Cú hích thay đổi toàn diện hành vi du lịch của người Việt

Kỳ nghỉ lễ dài ngày vừa qua đã ghi nhận sự bùng nổ của ngành du lịch nội địa với hàng triệu lượt khách đổ về các trung tâm du lịch trọng điểm trên cả nước. Đằng sau những con số doanh thu hàng nghìn tỷ đồng lại hiện hữu một nghịch lý đáng suy ngẫm đối với bức tranh kinh tế - giao thông: sản lượng hành khách bay nội địa sụt giảm đáng kể so với cùng kỳ. Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ cú sốc chi phí khi giá vé máy bay liên tục neo ở mức cao, qua đó vô hình trung tạo ra một cuộc chuyển dịch sâu sắc và toàn diện trong phương thức di chuyển cũng như thói quen đặt dịch vụ của du khách Việt Nam.

Theo số liệu từ Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, trong kỳ nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4-1/5, ngành du lịch cả nước ước tính phục vụ khoảng 12 triệu lượt khách, đánh dấu mức tăng trưởng 14,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Hầu hết các địa bàn du lịch trọng điểm đều ghi nhận tín hiệu vô cùng tích cực. Điển hình như Ninh Bình dẫn đầu với hơn 2,37 triệu lượt khách, TP Hồ Chí Minh ước đón 1,69 triệu lượt khách với tổng doanh thu đạt mức cao nhất cả nước là khoảng 8.700 tỷ đồng, Đà Nẵng và Khánh Hòa cũng ghi nhận hàng triệu lượt khách ghé thăm.

Thế nhưng, sự thăng hoa của ngành du lịch lại không đồng hành cùng sự tăng trưởng của hàng không nội địa. Thống kê của Cục Hàng không Việt Nam chỉ ra rằng, tổng sản lượng vận chuyển hành khách qua đường hàng không đạt 1,68 triệu khách, tăng 2,2%, nhưng sự tăng trưởng này hoàn toàn đến từ các đường bay quốc tế. Đáng chú ý, sản lượng hành khách vận chuyển nội địa lại sụt giảm 7,5%, đạt 675.140 khách. Nguyên nhân chính được chỉ ra là do giá vé máy bay toàn cầu leo thang bởi xung đột tại khu vực Trung Đông, đẩy chi phí chặng bay nội địa lên mức cao kỷ lục và trực tiếp can thiệp vào quyết định của khách hàng. Đứng trước rào cản chi phí đi lại quá đắt đỏ, một bộ phận không nhỏ hành khách đã từ bỏ thói quen di chuyển bằng đường bay để tìm kiếm các giải pháp thay thế.

Hành vi tiêu dùng của du khách Việt Nam đã lập tức chuyển hướng sang các loại hình giao thông vận tải khác có tính kinh tế cao hơn như ô tô cá nhân, xe khách chất lượng cao hoặc tàu hỏa. Làn sóng chuyển dịch này diễn ra vô cùng mạnh mẽ nhờ vào hệ thống hạ tầng giao thông đường bộ đang được cải thiện rõ rệt. Việc đưa vào khai thác thêm hàng loạt tuyến cao tốc mới đã rút ngắn thời gian di chuyển, góp phần nâng cao khả năng kết nối liên vùng cho người dân. Ngành đường sắt cũng nhanh nhạy nắm bắt cơ hội khi chủ động tăng chuyến trên nhiều tuyến trọng điểm, linh hoạt điều chỉnh giá vé tăng khoảng 3% và tung ra các chương trình kích cầu để thu hút lượng khách khổng lồ đang chuyển dịch từ hàng không sang đường bộ và đường sắt.

Hệ lụy từ việc giá vé máy bay tăng cao không chỉ làm thay đổi phương tiện di chuyển mà còn tái định hình hoàn toàn triết lý tiêu dùng du lịch của người Việt, chấm dứt tâm lý xê dịch bằng mọi giá. Khách hàng ngày nay trở nên thực dụng và toan tính hơn trong các quyết định phân bổ ngân sách. Bà Trần Thị Bảo Thu, Giám đốc truyền thông Công ty Lữ hành Vietluxtour, đưa ra nhận định về sự thay đổi này: "Khách vẫn có nhu cầu du lịch nhưng không còn đặt theo tâm lý 'bằng mọi giá' mà cân nhắc kỹ hơn về lịch trình, chi phí, chất lượng dịch vụ và mức độ phù hợp với kỳ nghỉ".

Sự cẩn trọng về mặt tài chính đã tạo điều kiện cho nhu cầu du lịch tự túc và cá nhân hóa trải nghiệm lên ngôi mạnh mẽ, tạo ra áp lực lớn cho các đơn vị lữ hành truyền thống. Ông Nguyễn Minh Mẫn, Phó Tổng Giám đốc Công ty VinaGroup Travel, chia sẻ thực trạng của thị trường: "Kỳ nghỉ lễ dài đang trở thành "thời gian vàng" để các nhà cung cấp dịch vụ tăng cường số lượng, nâng cao chất lượng... Khách đông, các điểm đến nổi tiếng hoặc điểm đến biển chật kín nhưng có tới 60%-70% là khách đi tự túc. Họ không theo tour trọn gói mà tự đặt vé máy bay, phòng khách sạn và dịch vụ tại điểm đến".

