Đưa nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với học sinh

Ngân vang làn điệu chèo trong trường học

Tiết sinh hoạt dưới cờ tại Trường Tiểu học Quỳnh An, tỉnh Hưng Yên rộn ràng với tiết mục đồng diễn "Dưới mái trường quê hương em hát". Trên nền làn điệu chèo truyền thống, những ca từ về mái trường, quê hương được học sinh cất lên gần gũi và đầy tự hào.

Học sinh được làm quen với nhiều làn điệu như Luyện Năm Cung Tứ quý, Đào liễu, Cách cú, Lớ lớ. Với các em, việc được trực tiếp hát, múa và biểu diễn chèo không chỉ mang lại niềm vui mà còn giúp tăng sự tự tin.

Để những tiết mục chèo không chỉ xuất hiện trên sân khấu, nhà trường phát triển câu lạc bộ múa hát chèo vào dịp cuối tuần. Tại đây, học sinh được thực hành từ múa quạt, múa lụa đến cách lấy hơi, nhả chữ.

Cô giáo Phạm Thị Mai, Trường Tiểu học Quỳnh An, cho biết giáo viên cố gắng truyền cảm hứng để học sinh trước hết hiểu về chèo, sau đó yêu thích và hình thành mong muốn giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống.

Nhà trường cũng tiếp tục tích hợp nghệ thuật chèo trong các tiết học như Âm nhạc và hoạt động trải nghiệm ngoài giờ, giúp học sinh có thêm cơ hội tiếp xúc với nghệ thuật truyền thống của địa phương.

Đầu năm học này, Sở Giáo dục và Đào tạo Hưng Yên phát động phong trào thực hành nghệ thuật trong các cơ sở giáo dục phổ thông, trong đó chú trọng phát huy những loại hình nghệ thuật truyền thống gắn với văn hóa địa phương.

Theo bà Hà Thị Phương, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Hưng Yên, ngành hướng tới việc học sinh từ mầm non đến THPT, tùy theo mức độ phù hợp, đều có thể biết hát hoặc múa ít nhất một làn điệu nghệ thuật truyền thống như chèo, dân ca Bắc Bộ.

Mục tiêu là để học sinh được cảm nhận, trải nghiệm nghệ thuật, qua đó bồi đắp tình yêu quê hương, đất nước.

Đưa sân khấu đến gần hơn với học sinh

Không chỉ đưa nghệ thuật truyền thống vào các hoạt động giáo dục, nhiều nhà trường tại Hà Nội còn phối hợp với các đơn vị nghệ thuật để đưa sân khấu đến gần học sinh.

Các chương trình biểu diễn được tổ chức tại trung tâm văn hóa, nhà hát hoặc ngay tại trường học, với thời lượng khoảng 45 - 60 phút, phù hợp điều kiện của từng đơn vị và không làm ảnh hưởng đến thời khóa biểu chính khóa.

Đây là một nội dung trong kế hoạch triển khai Đề án "Giới thiệu và biểu diễn các vở diễn được chuyển thể từ các tác phẩm văn học nổi tiếng của Việt Nam và thế giới có trong chương trình giáo dục phổ thông tại các trường học của thành phố Hà Nội giai đoạn 2025 - 2030".

Trong năm nay, thành phố dự kiến tổ chức 200 buổi biểu diễn nghệ thuật truyền thống tại các trường phổ thông ở 25 phường, xã, đồng thời dàn dựng các kịch mục được chuyển thể từ tác phẩm văn học trong chương trình giáo dục phổ thông.

Không dừng ở việc đưa sân khấu đến trường, giáo viên và học sinh có năng khiếu còn được lựa chọn tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên sâu, hướng tới hình thành các câu lạc bộ nghệ thuật học đường.

Nghệ nhân trực tiếp truyền dạy

Một cách tiếp cận khác là đưa chính những người giữ nghề đến với học sinh. Tại Quảng Trị và TP Hồ Chí Minh, các nghệ nhân trực tiếp hướng dẫn học sinh từ động tác, nhịp phách đến cách hát, cách diễn.

Tại Trường THPT Lê Quý Đôn, tỉnh Quảng Trị, học sinh được các nghệ nhân tuồng bội hướng dẫn từng động tác, tiếp xúc với đạo cụ, tập trang điểm và hóa trang.

Sau một năm, các em đã có thể trình diễn những trích đoạn tuồng bội như "Đào Tam Xuân đệ cờ", "Vì dân vì nước".

Việc trực tiếp học và thực hành giúp học sinh hiểu hơn về nghệ thuật truyền thống của quê hương, đồng thời hình thành niềm tự hào về những di sản văn hóa đang được trao truyền.

Ông Trần Xuân Đỉnh, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Tuồng Bội Khương Hà, tỉnh Quảng Trị, cho biết thế hệ trẻ cho thấy sự tiến bộ rõ rệt về kiến thức, khả năng nắm bắt nghệ thuật và đặc biệt là lòng đam mê qua quá trình tập luyện.

Tại TP Hồ Chí Minh, Đờn ca tài tử được thí điểm đưa vào chương trình học chính khóa tại Trường THPT Bùi Thị Xuân. Các nghệ nhân hướng dẫn học sinh từ cách vỗ nhịp, lấy phách đến những luyến láy của cổ nhạc.

Không đặt nặng điểm số, Đờn ca tài tử được thí điểm tại 3 lớp trong năm học này. Nhà trường cũng hướng tới hình thành câu lạc bộ để mở rộng việc học loại hình nghệ thuật này tới nhiều học sinh hơn.

Theo ông Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân, sau thời gian học, nhà trường dự kiến thành lập câu lạc bộ, mở rộng đối tượng tham gia tới học sinh các lớp khác, phụ huynh và giáo viên.

Từ một câu hát, một nhịp phách hay một vai diễn, việc được nghe, được thử và trực tiếp thể hiện đang giúp nghệ thuật truyền thống trở nên gần gũi hơn với học sinh.

Khi học sinh được tiếp xúc, trải nghiệm và hình thành tình yêu với nghệ thuật quê hương, những giá trị văn hóa truyền thống có thêm cơ hội được tiếp nối và lan tỏa trong thế hệ trẻ.