VTV.vn - Theo TS Nguyễn Trí Hiếu, để đạt mục tiêu thu nhập trung bình 8.500 USD năm 2030, tư duy quản trị phải chuyển từ tăng trưởng tịnh tiến ổn định sang tư duy đột phá.
Đại hội XIV của Đảng đã đưa ra thông điệp mạnh mẽ về "kỷ nguyên vươn mình của dân tộc" với những mục tiêu đột phá cho giai đoạn 2026-2030. Để hiện thực hóa khát vọng này, nền kinh tế Việt Nam cần những bước đi đột phá nào, Phóng viên Thời báo VTV đã có buổi phỏng vấn với TS. Nguyễn Trí Hiếu, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển thị trường Tài chính và Bất động sản Toàn Cầu.
Thưa Tiến sĩ, thông điệp về "kỷ nguyên vươn mình" tại Đại hội XIV đã tạo ra một khí thế mới. Ông đánh giá thế nào về thực lực của nền kinh tế Việt Nam hiện nay làm hành trang bước vào giai đoạn 2026 - 2030?
TS. Nguyễn Trí Hiếu: Thông điệp về kỷ nguyên vươn mình là một định hướng chiến lược rất phù hợp. Tuy nhiên, để hiện thực hóa, chúng ta cần đánh giá thực chất nền kinh tế.
Năm 2025 quy mô GDP Việt Nam đạt khoảng 514 tỷ USD với mức tăng trưởng ấn tượng 8,02%. Đây là cơ sở tốt cho giai đoạn 2026-2030. Tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2025 đạt trên 930 tỷ USD, tăng 18,2%, với mức xuất siêu kỷ lục 20 tỷ USD.
Nợ công hiện được kiểm soát dưới mức 60% GDP, tăng trưởng tín dụng đạt khoảng 19%, đồng thời an toàn hệ thống tài chính được củng cố. Năng suất lao động duy trì mức tăng 5-6%/năm. Về đối ngoại, Việt Nam đã thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với các cường quốc, mở đường thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao vào lĩnh vực bán dẫn và AI.
Tuy nhiên, để tạo đà cho sự chuyển mình mạnh mẽ, chúng ta cần hoàn thiện các "điều kiện đủ", trọng tâm là nâng cao năng lực thực thi và tháo gỡ các bài toán chiến lược.
Trong bối cảnh áp lực tỷ giá và nhu cầu nhập khẩu phục vụ sản xuất tăng cao, quy mô dự trữ ngoại hối hiện ước tính dưới 80 tỷ USD. Đây là con số cần được ưu tiên bồi đắp để tiệm cận các thông lệ quốc tế an toàn, giúp tạo ra "tấm đệm" vững chắc trước các biến động tài chính toàn cầu.
Để đảm bảo an toàn tài chính quốc gia, xử lý nợ xấu và kiểm soát tình trạng sở hữu chéo là nhiệm vụ trọng tâm. Việc minh bạch hóa hệ thống sẽ giúp triệt tiêu các rủi ro tiềm ẩn, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh cho dòng vốn vận hành hiệu quả.
Hiện nay, tăng trưởng xuất khẩu vẫn phụ thuộc lớn vào khu vực FDI, cho thấy dư địa phát triển của doanh nghiệp trong nước còn rất lớn. Cần chú trọng xây dựng mạng lưới an sinh xã hội vững chãi, thắt chặt kỷ luật tài khóa và tiếp sức cho doanh nghiệp nội địa để tăng khả năng chống chịu trước các cú sốc kinh tế bên ngoài.
TS. Nguyễn Trí Hiếu, Viện trưởng Viện nghiên cứu và Phát triển thị trường tài chính và bất động sản toàn cầu
Nghị quyết Đại hội XIV đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân 10%/năm và thu nhập bình quân đầu người đạt 8.500 USD vào năm 2030. Ông đánh giá thế nào về tính khả thi của mục tiêu này?
TS. Nguyễn Trí Hiếu: Đây là một mục tiêu rất cao. Từ mức tăng trưởng trung bình 6-7% trước đây, việc nhảy vọt lên 10% đòi hỏi sự thay đổi mô hình tăng trưởng từ thâm dụng lao động, tài nguyên sang khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo,.
Mục tiêu thu nhập 8.500 USD (tăng gấp 1,7 lần so với năm 2025) sẽ đưa Việt Nam vào nhóm thu nhập trung bình cao. Đồng thời chúng ta cũng đối mặt với nguy cơ "bẫy thu nhập trung bình". Khi đó, tăng trưởng có thể chậm lại nếu chất lượng nguồn nhân lực và thể chế không theo kịp.
