Đảm bảo điều kiện thực hành trong đào tạo công nghệ cao
Gần 30% sinh viên đại học đang theo học các ngành STEM - nguồn nhân lực quan trọng cho AI, bán dẫn và công nghệ cao. Cùng với số lượng thí sinh đăng ký vào các ngành STEM tăng, điểm chuẩn của một số ngành như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn cũng tăng đáng kể.
Sức hút này đặt ra yêu cầu các cơ sở đào tạo phải chuẩn bị đồng bộ đội ngũ, chương trình và hạ tầng thực hành, qua đó bảo đảm chất lượng nguồn nhân lực và hướng tới mục tiêu từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược.
Tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, hai phòng sạch mô phỏng được đầu tư để phục vụ thực hành cho sinh viên ngành công nghệ bán dẫn. Tuy nhiên, với điều kiện hiện tại, nhà trường chỉ đáp ứng đào tạo với quy mô nhỏ. Vì vậy, dù đã mở được 3 năm, chỉ tiêu ngành này năm nay chỉ dừng ở 70 sinh viên.
PGS.TS Vũ Thị Hạnh Thu, Khoa Vật lý kỹ thuật, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, cho rằng phòng thí nghiệm có vai trò đặc biệt quan trọng trong đào tạo bán dẫn, bởi sinh viên cần được rèn luyện kỹ năng phòng thí nghiệm, phòng sạch, chế tạo, vận hành và quản lý các thiết bị hiện đại.
Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 đào tạo ít nhất 50.000 nhân lực có trình độ từ đại học trở lên phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn. Tuy nhiên, việc mở rộng quy mô đào tạo đang gặp khó khăn do kinh phí đầu tư phòng thí nghiệm và mô hình vận hành lớn, trong khi nguồn lực của các trường còn hạn chế.
Không chỉ bán dẫn, đào tạo AI cũng đặt ra yêu cầu về nguồn lực và công cụ thực hành. Theo TS Lâm Quang Vũ, Phó trưởng Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, việc sử dụng các mô hình AI trong những bài toán thực tế phát sinh chi phí cho token và các công cụ phục vụ huấn luyện, vận hành.
Đầu tư phòng thí nghiệm trọng điểm, tổ chức dùng chung
Tại TP Hồ Chí Minh, ít nhất 8 trường đại học công lập và ngoài công lập đang đào tạo nhân lực trong lĩnh vực AI và bán dẫn. Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, nhiều trường chủ động tận dụng cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm và đội ngũ giảng viên từ các ngành gần; đồng thời tăng cường liên kết, chia sẻ nguồn lực giữa các cơ sở đào tạo và hợp tác với doanh nghiệp.
PGS.TS Trần Thiên Phúc, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, cho biết nhà trường đã nhận được sự hỗ trợ từ các doanh nghiệp lớn về công cụ và máy chủ phục vụ thiết kế. Đây là nguồn lực quan trọng để mở rộng cơ hội thực hành cho giảng viên và sinh viên.
Theo các chuyên gia, về lâu dài, Nhà nước vẫn cần đầu tư cho hệ thống phòng thí nghiệm, trong khi doanh nghiệp có thể tham gia thông qua đặt hàng đào tạo và hỗ trợ cơ sở vật chất.
Một phòng thí nghiệm hiện đại có chi phí đầu tư lớn, không phải trường nào cũng có thể tự trang bị đầy đủ. Vì vậy, bài toán đặt ra không chỉ là đầu tư thêm, mà còn cần đầu tư có trọng điểm và tổ chức dùng chung để thiết bị được khai thác hiệu quả, nhiều sinh viên có cơ hội tiếp cận hơn.
Mới đây, Chính phủ phê duyệt Đề án "Phát triển hệ thống các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, tập trung cho công nghệ chiến lược". Mục tiêu là hình thành hạ tầng hiện đại, kết nối và khai thác dùng chung trên phạm vi toàn quốc, qua đó tăng năng lực nghiên cứu, thử nghiệm, sản xuất thử và thương mại hóa công nghệ.
Đưa bài toán thực tế vào giảng đường
Cơ sở vật chất trong trường học mới chỉ là một phần của môi trường đào tạo. Với những lĩnh vực thay đổi nhanh như AI và bán dẫn, sinh viên còn cần tiếp cận công cụ, quy trình và bài toán thực tế của doanh nghiệp.
Tại một đơn vị cung cấp chip bán dẫn hàng đầu thế giới, sinh viên Trường Đại học Bách khoa Hà Nội được tiếp cận phần mềm chuyên nghiệp, các công cụ chuẩn công nghiệp và môi trường làm việc thực tế của ngành vi mạch.
Với những lĩnh vực thay đổi nhanh như AI và bán dẫn, sinh viên còn cần tiếp cận công cụ, quy trình và bài toán thực tế của doanh nghiệp.
Sinh viên Văn Nhật Thiên chia sẻ, tại trường đã được học về ngôn ngữ mô tả phần cứng, còn khi đến doanh nghiệp, sinh viên có cơ hội tiếp cận các thiết bị và công cụ cao cấp hơn để áp dụng kiến thức vào những bo mạch thực tế.
Vũ Nam Khánh, sinh viên Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, cho biết môi trường doanh nghiệp giúp sinh viên trải nghiệm quy trình từ viết code, kiểm thử, hoàn thiện thiết kế đến hình dung một con chip hoàn chỉnh trước khi đưa vào sản xuất.
Đào tạo gắn với thực tiễn không chỉ giúp sinh viên biết nhiều hơn mà quan trọng hơn là có thể làm được sớm hơn. Khi Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp cùng chia sẻ nguồn lực, công nghệ và bài toán thực tế, khoảng cách từ giảng đường đến thị trường lao động được rút ngắn.
Đảm bảo điều kiện thực hành trong đào tạo STEM vì thế không đơn thuần là đáp ứng đủ thiết bị, mà phải tạo cơ hội để người học được thực hành và trải nghiệm ở mức gần nhất với yêu cầu thực tế. Đây là nền tảng để mỗi giờ học từng bước hình thành năng lực làm chủ công nghệ, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong kỷ nguyên công nghệ cao.
Bình luận (0)