"Ngọc trong đá"

Bằng thuật tả chân thật, sáng sủa, tế nhị và hàm xúc, nhà văn Nguyễn Đông Thức đã lôi cuốn độc giả theo từng bước chân của tuổi trẻ Sài Gòn từ chế độ cũ đến tuyến đầu của công cuộc xây dựng và bảo vệ chế độ mới.

Hương, nhân vật chính trong gia đình công chức trung lưu bị Mỹ bỏ rơi, không di tản được, đành phải sống với chế độ mới. Cô đã để lại sau lưng quá khứ vàng son, lần đầu tiên trong đời một thiếu nữ khuê các xách guốc lội bùn trơn trượt để vào Lê Minh Xuân với Liên đội Thanh niên xung phong, khởi đầu cuộc thử thách gian nan, khắc nghiệt để tìm kiếm, khẳng định giá trị đích thực của mình. Xác lập cho mình một cuộc sống đủ đầy phẩm cách, hoàn thiện cái đẹp của tuổi trẻ.

Thử thách khắc nghiệt nhưng tác giả không đặt nhân vật của mình vào những tình huống éo le kinh khủng để trở thành người phi thường. Nhân vật trong tác phẩm của Nguyễn Đông Thức là con người bình thường mang tính cách đại biểu trung thực của một bộ phận đông đảo thanh niên thành phố. Nó hoạt động, phát triển tính cách của mình trong môi trường trung thực của Thanh niên xung phong. Cái gay gắt, nghiệt ngã của "Ngọc trong đá" là ở nội tâm con người, trước sự thật mới mẻ. Đó là một tiểu thư lại hạ mình làm công việc bôi thuốc ghẻ cho những thanh niên xung phong vai u thịt bắp. Đó là ăn không nổi tiêu chuẩn một bữa ăn chỉ nắm bột mì luộc chấm nước muối trong lúc đó thấy thèm một tô phở Hiền Vương. Đó là nằm úp trên giường tre cứng ngắt khóc thầm còn đâm giường nệm mút trải ga trắng thơm phức...

Phẩm chất của đồng đội và tấm lòng dìu dắt đầy tình thương của họ đã biến đổi một con người vươn tới cái đẹp hoàn thiện. Từ miễn cưỡng đến tự nguyện, từ xa lạ đến yêu thương, từ tầm thường đến cao cả... Một sự chuyển đổi hợp lý có sức mạnh thuyết phục lòng người.

Chính cái sâu sắc qua cái bình thường đã thu hút người đọc dễ dàng nhập cuộc với những số phận, cùng chia sẻ nỗi ưu tư, dằn vặt, gửi gắm niềm tin yêu đối với tuổi trẻ thành phố Sài Gòn. "Ngọc trong đá" là truyện dài đầu tiên trong văn học thành phố viết về đề tài thanh niên xung phong. Một tác phẩm cần thiết để những người trẻ đọc để nhận thấy rõ hơn đường đi ngay dưới chân mình.