Đề xuất giảm thủ tục pháp lý cho vốn ODA

Theo Bộ Tư pháp, sau hơn 10 năm thực hiện, gần 96% ý kiến pháp lý được cấp đều được đối tác chấp thuận và hầu như chưa phát sinh trường hợp từ chối cấp ý kiến pháp lý đối với các khoản vay ODA. Từ thực tế đó, dự thảo đề xuất chỉ giữ lại hai nhóm đối tượng tiếp tục thuộc diện cấp ý kiến pháp lý, gồm: Điều ước quốc tế về vốn ODA, vay ưu đãi nước ngoài; Thỏa thuận vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài nhân danh Chính phủ. 

Trong khi đó, nhiều nội dung như khoản vay được Chính phủ bảo lãnh, phát hành trái phiếu quốc tế hay dự án hợp tác công tư PPP sẽ được bãi bỏ yêu cầu xin cấp ý kiến pháp lý. Động thái này được kỳ vọng góp phần rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, thúc đẩy giải ngân vốn vay nước ngoài, tạo thêm dư địa cho đầu tư công và tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2026-2030.

Bên cạnh việc thu hẹp phạm vi cấp ý kiến pháp lý, dự thảo cũng sửa đổi mạnh quy trình xử lý hồ sơ theo hướng điện tử hóa và tăng trách nhiệm của cơ quan vay vốn.

Một điểm mới đáng chú ý khác là dự thảo quy định rõ thời hạn chỉnh lý, bổ sung hồ sơ. Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ hoặc chưa phù hợp quy định pháp luật, Bộ Tư pháp có quyền yêu cầu cơ quan đề nghị cấp ý kiến pháp lý chỉnh lý hoặc làm rõ nội dung hồ sơ trong thời hạn 5 ngày làm việc; trường hợp hồ sơ phức tạp có thể kéo dài nhưng không quá 10 ngày làm việc.

Theo Bộ Tư pháp, việc sửa đổi quy trình theo hướng điện tử hóa, cắt giảm thủ tục trung gian và làm rõ trách nhiệm các bên nhằm đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh cải cách hành chính, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước.

Tờ trình cũng nhấn mạnh ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài vẫn là nguồn lực rất quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, quá trình xử lý thủ tục pháp lý cần được thực hiện nhanh hơn, rõ trách nhiệm hơn và phù hợp với yêu cầu cải cách thể chế hiện nay.

Đáng chú ý, Bộ Tư pháp cho rằng việc duy trì thủ tục cấp ý kiến pháp lý đối với vốn ODA vẫn cần thiết do trong nhiều tranh chấp quốc tế liên quan đến vốn vay ODA, Chính phủ hoặc cơ quan nhà nước Việt Nam thường là một bên liên quan trực tiếp. Vì vậy, việc cấp ý kiến pháp lý vẫn được duy trì đối với các điều ước quốc tế và thỏa thuận vay ODA nhân danh Chính phủ nhằm bảo đảm an toàn pháp lý cho Nhà nước trong các giao dịch quốc tế.