Đề xuất minh bạch cơ chế chỉ định thương nhân xuất khẩu gạo

Theo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cơ chế chỉ định thương nhân đầu mối giao dịch và đầu mối luân phiên xuất khẩu gạo theo hợp đồng tập trung đang tạo ra rào cản gia nhập thị trường rất lớn đối với các thương nhân mới cũng như các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo tiêu chí cốt lõi để Bộ Công Thương lựa chọn thương nhân đầu mối hoặc phân bổ chỉ tiêu ủy thác xuất khẩu dựa chủ yếu vào thành tích xuất khẩu trong hai năm gần nhất và điểm tín nhiệm (vốn cũng phụ thuộc vào sản lượng xuất khẩu quá khứ). Điều này vô hình trung tạo nên một "vòng tròn khép kín": Doanh nghiệp muốn có chỉ tiêu xuất khẩu lớn thì phải có thành tích; nhưng để có thành tích xuất khẩu sang các thị trường giao dịch tập trung (thông qua Bản ghi nhớ, Thỏa thuận thương mại), doanh nghiệp lại bắt buộc phải được chỉ định làm đầu mối từ trước.

Để tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng hơn, VCCI kiến nghị bổ sung cơ chế phân bổ riêng, có thể khoảng 10-15%, lượng gạo trong các hợp đồng tập trung để đấu thầu công khai hoặc phân bổ riêng cho nhóm thương nhân mới, doanh nghiệp vừa và nhỏ đã xây dựng chuỗi liên kết sản xuất và bao tiêu sản phẩm để họ tích lũy thành tích ban đầu. Đồng thời quy định rõ tiêu chí chỉ định thương nhân đầu mối, nguyên tắc luân phiên và phương thức phân bổ chỉ tiêu nhằm bảo đảm tính minh bạch...