Đánh thức tiềm năng kinh tế từ giá trị bản địa

Khai thác tài nguyên sẵn có để phát triển du lịch

Tập trung khai thác những lợi thế sẵn có của địa phương, Nam Dương không lựa chọn phát triển du lịch theo hướng đầu tư các khu nghỉ dưỡng hay công trình quy mô lớn. Từ kiến trúc nhà sàn, ẩm thực truyền thống đến các hoạt động sinh hoạt cộng đồng, sản xuất nông nghiệp, tất cả được kết nối thành những sản phẩm phục vụ du khách.

Tại Hợp tác xã Du lịch cộng đồng Bản Meo, du khách có thể tham gia các hoạt động như nhảy sạp, thưởng thức ẩm thực bản địa, trải nghiệm không gian nhà sàn. Theo ông Hoàng Tuấn Luyện, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc Hợp tác xã Du lịch cộng đồng Bản Meo, việc tận dụng nguồn tài nguyên tại chỗ giúp địa phương hình thành những sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng, đồng thời hạn chế sự phụ thuộc vào các mô hình đầu tư hạ tầng quy mô lớn.

“Ở đây chúng tôi vận dụng hết nguyên liệu, tài nguyên của địa phương để làm du lịch, ví dụ như những nếp nhà sàn mà chúng tôi đang sinh sống. Những món ăn của Bản Meo cũng rất phong phú, khách đến thì được trải nghiệm cùng với chúng tôi, cùng ăn, cùng nghỉ, cùng trải nghiệm các công việc hằng ngày”, ông Luyện chia sẻ.

Cách làm này cho thấy một hướng khai thác kinh tế từ tài nguyên bản địa: thay vì chỉ cung cấp các dịch vụ lưu trú hay ăn uống đơn thuần, địa phương đưa chính văn hóa và hoạt động sản xuất của người dân vào chuỗi trải nghiệm du lịch.

Kết nối nông nghiệp với du lịch, gia tăng giá trị sản phẩm

Một trong những hướng khai thác tiềm năng tại Nam Dương là kết hợp sản xuất nông nghiệp với hoạt động du lịch trải nghiệm. Giá trị kinh tế của nông sản không chỉ nằm ở khâu tiêu thụ sản phẩm mà còn được mở rộng thông qua các dịch vụ tham quan, trải nghiệm tại vườn.

Với hơn 1.000 gốc cam hữu cơ, vườn cây của ông Nguyễn Văn Hồng trước đây chủ yếu phục vụ sản xuất nông nghiệp. Ông Nguyễn Văn Hồng, người dân xã Nam Dương, cho biết: "Sau khi tôi thành lập và đạt được những thương hiệu OCOP và nông nghiệp sạch thì rất nhiều đoàn ở Quảng Ninh, Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên, và cả trong tỉnh, hằng năm đến đây vào vụ cam. Vườn nhà tôi trực tiếp trở thành một điểm du lịch để khách vào hái quả".

Du khách đến đây không chỉ mua nông sản mà còn trực tiếp tham gia thu hoạch cam, trải nghiệm các hoạt động chế biến món ăn và tìm hiểu quy trình sản xuất. Mô hình này mở thêm kênh tiếp cận thị trường cho nông sản địa phương, đồng thời tạo cơ hội phát triển các dịch vụ đi kèm. Việc kết hợp nông nghiệp với du lịch cũng góp phần đa dạng hóa nguồn thu cho các hộ sản xuất, giảm sự phụ thuộc vào hoạt động bán nông sản truyền thống.

Du lịch nông thôn mở thêm dư địa tăng trưởng kinh tế địa phương

Hiệu quả bước đầu của hướng phát triển du lịch tại Nam Dương được thể hiện qua các chỉ số về lượng khách và doanh thu. Năm 2024, địa phương đón khoảng 8.000 lượt khách, đạt doanh thu 400 triệu đồng. Trong 9 tháng đầu năm 2026, lượng khách đã tăng lên hơn 21.000 lượt, trong đó có hơn 300 khách quốc tế; doanh thu đạt 2,8 tỷ đồng.

Như vậy, so với năm 2024, doanh thu du lịch trong 9 tháng đầu năm 2026 đã cao gấp 7 lần, trong khi lượng khách đạt hơn 2,6 lần tổng lượng khách của cả năm 2024.

Theo ông Lê Tuấn Anh, Chủ tịch UBND xã Nam Dương, địa phương đang định hướng phát triển các mô hình du lịch sinh thái theo hướng du lịch xanh, gắn hoạt động du lịch với cảnh quan, kiến trúc và không gian văn hóa của cộng đồng dân cư.

“Với lợi thế về cảnh quan, khí hậu, hiện nay xã định hướng các mô hình hợp tác xã hình thành những điểm du lịch sinh thái theo hướng du lịch xanh. Khu vườn sản xuất, cảnh quan, kiến trúc của bà con sẽ được phát triển gắn với không gian văn hóa của đồng bào miền núi phía Bắc để du khách có thể trực tiếp trải nghiệm”, ông Lê Tuấn Anh cho biết.

Tác động kinh tế của du lịch còn được thể hiện ở thu nhập của các hộ dân tham gia hoạt động này. Theo số liệu từ địa phương, thu nhập bình quân mỗi tháng của các hộ làm du lịch đã tăng từ khoảng 5 triệu đồng năm 2024 lên khoảng 12 triệu đồng năm 2026.

Từ những lợi thế về nông nghiệp, văn hóa và cảnh quan, Nam Dương đang từng bước hình thành mô hình phát triển kinh tế dựa trên việc kết nối nhiều giá trị tại chỗ. Du lịch không chỉ tạo thêm nguồn thu trực tiếp mà còn mở rộng đầu ra cho nông sản, thúc đẩy các dịch vụ phụ trợ và tạo thêm việc làm cho người dân. 

Đây là hướng đi cho thấy tiềm năng của kinh tế du lịch nông thôn, trong đó giá trị tăng thêm không nhất thiết đến từ những khoản đầu tư lớn, mà có thể bắt đầu từ việc khai thác hiệu quả những nguồn lực sẵn có của địa phương.