Cơ hội cho nông sản Việt Nam tại thị trường Halal

Cơ hội cho nông sản Việt Nam tại thị trường Halal

Thị trường Halal - một thị trường với hơn 2,2 tỷ người tiêu dùng Hồi giáo trên toàn thế giới - được đánh giá còn rất nhiều dư địa cho nông sản Việt Nam. Đây cũng là cơ hội để nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Trong cơ cấu tiêu dùng, thịt gia cầm là nhóm sản phẩm tăng trưởng nhanh và chiếm tỷ trọng lớn, phù hợp với khả năng sản xuất của Việt Nam. Nhiều quốc gia Hồi giáo, đặc biệt tại Trung Đông và Đông Nam Á, phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu thịt gia cầm, tạo dư địa lớn cho các nhà xuất khẩu mới. Ngoài ra các sản phẩm từ dê, cừu cũng là những mặt hàng có nhu cầu lớn tại thị trường này.

Năm ngoái, kim ngạch thương mại song phương giữa Việt Nam và các quốc gia Hồi giáo đạt gần 25 tỷ USD, trong đó xuất khẩu chiếm 10 tỷ USD. Con số này vẫn còn khá khiêm tốn, so với quy mô khổng lồ của thị trường Halal và cũng cho thấy dư địa tăng trưởng rất lớn.

Để vào được thị trường này, trước tiên, nông sản, thực phẩm của Việt Nam phải phù hợp với quy định của Luật Hồi giáo. Thực phẩm Halal được coi là một tiêu chuẩn quốc tế về an toàn, chất lượng và tính minh bạch. Bởi vậy, nếu khai thác được dư địa thị trường Halal thì sẽ góp phần gia tăng giá trị và nâng cao sức cạnh tranh cho nông sản Việt Nam.

Khánh Hòa phát triển dê, cừu thành sản phẩm Halal

Trong cơ cấu sản phẩm Halal, thịt dê và thịt cừu được xem là nhóm thực phẩm chủ lực, không chỉ đáp ứng các tiêu chuẩn tôn giáo, mà còn phù hợp với xu hướng tiêu dùng lành mạnh; nhờ hàm lượng dinh dưỡng cao, ít cholesterol. Nhu cầu từ các thị trường Trung Đông, Bắc Phi, Nam Á, Đông Nam Á và nhiều quốc gia phương Tây đang mở ra một cơ hội lớn cho ngành chăn nuôi.

Để có được đàn dê, cừu phát triển tốt, điều kiện tự nhiên cũng đóng vai trò rất quan trọng. Khu vực phía Nam tỉnh Khánh Hòa là một trong những nơi có khí hậu khô nóng, lượng mưa thấp và nhiều nắng nhất cả nước. Những đặc điểm tưởng chừng khắc nghiệt ấy lại rất phù hợp với tập tính sinh trưởng của các loài vật này. Từ lợi thế đó, Khánh Hòa đang hướng đến nâng cao giá trị đàn dê, cừu bằng cách phát triển theo tiêu chuẩn Halal, từng bước mở rộng cơ hội xuất khẩu.

Nắng nóng, thường xuyên hứng chịu những đợt hạn gay gắt - đó là điều bất lợi đối với khu vực phía Nam tỉnh Khánh Hòa - trước đây là tỉnh Ninh Thuận. Bất lợi đã biến thành lợi thế khi nơi đây đang là vùng đất của nhiều nông sản đặc thù gắn liền với khí hậu khô hạn. Nổi trội là đàn dê, cừu lên đến hơn 200.000 con.

Dê, cừu được nuôi trên những đồng cỏ ở phía Nam Khánh Hòa, cho thịt ngon có tiếng. Chính những lợi thế này mà mới đây, UBND tỉnh Khánh Hòa ban hành đề án phát triển dê, cừu thành sản phẩm Halal đến năm 2030 với kinh phí thực hiện dự kiến khoảng 200 tỷ đồng.

Ông Phan Đình Thịnh - Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Khánh Hòa cho biết: "Hiện nay, chúng tôi triển khai đề án Halal, tập trung tập huấn, tuyên truyền cho người dân hiểu về việc chăn nuôi, phát triển sản phẩm và hướng đến sản phẩm đạt chứng chỉ Halal".

Khá nhiều thách thức đối với ngành chăn nuôi ở tỉnh Khánh Hòa cũng như cả nước khi đưa sản phẩm dê, cừu vào thị trường Halal. Việc chăn nuôi mang tính nhỏ lẻ, phân tán, chưa hình thành chuỗi giá trị khép kín từ giống, thức ăn, chăn nuôi, giết mổ đến chế biến, tiêu thụ.

