Đạo diễn Hoàng Tuấn Cường tiết lộ điều khó nhất khi làm phim “Thiên đường máu”

Thiên đường máu khởi nguồn từ những tư liệu, lời kể ngoài đời thực về các đường dây lừa đảo, buôn người xuyên biên giới. Ở đó, các lao động người Việt bị đối xử tàn nhẫn ngoài sức tưởng tượng. Bộ phim tâm lý, hành động mang màu sắc dữ dội và nặng nề hơn nhiều tác phẩm trước đó của đạo diễn Hoàng Tuấn Cường. Anh đã chia sẻ với Thời báo VTV về quá trình thực hiện cũng như thử thách với đoàn phim khi theo đuổi đề tài nhạy cảm, thời sự.

Cơ duyên nào khiến anh chuyển hướng từ mảng phim tình cảm, kinh dị sang đề tài gai góc Thiên đường máu?

Thực ra tôi đã muốn làm đề tài này cách đây khoảng 2 năm, khi tình cờ xem được những đoạn clip trên mạng về thực trạng người Việt bị hành hạ khi đi lao động ở nước ngoài. Càng tìm hiểu nhiều tư liệu và trực tiếp nghe kể lại các câu chuyện ngoài đời thực, tôi thấy tim mình như bị bóp nghẹn lại. Những gì diễn ra trong thực tế còn ghê gớm hơn rất nhiều so với tưởng tượng ban đầu. Tôi đã thuyết phục nhà sản xuất Vũ Bích Liên chọn đề tài này. Lúc đó chúng tôi đang cần một câu chuyện đủ sức nặng để đưa lên màn ảnh rộng trong dự án mới. Nhưng quan trọng hơn là nội dung này tác động cảm xúc quá mạnh. Tôi muốn làm một bộ phim để cảnh tỉnh mọi người, hoặc ít nhất là kể lại một câu chuyện cho nhiều người biết, để những điều đau lòng đó đừng tiếp diễn nữa.

Khi đưa những chi tiết nhạy cảm lên phim, anh và ekip đã cân nhắc thế nào để không bị sa vào việc khai thác nỗi đau?

Ngay từ đầu, tôi và biên kịch là NSƯT Hạnh Thúy đã thống nhất với nhau phải rất cẩn trọng. Chúng tôi không thể làm phim theo kiểu bất chấp, dễ khiến khán giả nghĩ rằng mình đang "ăn theo" sự đau khổ của nhân vật. Chúng tôi chọn lọc chi tiết để kể một câu chuyện mà khán giả có thể tin, có thể cảm nhận được sự chân thật. Ví dụ như những cảnh hành hạ, tra tấn… chỉ cần đủ để người xem hiểu nhân vật phải chịu đựng điều gì là được. Không phải cứ làm tới mức cực đoan thì mới tạo được cảm xúc. Cái khó nhất trong quá trình quay chính là sự cân bằng, làm chưa tới thì không đủ sợ, làm quá thì lại phản tác dụng.

Việc tái hiện bối cảnh các khu trại, đường dây tội phạm xuyên biên giới trong phim có gặp nhiều hạn chế không?

Chúng tôi quay hình hoàn toàn tại Việt Nam, không thực hiện ở nước ngoài. Tuy nhiên, tổ thiết kế mỹ thuật, đạo cụ đã nghiên cứu rất kỹ để tái hiện bối cảnh gần với thực tế nhất. Có những chi tiết không thể chính xác tuyệt đối, nhưng gần giống nhất và đảm bảo không gian để quay hình.

Nhiều ý kiến cho rằng cái kết của phim có thể gây tranh cãi. Quan điểm của anh về điều này ra sao?

Khi kể một câu chuyện mang tính cảnh tỉnh, tôi cho rằng cảm xúc là yếu tố quan trọng nhất. Hành trình của nhân vật do Quang Tuấn đảm nhận là một người anh sang xứ người tìm và cứu được em đã mang tính phi thường. Xuất phát điểm chỉ là một người nông dân bình thường, nhân vật buộc phải đối diện với hàng loạt biến cố và những tình huống khắc nghiệt vượt ngoài khả năng lẫn kinh nghiệm của mình. Nếu kết thúc trọn vẹn thì lại không phản ánh đúng thực tế xã hội. Ngoài đời, sự mất mát là rất nhiều, không phải ai bước chân ra đi trong hoàn cảnh đó cũng có thể trở về. Tôi muốn tạo ra một dư âm đủ mạnh để khán giả suy nghĩ, để họ tin vào câu chuyện hơn, thay vì một cái kết dễ dãi.

Phía Điện ảnh Công an Nhân dân đã hỗ trợ đoàn phim như thế nào?

Chúng tôi đã làm việc rất chặt chẽ và thấy may mắn khi được sự đồng hành của các anh chị vì tôi không muốn làm ra một bộ phim sai thực tế. Đội ngũ của Điện ảnh Công an Nhân dân đã hỗ trợ rất nhiều, góp ý chi tiết những chỗ chưa hợp lý trong kịch bản. Bên phía Công an cũng đã hỗ trợ đoàn phim trong việc xây dựng hình ảnh đội đặc nhiệm, đặc biệt là các cảnh liên quan đến lực lượng cảnh sát của nước bạn, nhằm bảo đảm tính xác thực và đúng quy trình nghiệp vụ.

