Cuộc dịch chuyển từ xe điện sang xe thông minh

Cuộc dịch chuyển từ xe điện sang xe thông minh

Mẫu xe Xpeng GX, một chiếc SUV được mệnh danh là "Chiếc xe tự cứu người lái" - đang trở thành tâm điểm tại Triển lãm Ô tô Bắc Kinh 2026. Bởi chiếc xe có thể phát hiện ra người lái ngủ gật hoặc không được khỏe - xe XPeng GX lập tức tự động giảm tốc, tấp vào lề đường và báo động cho người lái.

Những chiếc xe thông minh đã lấn át những chiếc xe điện thông thường tại Triển lãm ô tô Bắc Kinh diễn ra từ ngày 24/4 đến ngày 3/5. Và nó báo hiệu: cuộc chiến xe điện toàn cầu đã bước sang chương mới. Đồng nghĩa với việc ngành công nghiệp xe hơi nghìn tỷ USD cũng đang tái định hình.

Tại triển lãm rộng 380.000 m2 (tương đương diện tích hơn 50 sân bóng đá) tại Bắc Kinh tuần này, gần 1.500 mẫu xe từ 21 quốc gia và vùng lãnh thổ đang được trưng bày.

Phần lớn là xe điện. Nhưng điều khiến giới quan sát thực sự chú ý lại không phải là pin hay mô-tơ. Mà đó là phần mềm, chip và hệ thống lái tự động. Không còn là cuộc cạnh tranh ai sản xuất xe điện tốt hơn. Mà là cuộc cạnh tranh ai làm ra chiếc xe thông minh hơn - tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) sâu hơn. Hay nói cách khác: mỗi chiếc xe tại đây đang tranh nhau chứng minh mình thông minh hơn chiếc xe bên cạnh.

Hãng xe điện Xpeng của Trung Quốc trình làng mẫu xe GX - chiếc SUV 6 chỗ - được định vị là dòng xe sang, vận hành bằng Trí tuệ nhân tạo (AI).

Ông He Xiaopeng - Nhà sáng lập kiêm CEO hãng xe Xpeng cho biết: "Khi bạn đang lái xe trên đường cao tốc mà chẳng may ngủ gật, hoặc cảm thấy không khỏe và không còn khả năng kiểm soát phương tiện, hệ thống có thể phát hiện tình hình, tự động tấp vào lề và báo động cho các dịch vụ khẩn cấp. Tất nhiên, không ai mong mình phải dùng đến tính năng này. Nhưng trong những tình huống hiếm hoi, nó có thể tạo ra sự khác biệt sống còn cho bất kỳ ai trong chúng ta".

Còn hãng xe Nio đưa vào mẫu xe SUV ES9 những công nghệ - mà chỉ vài năm trước còn được coi là đặc quyền của các thương hiệu châu Âu.

Ông William Li - Nhà sáng lập kiêm CEO hãng xe Nio chia sẻ: "Nếu bạn nhìn vào xe ES9 của chúng tôi, chip tiến trình 5 nanomet đạt chuẩn ô tô; hệ điều hành toàn miền cho xe, hệ thống giảm xóc chủ động toàn phần có khả năng điều chỉnh mỗi bánh xe tới 1.000 lần mỗi giây, và hệ thống âm thanh vòm 9.2.4.8 - thứ mà chúng tôi gọi là "Cửu Tiêu Thanh Âm" . Đây là những thứ rất quan trọng. Công nghệ chính là nền tảng".

Hãng Huawei - vốn không sản xuất xe - lại đang nhanh chóng trở thành kiến trúc sư thầm lặng của cả một hệ sinh thái xe thông minh: cung cấp "bộ não" cho các thương hiệu xe.

Bà Vanny Liu - Chuyên gia hãng Huawei nêu ý kiến: "Chúng tôi mang đến một "trợ lý ảo thông minh" hoàn toàn mới mang tên "Tiểu Ý" (Xiaoyi), tích hợp khả năng dẫn đường, trò chuyện, điều khiển xe, dịch vụ đời sống và nhiều tiện ích khác. Bạn có thể điều khiển xe thông qua tương tác giọng nói trực tiếp với trợ lý này. Đây là một bước tiến khổng lồ dựa trên mô hình lớn Huawei MOLA 2.0 với hàng tỷ tham số, cùng khả năng gọi lệnh xuyên miền giữa các tác vụ, giúp nó hiểu tốt hơn ngay cả những yêu cầu mơ hồ nhất".

Tại Triển lãm ô tô lớn nhất thế giới Bắc Kinh 2026 , các hãng xe đều đồng loạt nhấn mạnh một khái niệm mới: "Định nghĩa xe hơi bằng AI".

Ông Zhou Feng - Phó Chủ tịch điều hành Nissan nhận định: "Chúng tôi sẽ đẩy mạnh chiến lược "định nghĩa xe bằng AI", thúc đẩy toàn bộ chuỗi giá trị cốt lõi từ thiết kế, sản xuất, bán hàng đến dịch vụ thông qua AI, tiếp thêm sức mạnh cho toàn bộ danh mục xe năng lượng mới và xe chạy bằng xăng.

Nếu trong mô hình truyền thống, xe hơi là một tài sản vật lý thì trong bước dịch chuyển mới, xe hơi trở thành một nền tảng số với bộ não là AI, có hệ điều hành, có phần mềm ứng dụng phần mềm và có dữ liệu người dùng.

