qua 950 năm hình thành và phát triển, Quốc Tử Giám không chỉ lưu dấu một chiều dài lịch sử, mà còn kết tinh một hệ giá trị bền vững – thứ được gọi bằng một khái niệm cốt lõi: đạo học.

Kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám vì thế không đơn thuần là một sự kiện mang tính thời gian, mà là dịp để nhìn lại một hành trình tư tưởng, nơi giáo dục không chỉ đào tạo tri thức, mà trước hết là rèn luyện con người.

Trong lịch sử phong kiến Việt Nam, Quốc Tử Giám là nơi đào tạo con em hoàng tộc, quan lại và những người học xuất sắc trong dân gian. Nhưng vượt lên trên chức năng đào tạo, Quốc Tử Giám còn giữ vai trò định hình chuẩn mực của người trí thức: học để tu thân, học để hành đạo, học để phụng sự xã hội.

Ở đó, đạo học không tách rời đời sống, mà gắn chặt với trách nhiệm công dân và lý tưởng quốc gia. Chính tinh thần ấy đã làm nên sự khác biệt của Quốc Tử Giám so với nhiều mô hình giáo dục cổ truyền khác trong khu vực.

"NGỰA VỀ PHỐ" - ẨN DỤ VỀ HÀNH TRÌNH HỌC ĐẠO

Triển lãm "Ngựa về phố" mở đầu chuỗi kỷ niệm bằng một biểu tượng giàu tính gợi mở. Trong tư duy phương Đông, ngựa là hình ảnh của sự bền bỉ, trung thành và hành trình không ngừng tiến bước. Đặt biểu tượng ấy trong không gian gắn với Quốc Tử Giám, triển lãm gợi liên tưởng trực tiếp tới con đường học đạo: dài lâu, gian nan, nhưng luôn hướng về phía trước.

Các nghiên cứu văn hoá của nhà nghiên cứu Tây Nguyên Đặng Minh Tâm mang đến chiều sâu nhân học cho hình tượng con ngựa – như một thực thể văn hoá gắn với cộng đồng và triết lý sống. Trong khi đó, các sáng tác của hoạ sĩ Lê Huy và LamPhong Studio đưa biểu tượng ấy vào ngôn ngữ mỹ thuật đương đại, cho thấy cách di sản có thể tiếp tục sống trong tư duy sáng tạo hôm nay.

DIỄU HÀNH 950 HỌC SINH - SỰ TIẾP NỐI HỮU HÌNH CỦA ĐẠO HỌC

Một trong những hình ảnh giàu sức nặng biểu tượng nhất của lễ kỷ niệm là cuộc diễu hành của 950 em học sinh tiểu học đến từ các trường trên địa bàn Hà Nội.

Con số 950 – gắn với số năm hình thành Quốc Tử Giám – được chuyển hoá thành 950 gương mặt học trò hôm nay, như một cách khẳng định rõ ràng: đạo học không thuộc về quá khứ, mà đang tiếp tục được trao truyền qua từng thế hệ.

Nếu Quốc Tử Giám trong lịch sử là nơi khởi nguồn của nền học vấn quốc gia, thì hình ảnh 950 em nhỏ chính là minh chứng cho sự tiếp nối sống động của tinh thần quốc học trong hiện tại.

"ĐẠO HỌC" - KHI TRƯỜNG QUỐC HỌC ĐƯỢC KỂ BẰNG NGHỆ THUẬT

Chương trình nghệ thuật "Đạo học" là điểm nhấn tư tưởng của toàn bộ chuỗi kỷ niệm. Với sự tham gia của 50 ông đồ đến từ Nhân Mỹ học đường, 150 học sinh tiểu học và các nghệ sĩ trẻ của Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội, chương trình tạo nên một cấu trúc biểu đạt đạo học xuyên thế hệ.

Ở đó, người truyền chữ – người học chữ – người sáng tạo nghệ thuật cùng hiện diện trong một không gian, để đạo học không còn là khái niệm trừu tượng, mà trở thành trải nghiệm sống, được cảm nhận bằng hình ảnh, âm thanh và chuyển động.

Kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám không chỉ là việc đánh dấu tuổi đời của một thiết chế giáo dục, mà là dịp để khẳng định lại một chân lý bền vững: giáo dục, tri thức và đạo học luôn là nền tảng sâu xa của sự phát triển quốc gia.

Từ trường quốc học đầu tiên trong lịch sử đến những hoạt động hôm nay, Quốc Tử Giám tiếp tục hiện diện như một trục tinh thần, nhắc nhớ rằng: học để làm người – học để phụng sự – học để dựng nước, vẫn luôn là cốt lõi của văn hoá Việt Nam.