Di sản của Tim Cook

Ngày 20/4 (giờ địa phương), Apple thông báo Giám đốc điều hành (CEO) Tim Cook sẽ chính thức rời vị trí lãnh đạo vào đầu tháng 9 tới, khép lại hơn 1 thập kỷ điều hành "người khổng lồ công nghệ" Mỹ kể từ năm 2011, sau khi kế nhiệm nhà đồng sáng lập Steve Jobs.

Tờ Guardian nhận định, mười lăm năm sau thời kỳ của Steve Jobs, ông Tim Cook rời vị trí lãnh đạo tại Apple, để lại phía sau "một công ty đã thay đổi sâu sắc so với thời điểm ông tiếp quản". 

Dưới sự điều hành của ông Cook, "Apple không chỉ mở rộng cuộc cách mạng smartphone từ Mỹ ra toàn cầu mà còn trở thành một trong những doanh nghiệp niêm yết có lợi nhuận và sức ảnh hưởng lớn nhất thế giới".

Từ một chuyên gia quản trị vận hành đến CEO "nghìn tỷ"

Ở tuổi 65, ông Cook khép lại 15 năm giữ vai trò điều hành cao nhất, để lại một “cỗ máy” phần cứng khổng lồ. Gia nhập Apple từ năm 1998 với thế mạnh về quản trị vận hành, ông phụ trách bán hàng và hoạt động toàn cầu. Đến năm 2009, ông tạm thời điều hành công ty khi ông Jobs nghỉ phép vì biến chứng ung thư tuyến tụy. Năm 2011, chỉ vài tháng trước khi Jobs qua đời, ông Cook chính thức trở thành CEO.

Việc kế nhiệm Steve Jobs từng được xem là "thách thức khổng lồ", nhưng theo giới quan sát, dù phong cách điềm tĩnh hơn, đặc biệt trên sân khấu, ông Cook vẫn đáp ứng được kỳ vọng.

“Steve Jobs không phải là người dễ kế nhiệm,” ông Dipanjan Chatterjee, nhà phân tích chính tại Forrester, nhận định.

“Tuy nhiên, Tim Cook đã tiếp nối di sản của Jobs và biến Apple thành một cỗ máy tài chính bền bỉ, với tốc độ tăng trưởng vốn hóa bùng nổ", ông Dipanjan Chatterjee nói thêm.

Trong thông báo của Apple hôm thứ Hai, ông Cook cho biết ông yêu công ty “bằng tất cả con người mình” và coi việc dẫn dắt Apple là “đặc ân lớn nhất cuộc đời”. Trong lời chia tay gửi tới người dùng, ông bày tỏ “lòng biết ơn không thể diễn tả bằng lời”. 

Ông sẽ tiếp tục giữ vai trò Chủ tịch điều hành, trong khi ông John Ternus, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách kỹ thuật phần cứng, sẽ kế nhiệm vị trí CEO.

Tờ Guardian cho hay, trong nhiệm kỳ của mình, ông Cook đã đưa Apple, vốn đã là một tên tuổi khổng lồ của giới công nghệ", trở thành đối thủ gần như “bất khả xâm phạm”. 

Ông duy trì triết lý sản phẩm cao cấp, thiết kế tinh tế của Jobs, đồng thời giám sát sự tăng trưởng mạnh mẽ của các dòng iPhone, iPad và Mac, cùng việc ra mắt Apple Watch và AirPods. Apple cũng mở rộng sang mảng dịch vụ với Apple Pay, Apple TV và Apple Music, tạo nên một hệ sinh thái thiết bị và phần mềm khép kín dựa trên các nền tảng như macOS và iOS.

Dưới thời đại của Tim Cook, Apple trở thành công ty niêm yết đầu tiên đạt mức định giá 1.000 tỷ USD, tăng từ khoảng 350 tỷ USD năm 2011 lên 4.000 tỷ USD hiện nay.

