"Chế Lan Viên - Người trồng hoa trên đá" - cái tên rất thơ, rất hay của cuốn sách này theo như bộc bạch của tác giả - GS Hà Minh Đức thì được chính nhà văn Vũ Thị Thường, người bạn đời của nhà thơ Chế Lan Viên gợi mở. Khi bước vào tuổi ngũ tuần, nhà thơ Chế Lan Viên viết bài thơ "Hoa trên đá" để tự bạch về mình: “Tuổi đã ngoài năm mươi/Mong gì hương sắc lạ/Mọc chùm hoa trên đá/Mùa xuân không chịu lùi!".
Chọn tiêu đề cuốn sách "Người trồng hoa trên đá", có lẽ người bạn đời của nhà thơ và tác giả Hà Minh Đức tâm đắc với cái cốt cách, cái tinh thần lạc quan, hiểu lẽ đời để mà tiếp tục sống và yêu cuộc đời bằng tất cả năng lượng của chính mình của nhà thơ Chế Lan Viên.
Chế Lan Viên là một hiện tượng văn học có quá trình sáng tác dài và đa dạng, nếu không nói là phức tạp với ba thời kỳ chính: Thời của Điêu tàn trước năm 1945, thời của Sao chiến thắng, kiện tướng thơ chính luận, thời của Di cảo đầy chiêm nghiệm, phản tình... Đã có nhiều công trình nghiên cứu về Chế Lan Viên. Nhưng đến công trình mới nhất của GS Hà Minh Đức: "Chế Lan Viên, người trồng hoa trên đá", mới có thể thấy được sự vận dụng của những lý thuyết, những quan điểm mới mẻ và một cái nhìn toàn diện, sâu sắc".
Cuốn sách này chủ yếu nghiên cứu về thơ Chế Lan Viên. Sách chia làm ba phần: Phần Nghiên cứu về thơ Chế Lan Viên, phần Trò chuyện và ghi chép về thơ Chế Lan Viên và phần Phụ lục. Ở phần nào, người đọc cũng có tể rút ra cho mình những bài học bổ ích.
Viết về nhà thơ Chế Lan Viên, GS Hà Minh Đức đánh giá: “Thơ Chế Lan Viên đã kết hợp được những phẩm chất dường như đối lập nhau để tạo nên chiều sâu của thi phẩm. Đó là sự kết hợp giữa tính thời sự với giá trị lâu dài; là sự kết hợp giữa cái riêng và cái chung. Quá trình ấy diễn ra không dễ dàng mà có lúc xót xa, đau đớn nhưng nhất định phải hòa hợp. Nói về mình, về đời, Chế Lan Viên không che đậy, bóc trần sự thật, lộ hình kiếp người, với tình cảm yêu thương đau xót. Thơ của ông còn là sự kết hợp giữa chất trí tuệ và tình cảm, thực và ảo. Một số người gọi thơ ông là trí tuệ. Chế Lan Viên không thích cách gọi đó. Nhưng thực sự trí tuệ đã tỏa sáng trong thơ ông và tạo nền tảng vững chắc cho mọi cảm nhận, suy nghĩ. Thơ ông còn là sự hòa hợp và nâng cao vốn sống thực tế, tri thức văn hóa phong phú, kinh nghiệm đời chắt lọc. Đánh giá về một hiện tượng thơ đa dạng và phức tạp như Chế Lan Viên, nhưng GS Hà Minh Đức đã có những sự đúc kết thật cô đúc, xác đáng và xứng tầm, một cách đúc kết có đẳng cấp”.
Trong hơn 50 năm giảng dạy ở Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội và là Viện trưởng Viện văn học, GS Hà Minh Đức có nhiều trang ghi chép đặc biệt về các nhà thơ, nhà văn lớn của thế kỷ 20, trong số đó có Chế Lan Viên. Những trang ghi chép ấy đã bộc lộ chân thực về đời thơ và cả con người thực của nhà thơ Chế Lan Viên. Khi nghe mọi người khen thơ giàu chất trí tuệ, Chế Lan Viên nói lại một cách châm biếm rằng: "Khen thơ tôi giàu trí tuệ cũng như khen người đeo kính gọng vàng". Chế Lan Viên cũng là người sống thẳng thắn mực thước, giàu nghị lực. Ông đọc và làm việc cần mẫn, hăng say và luôn có những thông tin mới cho bạn bè về văn học nước ngoài. Những bài Chế Lan Viên tham luận ở các hội thảo quốc tế đều có đóng góp riêng từ vốn quý của nền thơ dân tộc và sự thông minh của nhà thơ. Có những câu chuyện thú vị về nhà thơ như vì đông khách nên ở ngoài cửa ông treo bảng: "Xin chớ ngồi lâu tôi còn bận việc", chuyện tuy nhỏ nhưng nói thẳng như thế cho tốt để tránh hiểu nhầm nhau.
Phần cuối - Phụ lục là phần cảm động nhất của cuốn sách này: đó là bài những bài điếu văn thương tiếc nhà thơ Chế Lan Viên khi ông qua đời, là lời kể của nhà văn Phan Thị Vàng Anh về người cha kính yêu của mình. Trong đó có đoạn viết: "Cha dạy chúng tôi: "Phải học, học không phải để vui, mà để không ai giết được mình!".
Một cuốn sách để lại nhiều dư vị, nó là sự đúc kết của cả một đời nghiên cứu của GS Hà Minh Đức về một tác giả tài hoa. Nó giúp người đọc hiểu hơn về con đường đi tới đích của một nhà thơ tầm cỡ của thế kỷ XX, nó cũng là cho người đọc cảm phục về sự nghiêm túc, cần mẫn và tinh tế của GS Hà Minh Đức đáng kính!
Bình luận (0)