Trước khi làm phim, tôi cũng không hình dung hết được sự phức tạp của một chuyên án xuyên biên giới. Khi người Việt đi lao động ở nước ngoài, nếu gặp vấn đề khó khăn, họ sẽ tìm đến Công an và Lãnh sự quán, Tổng lãnh sự ở nước sở tại. Tuy nhiên không phải Công an Việt Nam muốn giải cứu người là cứ băng qua biên giới để cứu ngay. Công tác giải cứu còn liên quan đến vấn đề ngoại giao cũng như phải liên hệ với nhiều lực lượng khác của nước bạn để thực hiện chuyên án. Chúng tôi muốn thông qua Thiên đường máu để khán giả hiểu rằng mọi thứ đều phải thực hiện từng bước, rất khó khăn, chứ không phải chỉ cần một cuộc gọi báo án là xong. Vì thế mọi người cần phải cân nhắc, tự bảo vệ mình trước những lời mời chào "việc nhẹ lương cao" ở ngoài biên giới.

Giai đoạn nào là khó thực hiện nhất trong toàn bộ dự án này, thưa anh?

Khó nhất vẫn là kịch bản. Đây là đề tài nhạy cảm, liên quan đến nhiều vấn đề xã hội. Tư liệu ngoài đời thì rất nhiều, nhưng chọn lọc cái gì để đưa vào phim, cái gì không, rồi làm sao để hòa vào tuyến nhân vật cho mạch lạc là điều khó nhất. Mỗi nhân vật trong phim, dù chính diện hay phản diện đều có hành trình tâm lý riêng. Trong vòng xoáy cuộc đời, các nhân vật đi từ tâm lý hoang mang đến phản kháng rồi dần kiệt quệ và cuối cùng chỉ còn một mục tiêu duy nhất là tồn tại nên có lúc phải thỏa hiệp. Tất cả đều phải diễn ra hợp lý.

Một số diễn viên chia sẻ rằng anh rất kỹ tính trong các cảnh quay nên đôi lúc khiến diễn viên khá vất vả. Điều đó có đúng không?

Thực tế áp lực đối với tôi cũng không hề nhỏ. Với những diễn viên vừa trở lại sau một thời gian vắng bóng như Quách Ngọc Ngoan, tôi mong vai diễn này không chỉ phục vụ cho bộ phim mà còn là một dấu mốc quan trọng trong sự trở lại của họ. Vì vậy, tôi không đòi hỏi ở mức 100%, mà là 1.000%, không phải để làm khó, mà để nhân vật thật sự hiện lên trọn vẹn. Riêng với Quang Tuấn, áp lực lại đến từ chính thành công trước đó của Tuấn. Tuấn đã tham gia nhiều bộ phim, trong đó có những tác phẩm doanh thu trăm tỷ, nên yêu cầu đặt ra là phải tạo được một vai diễn khác biệt, không lặp lại hình ảnh quen thuộc. Dù màu sắc cá nhân là điều khó tránh, nhưng đất diễn và chiều sâu nhân vật Tuấn thể hiện phải hoàn toàn khác so với những vai trước. Còn Hoài Lâm cũng là trường hợp khó vì bạn ấy là ca sĩ nổi tiếng và lâu rồi mới trở lại với điện ảnh.

Thành công trước đây của dàn diễn viên cũng đồng thời đặt trách nhiệm lớn lên vai tôi: phải tốt cho dự án, cho bộ phim, và cho chính diễn viên. Trên hiện trường, có thể mọi người thấy tôi khá thoải mái, nhưng thực ra tôi luôn đặt kỳ vọng rất cao. Không chỉ vai chính, mà tất cả các vai đều được yêu cầu phải dốc hết tâm sức, không làm cho có. Bởi chỉ cần một mắt xích làm chưa tới, toàn bộ bộ phim sẽ bị ảnh hưởng.

Diễn viên nào trong phim Thiên đường máu khiến anh gặp nhiều khó khăn nhất khi chỉ đạo diễn xuất?

Khó nhất về mặt tâm lý là Hoài Lâm. Em ấy đã ngừng đóng phim nhiều năm, nên khi trở lại thì mất tự tin và cần thời gian để làm quen lại với ống kính. Giai đoạn đầu, tôi rất lo. Tuy nhiên, may mắn Lâm là một người có cảm xúc, có sự nhạy cảm riêng. Khuôn mặt của Lâm khi lên phim dễ khiến khán giả có thiện cảm. Bên cạnh đó, Lâm thông minh, tinh tế, dù vẻ ngoài khá nhẹ nhàng. Vì đây là một quá trình trở lại của một ca sĩ có tên tuổi, tôi càng muốn vai diễn này phải thật sự có ý nghĩa với Lâm.

Nhìn lại tổng thể bộ phim, anh có hài lòng không?

Thành thật mà nói, tôi chưa bao giờ hoàn toàn hài lòng với bất kỳ dự án nào. Lúc nào cũng thấy còn thiếu, còn có thể làm tốt hơn. Nhưng chính những thiếu sót đó khiến mình kỹ hơn cho lần sau. Với Thiên đường máu, tôi biết đây là một bộ phim khó. Nhưng tôi chỉ nghĩ đơn giản: tôi cần kể câu chuyện này, bằng tất cả những gì mình có.

Sau bộ phim này, anh sẽ tiếp tục theo đuổi dòng phim hành động không?

Thực ra tôi thích phim hành động từ lâu rồi vì có thể thoải mái sáng tạo. Tuy nhiên, với tôi, phim hành động hay phim tình cảm đều như nhau ở một điểm là phải có kịch bản hay và được làm tới nơi tới chốn thì mới đáng xem. Ở phim hành động, yếu tố kỹ thuật và kinh phí phải đủ để các cảnh hành động đạt hiệu quả. Còn nếu là phim tình cảm thì lại khó hơn ở chỗ phải xây dựng được nhân vật đủ chiều sâu, đủ cảm xúc để khán giả có thể đồng hành và đi cùng hành trình của họ.

Cảm ơn những chia sẻ của anh!