Hình ảnh ngày 25/8 cho thấy hiện tượng El Niño năm nay đang mạnh dần, để lại một vệt nước biển ấm bất thường trải dài khắp Thái Bình Dương. Ảnh: Copernicus Marine Service
El Niño năm nay đang cho thấy một diễn biến khác thường. Hiện tượng khí hậu này thường đạt đỉnh vào cuối năm, nhưng nhiệt độ mặt biển tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương xích đạo đã vượt mức cao nhất từng ghi nhận trước đó. Ngày 21/9, nhiệt độ mặt biển tại khu vực hình thành El Niño cao hơn mức trung bình giai đoạn 1991-2020 khoảng 3,08 độ C. Mức tăng này vượt kỷ lục 3,02 độ C mà hiện tượng El Niño năm 2015 lập vào tháng 11 cùng năm.
Điểm đáng chú ý nằm ở thời điểm xuất hiện kỷ lục. El Niño vẫn còn vài tháng nữa mới có khả năng đạt đỉnh. Nathaniel Johnson, nhà khí tượng học tại Phòng thí nghiệm Động lực học chất lỏng địa vật lý của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Mỹ (NOAA), cho rằng hiện tượng này có thể tiếp tục mạnh lên trong những tháng tới. Dự báo của phòng thí nghiệm cũng cho thấy El Niño hiện có khả năng cạnh tranh với những đợt mạnh nhất từng ghi nhận.
El Niño không đơn giản là một vùng biển nóng lên. Đây là một kiểu biến động khí hậu tự nhiên làm thay đổi nhiệt độ mặt biển và hoạt động của khí quyển trên khu vực Thái Bình Dương xích đạo. Khi nước biển phía đông và trung tâm Thái Bình Dương nóng lên mạnh, lượng nhiệt lớn từ đại dương truyền vào khí quyển và làm thay đổi cách các khối không khí di chuyển.
Những thay đổi đó có thể kéo theo tác động ở những nơi cách Thái Bình Dương hàng nghìn kilomet. Một khu vực có thể nhận nhiều lượng mưa hơn bình thường, trong khi nơi khác lại khô hạn. Một số vùng có nguy cơ xuất hiện nắng nóng cao hơn, còn hoạt động của bão nhiệt đới tại các đại dương cũng có thể thay đổi.
Trong đợt El Niño lần này, các nhà khoa học đã ghi nhận một số tác động phù hợp với mô hình thường thấy. Khu vực Trung Mỹ trải qua điều kiện khô hạn, trong khi bão ở khu vựcThái Bình Dương tăng lên và mùa bão ở Đại Tây Dương trở nên yếu hơn. Bắc Nam Mỹ, Amazon và một số khu vực khác cũng có thể đối mặt với nguy cơ thiếu mưa.
Tuy nhiên, sức mạnh của El Niño không đồng nghĩa mọi tác động đều tăng theo cùng một mức. Nathan Lenssen, nhà khoa học khí hậu tại Trung tâm Nghiên cứu Khí quyển Quốc gia Mỹ, lưu ý rằng nền nhiệt đại dương hiện nay đã ở mức báo động. Điều đó có thể làm thay đổi một số kiểu thời tiết vốn thường xuất hiện trong các đợt El Niño trước đây.
Các nhà khoa học đã nhìn thấy ví dụ từ El Niño 2023-2024. Khi đó, một số khu vực không nhận đủ lượng mưa như dự kiến, trong đó có California. Nhiệt độ đại dương cao do nhiều nguyên nhân khác đã làm thay đổi tác động vốn thường gắn với El Niño.
NOAA chưa chính thức gọi El Niño năm nay là mạnh nhất lịch sử. Cơ quan này sử dụng mức nhiệt trung bình trong ba tháng để đánh giá sức mạnh của hiện tượng, thay vì dựa vào ngày có nhiệt độ cao nhất. NOAA cũng đang sử dụng chỉ số Relative Oceanic Niño để đánh giá El Niño tác động lên thời tiết trên toàn cầu.
Theo chỉ số mới, El Niño hiện nay vẫn chưa vượt đợt El Niño mạnh năm từng ghi nhận vào năm 1997-1998. Tuy nhiên, dự báo của NOAA cho thấy khả năng xảy ra một đợt El Niño rất mạnh trong mùa thu và mùa đông năm nay vượt ngưỡng 90%. Một số mô hình dự báo cũng cho thấy hiện tượng này có thể tiếp tục tăng cường trước khi đạt đỉnh.
Sự khác biệt giữa các cách đo cho thấy một điều quan trọng: một kỷ lục nhiệt độ trong ngày chưa đủ để kết luận tác động của El Niño. Các nhà khoa học cần theo dõi nhiệt độ trong thời gian dài hơn và xem xét thêm những thay đổi trong khí quyển trước khi đưa ra kết luận.
Dù vậy, mức nhiệt hiện tại vẫn cần phải thận trọng vì nó xuất hiện sớm hơn so với dự tính. Các nhà khoa học dự báo hiện tượng El Niño hiện tại có thể suy yếu sau mùa đông và kết thúc vào mùa xuân hoặc đầu mùa hè năm sau. Một số mô hình cũng đặt khả năng La Niña xuất hiện ngay sau khi El Niño kết thúc. La Niña là giai đoạn ngược lại của chu kỳ ENSO, khi vùng biển nhiệt đới phía đông và trung tâm Thái Bình Dương có xu hướng lạnh hơn bình thường.
Bình luận (0)