Diễn đàn VCEP 2026: Đưa kinh tế sáng tạo Việt Nam vào khuôn khổ chuyên nghiệp và bền vững

Kinh tế sáng tạo không chỉ dừng lại ở ý tưởng hay lượt xem, mà phải gắn liền với bản quyền, trách nhiệm pháp lý, việc xây dựng cộng đồng và khả năng chuyển hóa sáng tạo thành các sản phẩm, dịch vụ có giá trị thực tiễn.

Chiều 19/9, Diễn đàn “Kinh tế sáng tạo và phát triển ngành nghề thực tiễn Việt Nam - VCEP 2026” do Trung tâm Khai thác Sáng tạo và Bản quyền Số Việt Nam (VCD) phối hợp cùng Viện Nghiên cứu & Ứng dụng Việt Nam Bách Nghệ Thực Hành (VIPA) tổ chức, với sự đồng hành của Hội đồng Khoa học Pháp lý về Sáng tạo và Bản quyền số (CCLC), đã tập trung thảo luận về các yêu cầu cấp thiết đối với kinh tế sáng tạo trong bối cảnh số hóa.

Phát biểu tại diễn đàn, TS. Ngô Quang Xuân - Nguyên Đại sứ Việt Nam tại Liên Hợp Quốc khẳng định, đổi mới sáng tạo và kinh tế số — trong đó việc bảo vệ bản quyền, quyền tác giả và thành quả sáng tạo — chính là nội dung cốt lõi. Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế bảo vệ sở hữu trí tuệ, an ninh mạng, phòng chống hàng giả, hàng nhái; đồng thời thiết lập cơ chế bảo hộ phù hợp đối với sản phẩm nội địa và thành quả sáng tạo.

Từ yêu cầu đó, các chuyên đề tại diễn đàn đã làm rõ trách nhiệm pháp lý cùng các giải pháp phát triển bền vững. Sự đồng hành chuyên môn từ Trung tâm VCD và Hội đồng CCLC đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ nhà sáng tạo xác lập, bảo vệ và thương mại hóa bản quyền số.

Đánh giá về hành lang pháp lý, bà Phạm Đắc Mỹ Trân - Quyền Trưởng phòng Thông tin điện tử, Sở Văn hóa - Thể thao TP Hồ Chí Minh cho biết các quy định đối với KOL, KOC và người sáng tạo nội dung số hiện đã tương đối đầy đủ. Người làm nghề cần chủ động hiểu và tuân thủ pháp luật.

"Thông điệp đầu tiên là sự minh bạch về chủ thể quảng cáo, nguồn gốc sản phẩm và dữ liệu cá nhân. Bên cạnh đó là trách nhiệm xã hội: không quảng cáo sản phẩm gây ảnh hưởng sức khỏe, không lợi dụng niềm tin của người theo dõi. Minh bạch giúp tạo dựng niềm tin, còn trách nhiệm xã hội giúp tạo dựng giá trị lâu dài", bà Mỹ Trân nhấn mạnh.

Theo ông Bùi Nguyên Hùng - Chủ tịch Hiệp hội Sáng tạo và Bản quyền tác giả Việt Nam, năm 2026 chứng kiến nhiều thay đổi trong quy định pháp luật điều chỉnh hoạt động của KOL trên nền tảng số. Do đó, người làm nghề cần chủ động trang bị kiến thức pháp lý, chú trọng khâu hợp đồng và thẩm định đối tác.

Trước thực tế này, Trung tâm VCD phối hợp cùng Viện VIPA và Hội đồng CCLC đã chính thức công bố Khóa bồi dưỡng nghiệp vụ Nhà sáng tạo nội dung trên môi trường số – Certified Digital Creator (CDC). Chương trình ra đời nhằm trang bị hành trang pháp lý, tư duy thương mại hóa và kỹ năng vận hành chuyên nghiệp cho các KOL, KOC và nhà sáng tạo nội dung, góp phần giải quyết khoảng trống nhân lực chất lượng cho thị trường.

Ở góc độ đổi mới sáng tạo, Th.S Lê Nhật Quang - Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp Đổi mới sáng tạo ĐHQG TP Hồ Chí Minh nhận định rằng sáng tạo đòi hỏi cả năng lực triển khai lẫn khả năng vận hành. Yếu tố cốt lõi của người làm nội dung không chỉ nằm ở lượt xem mà là việc xác định đúng khán giả, hiểu nhu cầu cộng đồng để phát triển sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh bền vững.

"Người sáng tạo cần tận dụng năng lực của mình để chuyển hóa thành sản phẩm hoặc giá trị có thể quản lý, từ đó xây dựng cộng đồng riêng. Đây là con đường để hoạt động sáng tạo trở nên bền vững hơn", ông Quang chia sẻ.

Sự kết hợp giữa Trung tâm VCD, Hội đồng CCLC và Khóa bồi dưỡng nghiệp vụ CDC được kỳ vọng sẽ trở thành bệ phóng vững chắc, giúp cộng đồng nhà sáng tạo Việt Nam không chỉ sáng tạo giỏi mà còn tự bảo vệ thành quả và thương mại hóa sản phẩm một cách bài bản, chuyên nghiệp.