“Sau nhiều hoài nghi ban đầu về việc một chuyên gia vận hành trở thành CEO, Tim Cook đã đưa Apple bước vào kỷ nguyên mới, dựa trên tầm nhìn xây dựng hệ sinh thái kết nối hàng tỷ thiết bị”, ông Bob O’Donnell, Chủ tịch kiêm nhà phân tích trưởng của Technalysis Research, cho biết. 

“Ông không cần phải biết chính xác sản phẩm nào sẽ ra đời, nhưng hiểu rõ tính liên kết giữa chúng và đó chính là yếu tố đưa Apple đến vị thế hiện tại", ông Bob O’Donnell nói thêm.

Ai có thể thay thế Steve Jobs?

Apple mà ông Cook tiếp quản năm 2011 khác xa tập đoàn khổng lồ mà thế giới biết đến ngày nay. Trước khi Jobs qua đời, ông cùng đội ngũ điều hành đã vực dậy công ty khỏi giai đoạn khó khăn tài chính cuối những năm 1990, khi Apple từng đứng trước nguy cơ phá sản.

"Steve Jobs là gương mặt đại diện cho sự tái sinh đó, với các buổi ra mắt sản phẩm trực tiếp đầy kịch tính, thu hút đông đảo người hâm mộ. Ông thường xuất hiện trên sân khấu với áo cổ lọ đen và quần jeans xanh, liên tục di chuyển và tạo cao trào khi giới thiệu sản phẩm mới.

Đỉnh điểm là năm 2007, khi Jobs ra mắt chiếc iPhone đầu tiên với tuyên bố: “Thỉnh thoảng mới có một sản phẩm mang tính cách mạng xuất hiện và thay đổi mọi thứ”. Ông gọi đây là “thiết bị truyền thông internet đột phá”. Khán giả khi đó đã vỡ òa", tờ Guardian viết.

Khi ông Cook tiếp quản, iPhone đã trở thành sản phẩm thành công vang dội, cùng với nhiều thiết bị khác. iPad cũng vừa được ra mắt một năm trước đó. 

Dù tiếp tục duy trì các sự kiện ra mắt sản phẩm, vốn là yếu tố cốt lõi trong chiến lược thương hiệu của Apple, ông Cook không mang phong cách trình diễn cuốn hút như Jobs và liên tục bị đặt lên bàn cân so sánh trong suốt nhiệm kỳ.

Trong quá trình điều hành, ông Cook cũng đối mặt với không ít sai lầm. Apple bị đánh giá là chậm chân trong việc đầu tư vào trí tuệ nhân tạo tạo sinh và tích hợp công nghệ này vào sản phẩm. Một số sản phẩm phần cứng cũng không đạt kỳ vọng, như Vision Pro giá 3.500 USD, dự án smartphone gập có thể gặp vấn đề nếp gấp, hay dự án xe tự lái bị hủy bỏ sau khi tiêu tốn khoảng 10 tỷ USD.

Dù vậy, phần lớn thời gian, ông Cook vẫn kiên định với chiến lược đã khởi đầu từ thời Jobs: từng bước mở rộng thị phần, nâng cao lợi nhuận và bảo vệ công ty trước biến động. 

Dưới sự điều hành của ông, Apple chuyển mình từ một startup công nghệ mang tính đột phá tại Thung lũng Silicon thành một tập đoàn tài chính vững chắc, liên tục đáp ứng kỳ vọng của lượng người dùng toàn cầu ngày càng lớn.

“Dù duy trì đà tăng trưởng ổn định, ông Cook chưa tạo ra một bước đột phá mang tính tái định hình vị thế cạnh tranh của Apple trong 20 năm tới như iPhone từng làm dưới thời Jobs”, ông Chatterjee nhận định.

 “Di sản của ông sẽ được định hình bởi sự điều hành kỷ luật và ổn định. Đây là minh chứng rằng một công ty không chỉ cần tầm nhìn và sự hào nhoáng, mà còn có thể tạo ra giá trị to lớn cho tất cả các bên liên quan".