Ba làn sóng chuyển đổi ngành ô tô

Nhìn lại toàn bức tranh chuyển đổi của ngành ô tô toàn cầu trong hai thập kỷ qua, làn sóng đầu tiên là di chuyển theo yêu cầu: là dịch vụ đặt xe trực tuyến qua ứng dụng di động như Uber, Grab - giúp kết nối hành khách với tài xế riêng để di chuyển. Làn sóng này đã thay đổi cách hành khách tiếp cận phương tiện.

Làn sóng thứ hai là điện hoá - xe điện thay thế xe xăng, pin lithium trở thành tiêu chuẩn mới. Trung Quốc đã hoàn tất làn sóng này nhanh hơn bất kỳ quốc gia nào.

Và bây giờ - làn sóng thứ ba: trí tuệ hoá. Không chỉ là xe chạy điện, mà là xe biết suy nghĩ, học hỏi, hành động như một trợ lý AI trên bánh xe.

Trung Quốc dẫn đầu xu hướng xe thông minh

Nếu điện hóa xe hơi là một xu hướng toàn cầu, thì trí tuệ hóa xe ô tô lại có vẻ đang tập trung tại một quốc gia châu Á: đó là Trung Quốc. Các thương hiệu nội địa như BYD, Geely hay Great Wall Motor - sau khi hoàn tất điện hóa, đã chuyển sang trải nghiệm số, tích hợp công nghệ tự lái và phát triển hệ sinh thái dịch vụ của riêng mình.

Trong khi đó, các hãng phương Tây đang phải điều chỉnh lại chiến lược của mình. Nhiều liên doanh như SAIC Audi đã chuyển sang mô hình "phát triển tại Trung Quốc, cho Trung Quốc", thay vì áp dụng công nghệ toàn cầu một cách cứng nhắc. Thậm chí, khi thị trường nội địa của Trung Quốc trở nên chật chội, các hãng Trung Quốc đang mở rộng ra toàn cầu. Không chỉ xuất khẩu sản phẩm, các hãng này còn xuất khẩu công nghệ, mô hình kinh doanh và hệ sinh thái. Trong khi đó, các hãng phương Tây ngày càng phụ thuộc vào Trung Quốc như một trung tâm đổi mới, đảo ngược dòng chảy công nghệ truyền thống.

Ông Stefan Poetzl - Chủ tịch mảng Kinh doanh và Tiếp thị, SAIC AUDI cho biết: "Tôi nghĩ cần tiếp cận phát triển tại Trung Quốc và dành riêng cho Trung Quốc một cách triệt để - điều mà chúng tôi đã thực hiện cho chiếc E5 Sportback... Theo quan điểm của tôi, Trung Quốc chắc chắn đang dẫn đầu và cũng đang định hình ngành công nghiệp này. Vì vậy, chúng tôi phải ở vị trí tiên phong tại Trung Quốc. Chúng tôi không thể trông chờ vào bất cứ điều gì xảy ra bên ngoài".

Bà Stella Li - Phó Chủ tịch điều hành BYD chia sẻ: "Dolphin G thực chất là mẫu xe đầu tiên được hãng BYD thiết kế đặc biệt cho thị trường châu Âu. Nếu chúng ta không có công nghệ phù hợp, sự thâm nhập phù hợp vào phân khúc này, bạn sẽ thất bại. Vì vậy, khi chúng tôi giới thiệu Dolphin G vào thị trường châu Âu, điều đó có nghĩa là BYD chính thức bao phủ 100% các phân khúc".

Tương lai ngành sản xuất ô tô thế giới

Theo giới quan sát, nhìn vào Triển lãm xe hơi Bắc Kinh 2026, có thể thấy ba dịch chuyển chiến lược lớn đang tái định hình ngành ô tô toàn cầu - với tốc độ mà nhiều chuyên gia cho là nhanh hơn bất kỳ dự báo nào.

Thứ nhất là trí tuệ nhân tạo, chip và phần mềm là vũ khí mới. Cuộc cạnh tranh không còn là pin ai tốt hơn, mà là AI của ai mạnh hơn. Volkswagen đã ra mắt lộ trình "Agentic AI for all" - tức "AI đại lý tích hợp vào toàn bộ" dòng xe Trung Quốc từ cuối năm nay 2026. Trong 36 tháng, Volkswagen phát triển hoàn toàn mới một danh mục sản phẩm xe thông minh tại Trung Quốc và dự kiến ra mắt 20 mẫu xe điện thông minh chỉ tính riêng trong năm nay.

Thứ hai, Trung Quốc sẽ dẫn dắt nhịp độ. Hãng Audi hợp tác với hãng xe Trung Quốc Momenta. Toyota bắt tay với Huawei. Volkswagen dùng công nghệ của hãng Xpeng. Đây là sự đảo chiều lịch sử. Nếu trước đây, các thương hiệu châu Âu và Nhật Bản từng xuất khẩu công nghệ sang Trung Quốc thì nay đang nhập khẩu công nghệ Trung Quốc về để cạnh tranh trên chính sân nhà của mình.

Thứ ba là thanh lọc ngành xe hơi. Với sự dịch chuyển mạnh mẽ, xe hơi trở thành thiết bị số và AI quyết định sự thành bại. Một số hãng xe hơi dự báo sẽ biến mất do không thể thích nghi với làn sóng công nghệ và có nguồn lực tài chính dồi dào. Và dòng tiền trong ngành ô tô sẽ chảy về phía những công ty nắm giữ năng lực AI, chip và phần mềm - chứ không phải những công ty chỉ giỏi lắp ráp pin.