Ông Fawad Mustafa - Chuyên gia giám sát Cơ quan Halal Hàn Quốc chia sẻ: "Yếu tố quan trọng nhất là chứng nhận Halal. Mỗi quốc gia, mỗi khu vực như các nước châu Á, các nước Ả Rập hay một số quốc gia khác đều có những tiêu chuẩn Halal riêng đối với các sản phẩm thịt. Vì vậy, tôi muốn khuyến nghị các doanh nghiệp có nhu cầu đạt chứng nhận Halal cần lựa chọn một tổ chức chứng nhận Halal uy tín, có thể ở Việt Nam hoặc nước ngoài, đặc biệt là các đơn vị chuyên chứng nhận cho sản phẩm thịt".

Theo đề án phát triển dê, cừu thành sản phẩm Halal, đến năm 2030, tỉnh Khánh Hòa hình thành ít nhất 14 vùng chăn nuôi dê, cừu với quy mô tổng đàn khoảng nửa triệu con. Trong đó, 60% tổng đàn dê, cừu được nuôi theo mô hình liên kết chuỗi sản phẩm theo tiêu chuẩn Halal.

Khởi động chuỗi liên kết tạo sản phẩm Halal

Để đưa dê, cừu Việt Nam chinh phục thị trường Halal là cả một hành trình lâu dài. Nhưng ngay từ bây giờ, sự thay đổi đã phải bắt đầu từ khâu chăn nuôi, bởi chỉ khi con giống đạt chất lượng mới có thể đáp ứng các tiêu chuẩn chế biến và xuất khẩu.

Mỗi con dê, con cừu được gắn một mã số. Mỗi chuồng có một bảng tên. Trang trại nuôi dê cừu khá lạ mắt đối với nhiều nông dân ở xã Mỹ Sơn, tỉnh Khánh Hòa. Toàn bộ đàn dê cừu 600 con được nuôi nhốt và chăm sóc theo cách khác với lâu nay, nông dân thường chăn thả trên cánh đồng. Ở đây, khẩu phần ăn cho đàn dê, cừu được tính toán khá kỹ lưỡng. Cỏ xay nhuyễn, trộn với cám. Nước sạch dẫn về từng chuồng. Tủ thuốc cũng đặt ngay chuồng trại. Trời nóng, nước phun trên mái nhà làm dịu mát.

Ông Nguyễn Đình Ngọc - Giám đốc Công ty Nbee Feed cho biết: "Kiểm soát hai vấn đề. Thứ nhất là kiểm soát lượng ăn, không thiếu. Thứ hai là kiểm soát dịch bệnh, tỷ lệ chết thải sẽ thấp".

HTX Dịch vụ và Chăn nuôi Nhơn Sơn, tỉnh Khánh Hòa gắn kết 7 nông hộ, cùng chia sẻ kỹ thuật chăn nuôi: chủ động trồng cỏ, tạo nguồn thức ăn tại chỗ đồng thời tăng cường quản lý dịch bệnh.

Ông Trần Văn Long - Hợp tác xã Dịch vụ và Chăn nuôi Nhơn Sơn, tỉnh Khánh Hòa nêu ý kiến: "Thứ nhất là chọn giống, thứ hai là chăn nuôi, tạo ra được con dê chất lượng ra thị trường, người tiêu dùng mới tiếp cận, ăn miếng thịt ngon, họ sẽ nhớ".

Tỉnh Khánh Hòa định hình vùng chăn nuôi tập trung, an toàn sinh học. Cũng từ đây, việc xây dựng mô hình liên kết "bốn nhà" : Nhà nước - doanh nghiệp - hợp tác xã và người chăn nuôi mới có tính khả thi. Trong đó, các doanh nghiệp làm hạt nhân để tham gia chuỗi giá trị, có hợp đồng tiêu thụ sản phẩm dê, cừu với các HTX, hộ chăn nuôi. Ngược lại, nông hộ được hướng dẫn, đào tạo chăn nuôi đạt tiêu chuẩn VietGAP, HACCP và từng bước hướng đến chứng nhận Halal.

Ông Nguyễn Đình Ngọc - Giám đốc Công ty Nbee Feed nhận định: "Thứ nhất chăn nuôi Halal, thứ hai giết mổ Halal và thứ ba, thức ăn cho vật nuôi Halal không được phép sản xuất trong thức ăn có các loại huyết".

Thị trường thực phẩm Halal được dự báo sẽ vượt 7.500 tỷ USD vào năm 2032, trong đó riêng phân khúc thịt chiếm hơn 1.800 tỷ USD. Đây là cơ hội nếu Việt Nam xây dựng dê cừu thành sản phẩm Halal. Khi đó, sản phẩm dê cừu ở những vùng chăn nuôi tỉnh Khánh Hòa sẽ nâng cao giá trị và mở rộng thị trường xuất khẩu.