Đề xuất 3 trường hợp phải đổi tên đường phố, công trình công cộng

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị định ban hành Quy chế đặt tên, đổi tên đường phố, công trình công cộng. Dự thảo quy định cụ thể các trường hợp phải đổi tên, được xem xét đổi tên; đồng thời đề cao nguyên tắc hạn chế đổi tên đường phố với những tên gọi quen thuộc, gắn bó với lịch sử, văn hóa và đời sống Nhân dân.

Trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, việc thay đổi địa giới có thể làm phát sinh tình trạng trùng tên đường phố, đặt ra yêu cầu xử lý phù hợp nhằm bảo đảm công tác quản lý và xác định địa chỉ. 

Để giải quyết vấn đề này, dự thảo Nghị định ban hành Quy chế đặt tên, đổi tên đường phố, công trình công cộng đang được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch lấy ý kiến đã đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định về đổi tên, trong đó phân định rõ những trường hợp phải đổi tên, được xem xét đổi tên và nguyên tắc hạn chế đổi tên.

Theo Điều 6 Quy chế ban hành kèm theo dự thảo Nghị định, đường phố, công trình công cộng đã đặt tên thuộc 3 trường hợp sau sẽ phải đổi tên, gồm:

1. Không có ý nghĩa lịch sử - văn hóa, không phù hợp với thuần phong mỹ tục của dân tộc;

2. Người được đặt tên không phải là nhân vật tiêu biểu của đất nước hoặc địa phương, gây ảnh hưởng, tác động xấu trong xã hội;

3. Tên trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn nghiêm trọng trong quản lý, giao dịch hoặc xác định địa chỉ.

5 trường hợp được xem xét đổi tên đường phố, công trình công cộng

Bên cạnh các trường hợp phải đổi tên, dự thảo Quy chế cũng quy định 5 trường hợp được xem xét đổi tên.

Theo đó, việc đổi tên được xem xét đối với tên đã được đặt không đúng quy định của pháp luật tại thời điểm đặt tên; tên không còn phù hợp do thay đổi tính chất, chức năng hoặc phạm vi của công trình; tên không tương xứng rõ rệt với quy mô đường phố, công trình công cộng.

Ngoài ra, dự thảo cho phép xem xét đổi tên để thống nhất tên gọi trên toàn tuyến khi nối dài, sáp nhập tuyến đường hoặc khi việc sắp xếp đơn vị hành chính làm phát sinh tên trùng trong phạm vi một đơn vị hành chính cấp xã. Những trường hợp đặc biệt khác vì lợi ích công cộng cũng có thể được cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định theo quy định.

Không đổi tên với đường phố, công trình công cộng đã có tên gọi quen thuộc, gắn với lịch sử, văn hóa

Dự thảo cũng quy định không đổi tên đối với những đường phố, công trình công cộng đã có tên gọi quen thuộc, gắn bó với lịch sử, văn hóa của dân tộc, địa phương và ăn sâu vào tiềm thức, tình cảm của Nhân dân qua nhiều thế hệ, trừ các trường hợp phải đổi tên hoặc được xem xét đổi tên theo quy định.

Khi đề xuất đổi tên, cơ quan có thẩm quyền phải xem xét thận trọng và đánh giá tác động đối với người dân; tổ chức, doanh nghiệp; địa chỉ hành chính; giấy tờ, hồ sơ; cơ sở dữ liệu và hệ thống thông tin có liên quan.

Dự thảo đồng thời quy định không đổi tên đối với các trường hợp không được đổi tên theo quy định của pháp luật về đường bộ.

Những nội dung này nhằm làm rõ căn cứ xem xét, quyết định đổi tên đường phố, công trình công cộng, đồng thời bảo đảm việc điều chỉnh tên gọi được thực hiện phù hợp với các quy định pháp luật có liên quan.

Đề xuất xây cơ sở dữ liệu tên đường phố, công trình công cộng 

Cũng tại dự thảo Nghị định ban hành Quy chế đặt tên, đổi tên đường phố, công trình công cộng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề xuất xây cơ sở dữ liệu tên đường phố, công trình công cộng tại Điều 8 dự thảo.

Điều 8: Cơ sở dữ liệu tên đường phố, công trình công cộng

1. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và các cơ quan có liên quan xây dựng, quản lý, cập nhật và công bố Cơ sở dữ liệu tên để các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương tham khảo, sử dụng để xây dựng ngân hàng tên đường phố và công trình công cộng tại địa phương.

Cơ sở dữ liệu tên đường phố, công trình công cộng bao gồm:

a) Tên danh nhân Việt Nam có đóng góp tiêu biểu đối với đất nước; danh nhân nước ngoài có đóng góp đặc biệt đối với Việt Nam;

b) Tên phong trào cách mạng, sự kiện lịch sử, chiến thắng có ý nghĩa tiêu biểu đối với đất nước;

c) Tên địa danh có giá trị, ý nghĩa tiêu biểu về lịch sử, văn hóa của đất nước;

d) Tên theo tập quán và các tên gọi khác có giá trị, ý nghĩa tiêu biểu ở phạm vi quốc gia hoặc được sử dụng phổ biến tại nhiều địa phương.

UBND tỉnh xây dựng, công bố, cập nhật thường xuyên ngân hàng tên tại các tỉnh

2. Ngân hàng tên tại các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chỉ đạo xây dựng, công bố và cập nhật thường xuyên. Cơ quan chuyên môn về văn hóa là cơ quan đầu mối xây dựng, quản lý, cập nhật và khai thác ngân hàng tên; tổ chức nghiên cứu, xác minh nguồn gốc, ý nghĩa, giá trị lịch sử, văn hóa và các thông tin có liên quan đối với tên dự kiến đưa vào ngân hàng tên. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt ngân hàng tên và việc bổ sung ngân hàng tên.

Ngân hàng tên đường phố, công trình công cộng

Ngân hàng tên bao gồm:

- Tên đã được sử dụng;

- Tên đã được nghiên cứu, xác minh và đề xuất sử dụng;

- Thông tin về nguồn gốc, ý nghĩa, giá trị của tên;

- Tình trạng sử dụng của từng tên;

- Thông tin khác cần thiết.

Quy tắc sử dụng, bổ sung tên vào ngân hàng tên đường phố, công trình công cộng

Ngân hàng tên phải được cập nhật thường xuyên, số hóa và công khai theo quy định. Tên chưa có trong ngân hàng tên được xem xét để đặt tên nếu đáp ứng quy định của Quy chế này.

Việc bổ sung tên vào ngân hàng tên của địa phương được thực hiện đồng thời trong quá trình xem xét phương án đặt tên.

Trường hợp cần thiết, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đề xuất Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch bổ sung vào ngân hàng tên của trung ương.