Song song đó, du khách cũng đang chuyển đổi từ tư duy đi du lịch theo phong trào sang việc đi du lịch dựa trên nhu cầu thụ hưởng thực tế. Ông Nguyễn Trần Hoàng Phương, Giám đốc Công ty Golden Smile Travel nhấn mạnh, xu hướng du lịch đang chuyển dịch từ "đi vì rảnh" sang "đi vì nhu cầu", đặc biệt ưu tiên các kỳ nghỉ ngắn ngày với trải nghiệm mang tính cá nhân hóa cao. Các mô hình du lịch chậm, lưu trú ngắn ngày tại những không gian thiên nhiên tĩnh lặng đang dần thay thế cho những lịch trình tham quan dày đặc truyền thống.

Hành vi tiêu dùng mới còn được phản ánh rõ nét qua chiến lược săn ưu đãi và xu hướng chờ đợi các mốc "ngày đôi" để chốt dịch vụ. Áp lực từ chi phí vận tải đã khiến du khách Việt Nam không còn đặt chỗ theo cảm hứng nhất thời, thay vào đó là sự lên kế hoạch chủ động nhằm kiểm soát rủi ro tài chính. 

Dữ liệu từ nền tảng Traveloka cho thấy thói quen của người tiêu dùng đang thay đổi, đặc biệt tập trung vào các sự kiện siêu khuyến mãi hàng tháng để săn các mức giá tối ưu nhất. Đánh giá về xu hướng này, ông Alex Jung, Giám đốc Marketing của Traveloka, phân tích: "Người dùng của chúng tôi cho thấy họ có xu hướng lên kế hoạch du lịch xoay quanh những mốc ngày số đẹp, và chúng tôi mong muốn đồng hành cùng họ vào những thời điểm đó".

Du lịch giờ đây đã được tiếp cận tương tự như một quyết định mua sắm thương mại điện tử, đòi hỏi sự tính toán kỹ lưỡng về giá trị nhận lại và thời điểm đặt mua. Nắm bắt xu thế này và mong muốn kích cầu trong bối cảnh giá vé máy bay neo cao, các nền tảng trực tuyến đồng loạt tung ra hàng loạt chiến dịch quy mô lớn.

 Từ đầu tháng 5, các chương trình giảm giá mạnh như siêu sale 5.5 của Trip.com hay 5.5 EPIC Sale của Traveloka đã mang đến cho du khách những gói giảm giá lên đến 50% cho chi phí lưu trú, các đợt bán hàng chớp nhoáng khung giờ vàng, cùng hàng loạt vé máy bay ưu đãi. Việc đặt dịch vụ sớm (early booking) cũng đang được hưởng ứng mạnh mẽ thông qua các chương trình giới hạn thời gian, giúp người dùng vừa tránh được bão giá mùa cao điểm, vừa hỗ trợ các doanh nghiệp tối ưu vận hành.

Trước nguy cơ nhường lại thị phần khách nội địa cho các phương tiện mặt đất, bản thân các hãng hàng không cũng buộc phải tung ra động thái kích cầu quyết liệt. Điển hình như Vietjet Air đã triển khai chương trình khuyến mãi khổng lồ với 1 triệu vé giảm giá tới 100% chưa bao gồm thuế phí và 10 triệu vé giảm 30% nhằm thu hút dòng khách di chuyển trong giai đoạn mùa hè sắp tới. Đây được xem là nỗ lực đáng ghi nhận của các hãng bay trong việc chia sẻ gánh nặng tài chính với người tiêu dùng, đồng thời kéo hành khách quay trở lại với các đường bay nội địa.

Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều thách thức, việc đa dạng hóa mạng lưới giao thông liên vùng và tung ra các chính sách giá linh hoạt sẽ là chìa khóa sống còn giúp các doanh nghiệp phát triển bền vững cùng xu hướng tiêu dùng mới.

Có thể thấy, sự leo thang của giá vé máy bay vô hình trung đã đóng vai trò như một cú hích lớn, tái cấu trúc toàn diện cách thức người Việt Nam chuẩn bị và tận hưởng kỳ nghỉ. Từ việc dịch chuyển phương tiện sang đường bộ và đường sắt, cắt bỏ các dịch vụ trọn gói để chuyển sang du lịch tự túc kiểm soát chi phí, cho đến thói quen kiên nhẫn săn lùng các đợt khuyến mãi trực tuyến, tất cả đều minh chứng cho sự linh hoạt của một thế hệ người tiêu dùng ngày càng thông thái.