Những lớp bảo vệ nhà máy điện hạt nhân
Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo AI đang kéo theo nhu cầu năng lượng ngày càng lớn trên toàn cầu. Trong bối cảnh đó, điện hạt nhân được xem là một trong những giải pháp quan trọng.
Tại Nga, nhà máy điện hạt nhân Leningrad-2, cách thành phố Saint Petersburg gần 100 km, là một trong những công trình tiên phong ứng dụng công nghệ lò phản ứng thế hệ 3+, với nhiều lớp bảo vệ an toàn nghiêm ngặt. Đây cũng là mô hình tham khảo cho các quốc gia đang phát triển điện hạt nhân, trong đó có Việt Nam.
Vừa qua, nhóm phóng viên thường trú Đài Truyền hình Việt Nam tại Liên bang Nga đã có cơ hội hiếm hoi tiếp cận trực tiếp bên trong cơ sở hạt nhân bảo mật nghiêm ngặt bậc nhất này.
Vận hành từ năm 2018, tổ máy đầu tiên thuộc giai đoạn một của Nhà máy điện hạt nhân Leningrad-2 sở hữu công nghệ lò phản ứng VVER-1200 thế hệ 3+. Đây là dòng lò nước áp lực tiên tiến, với mỗi tổ máy có công suất điện thiết kế lên tới 1.200 MW, có tuổi thọ vận hành trên 60 năm.
"Bộ não" của nhà máy - nơi đang vận hành hệ thống lò phản ứng hạt nhân thế hệ mới, với những lớp bảo vệ đa tầng và công nghệ an toàn thụ động tối tân.
Mỗi ca trực tại phòng điều khiển trung tâm có từ 3 đến 5 chuyên gia cấp cao, mỗi người quản lý một phân vùng riêng biệt. Dù hệ thống tự động hóa cực kỳ cao, liên tục cập nhật hàng nghìn thông số mỗi giây để hỗ trợ giám sát, yếu tố con người vẫn mang tính quyết định. Để đảm bảo an toàn tuyệt đối, mọi nhân sự đều phải tuân thủ quy trình vận hành khắt khe nhất.
Ông Artyom Petrov - Phó Kỹ sư trưởng Nhà máy Điện hạt nhân Leningrad - 2 cho biết: "Sự kết hợp tối ưu giữa hệ thống an toàn chủ động và thụ động giúp lò phản ứng tự bảo vệ an toàn tuyệt đối. Hệ thống tản nhiệt thụ động cùng mạng lưới điện dự phòng sẽ tự động làm mát và đưa nhà máy trở lại trạng thái an toàn".
Từ phòng điều khiển trung tâm, mọi mệnh lệnh vận hành được truyền đi để kích hoạt gian tuabin - "trái tim động lực" của nhà máy. Tại đây, cụm tuabin nặng hơn 2.500 tấn quay liên tục với tốc độ chóng mặt 50 vòng mỗi giây để biến nhiệt hạt nhân thành dòng điện an toàn.
Ông Artyom Petrov - Phó Kỹ sư trưởng Nhà máy Điện hạt nhân Leningrad - 2 cho biết: "Hệ thống này sản xuất 1.200 MW điện năng. Đây là tuabin tốc độ cao với 3000 vòng/phút, gấp đôi các tổ máy tiêu chuẩn".
Bên cạnh các giải pháp công nghệ tối tân như bẫy nóng chảy lò phản ứng giúp cô lập hoàn toàn sự cố từ tâm lò, việc công khai các chỉ số an toàn với cộng đồng cũng là nguyên tắc vận hành tại cơ sở hạt nhân này. Hệ thống giám sát bức xạ tự động được thiết lập, đã chứng minh thiết kế vỏ bọc kép và các vòng tuần hoàn kín của lò VVER-1200 giữ lại hoàn toàn chất phóng xạ bên trong, bảo vệ tuyệt đối cho người dân và môi trường.
Ông Vladimir Pereguda - Giám đốc Nhà máy Điện hạt nhân Leningrad - 2 cho biết: "Về bức xạ nền, tôi có thể nói ngay rằng ở đây còn thấp hơn cả ở mức bức xạ nền tự nhiên. Chỉ khoảng 7 đến 9 hoặc 10 microroentgen mỗi giờ. Thực tế là gần như bằng 0. Hệ thống giám sát bức xạ là sự minh bạch của nhà máy đối với người dân thành phố. Mọi người đều thấy, đều biết và hiểu rất rõ".
Leningrad-2 không chỉ là niềm tự hào của công nghệ Nga, mà còn được xem là lời giải cho bài toán năng lượng xanh của thế giới. Chính những con số vận hành thực tế từ đây trở thành cơ sở để chúng ta tin rằng con người hoàn toàn có thể chung sống hòa bình và làm chủ nguồn năng lượng hạt nhân một cách bền vững.
Bảo vệ người dân quanh nhà máy điện hạt nhân
Những lớp bảo vệ đa tầng, hệ thống an toàn thụ động tối tân cùng sự minh bạch tuyệt đối trong vận hành chính là chìa khóa để Leningrad-2 kiểm soát hoàn toàn năng lượng hạt nhân từ bên trong.
Thế nhưng, một cơ sở hạt nhân an toàn không chỉ được đo lường bằng các tiêu chuẩn kỹ thuật nội bộ, mà còn bằng mức độ sẵn sàng bảo vệ an toàn tuyệt đối cho cộng đồng dân cư sinh sống xung quanh. Nếu có tình huống bất ngờ xảy ra, người dân sẽ được cảnh báo và hướng dẫn ứng phó ra sao?
Hệ thống giám sát phóng xạ quanh nhà máy hoạt động hoàn toàn tự động và độc lập ở nhiều cấp độ. Như hệ thống kiểm soát tình trạng phóng xạ tự động với hơn 20 trạm đo đạc được đặt khắp nơi trong bán kính 30km quanh nhà máy.
Bên cạnh đó là các phòng thí nghiệm di động với các xe và tàu chuyên dụng cũng được sử dụng để lấy mẫu môi trường trực tiếp, nhằm kiểm tra chéo độ chính xác của hệ thống cố định.
Quy trình cảnh báo sớm tại Nhà máy điện hạt nhân Leningrad-2 được vận hành tự động bằng công nghệ số. Khi máy tính trung tâm xác nhận sự cố, hệ thống cảnh báo trên diện rộng sẽ được kích hoạt, mà trước tiên là các tháp còi điện từ công suất lớn.
Với người dân sống xung quanh nhà máy điện hạt nhân, trú ẩn tại chỗ "vào trong - đóng cửa - theo dõi" là nguyên tắc cốt lõi trong những giờ đầu tiên. Tùy thuộc vào diễn biến, chính quyền sẽ có hướng dẫn y tế và lên kế hoạch sơ tán.
Người dân sống gần Nhà máy điện hạt nhân Leningrad-2 được tập huấn và diễn tập ứng phó sự cố/sơ tán theo định kỳ. Quy trình huấn luyện này là quy định bắt buộc của Tập đoàn Rosatom và Bộ Tình trạng Khẩn cấp Nga.
Theo Hiệp hội Hạt nhân thế giới, Nga dẫn đầu thế giới về về xuất khẩu công nghệ xây dựng nhà máy điện hạt nhân và dịch vụ làm giàu uranium. Đến cuối năm 2025, tổng giá trị đơn hàng xuất khẩu của Tập đoàn Năng lượng nguyên tử quốc gia Nga đạt khoảng 200 tỷ USD. Hiện tập đoàn này đang triển khai xây dựng 20 tổ máy điện hạt nhân tại 7 quốc gia.
Bình luận (0)