Để đạt được con số này, tư duy quản trị phải chuyển từ tăng trưởng tịnh tiến ổn định sang tư duy đột phá. Chúng ta cần kiểm soát lạm phát chặt chẽ (không quá 4%), minh bạch hóa đấu thầu, đất đai để giải phóng nguồn lực tư nhân. Đặc biệt, kinh tế số phải đóng góp khoảng 30% GDP.
Tổng Bí thư Tô Lâm từng nhận định: "Điểm nghẽn căn bản nhất hiện nay không nằm ở đường lối, mà nằm ở năng lực biến đường lối thành kết quả phát triển cụ thể". Theo ông, đâu là giải pháp cốt lõi để khắc phục tình trạng này?
TS. Nguyễn Trí Hiếu: Tôi hoàn toàn đồng ý rằng, khi đường lối đã rõ, vấn đề nằm ở cách thực thi. Để khắc phục, tôi đề xuất một số giải pháp cụ thể:
Thứ nhất, cần phải "cá nhân hóa trách nhiệm", tránh trường hợp khi một dự án thất bại không ai chịu trách nhiệm cụ thể. Cần xây dựng hệ thống KPI cho từng thành viên Chính phủ, từng bộ ngành và công bố công khai tiến độ các dự án để người dân và doanh nghiệp giám sát.
Thứ hai, phải khơi thông "vùng xám pháp lý". Sự chồng chéo trong luật lệ và thủ tục hành chính là gánh nặng của nền kinh tế.
Thứ ba, nên mạnh dạn áp dụng cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho các mô hình kinh tế mới như kinh tế tuần hoàn, tài chính xanh, tài sản mã hóa và công khai kết quả để tạo niềm tin cho người dân và cộng đồng doanh nghiệp.
Theo ông Hiếu, tăng trưởng xuất khẩu vẫn phụ thuộc lớn vào khu vực FDI, cho thấy dư địa phát triển của doanh nghiệp trong nước còn rất lớn.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư, họ đang rất cần những cơ chế cụ thể nào để tạo đà tăng tốc, thưa ông?
TS. Nguyễn Trí Hiếu: Để tạo đà cho doanh nghiệp, chúng ta cần giải quyết các vấn đề đất đai và vốn:
Về đất đai, cần minh bạch hóa và sửa đổi quy trình đấu giá để tránh đầu cơ. Tình trạng trúng đấu giá rồi bán sang tay ngay khi chưa thanh toán tiền đất đang tạo ra hệ thống đầu cơ "thổi giá".
Về vốn, doanh nghiệp cần nguồn vốn dài hạn và rẻ. Tôi đề nghị Chính phủ thành lập Quỹ bảo lãnh tín dụng Quốc gia thay vì các quỹ địa phương hoạt động kém hiệu quả như hiện nay.
Đặc biệt, dòng tiền phải được nắn vào sản xuất kinh doanh thay vì chảy vào các thị trường đầu cơ thứ cấp như vàng, bất động sản, chứng khoán. Tôi đồng tình với mức tăng trưởng tín dụng 15% của Ngân hàng Nhà nước để kiểm soát lạm phát, nhưng nhiệm vụ khó khăn là làm sao 15% đó phải đi vào nơi tạo ra của cải thực sự.
Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là khâu tổ chức thực hiện. Nếu không chuyển biến được mạnh mẽ từ cấp thực thi thì chúng ta sẽ chỉ có những kế hoạch trên giấy mà thiếu những kết quả thực địa
TS Nguyễn Trí Hiếu
Ông có kiến nghị chiến lược nào khác để giúp Việt Nam đạt được các mục tiêu kinh tế trong 5 năm tới?
TS. Nguyễn Trí Hiếu: Bên cạnh các giải pháp trên, tôi có vài kiến nghị bổ sung:
Một là, cần có chương trình cụ thể để thu hút nhân tài quốc tế, đặc biệt trong các lĩnh vực then chốt như AI, bán dẫn, với cơ chế lương thưởng đặc thù tách biệt khỏi hệ thống công chức hiện nay.
Hai là, tiếp tục triển khai cơ chế sandbox cho tài sản số và tôi mong muốn Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu phát hành đồng tiền kỹ thuật số Ngân hàng Trung ương (CBDC).
Ba là, để đảm bảo tính khách quan và hiệu quả trong việc hoạch định chính sách cho mục tiêu tăng trưởng 10%, tôi đề xuất Thành lập một Hội đồng cải cách thể chế mang tính độc lập. Hội đồng này sẽ bao gồm các chuyên gia kinh tế độc lập, cùng với sự tham gia của Chính phủ và Quốc hội để đưa ra các sáng kiến khách quan.
Cuối cùng, tôi kỳ vọng năm nay chúng ta sẽ nâng hạng thị trường chứng khoán từ "cận biên" lên "mới nổi" và cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia lên mức "đầu tư" (Investment grade) để thu hút dòng vốn xanh quy mô lớn.
TS Nguyễn Trí Hiếu
Bình luận (0)