Tại sân bay Liege của Bỉ, một trong những cửa ngõ hàng hóa lớn của châu Âu, mỗi ngày có hàng triệu kiện hàng nhỏ đi vào thị trường EU.
Liên minh châu Âu áp thuế hàng giá trị nhỏ
Liên minh châu Âu vừa thông qua cuộc cải cách hải quan lớn nhất trong nhiều thập niên, nhằm ứng phó làn sóng hàng hóa xuyên biên giới đang tăng bùng nổ, đặc biệt là hàng thương mại điện tử giá trị thấp. Các thay đổi ấy sẽ tác động trực tiếp tới doanh nghiệp xuất khẩu của các nước vào thị trường này, trong đó có Việt Nam.
Tại sân bay Liege của Bỉ, một trong những cửa ngõ hàng hóa lớn của châu Âu, mỗi ngày có hàng triệu kiện hàng nhỏ đi vào thị trường EU. Cùng với tốc độ bùng nổ của thương mại điện tử là áp lực kiểm tra ngày càng lớn: Từ hàng giả, hàng kém an toàn cho tới gian lận khai báo, gian lận thuế. Câu chuyện ở Bỉ cũng như ở nhiều quốc gia châu Âu khác là lý do khiến châu Âu buộc phải đổi cách quản lý hải quan.
Ông Kristian Vanderwaeren - Tổng Cục trưởng Hải quan Bỉ cho hay: "Ở cấp độ châu Âu, con số đó lên tới 40 tỷ USD, vì vậy đây là một vấn đề rất lớn đối với hải quan".
Theo Hải quan Bỉ, lượng khai báo với các kiện hàng nhỏ tại Liege đã tăng từ 3,5 triệu lên 4,7 triệu kiện mỗi ngày. Khoảng 20% hàng thương mại điện tử từ ngoài EU vào khối đi qua đầu mối này.
Nhưng số kiện được kiểm tra thực tế chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ, trong khi trung bình 30% các cuộc kiểm tra phát hiện vi phạm. Với người tiêu dùng châu Âu, hàng hóa có thể rẻ hơn, nhưng đi kèm là những rủi ro lớn hơn về an toàn và gian lận.
Trong bối cảnh đó, Liên minh châu Âu vừa đạt thỏa thuận cải cách hải quan lớn nhất nhiều thập niên, nhằm siết hàng thương mại điện tử giá rẻ từ ngoài khối, thu hẹp kẽ hở với các lô hàng dưới 150 Euro và tăng trách nhiệm với bên nhập khẩu, nền tảng bán hàng.
Ông Dirk Gotink - Nghị sĩ châu Âu, Báo cáo viên về cải cách hải quan của Liên minh châu Âu cho hay: "Phần cốt lõi của cuộc cải cách là chuyển trách nhiệm pháp lý đối với sản phẩm từ người tiêu dùng sang nhà nhập khẩu".
Điểm mới là EU sẽ không còn để gánh nặng tuân thủ nằm ở người mua cuối cùng. Thay vào đó, nhà nhập khẩu và các nền tảng bán hàng phải cung cấp nhiều dữ liệu từ trước khi hàng tới châu Âu. EU cũng xây dựng một trung tâm dữ liệu hải quan tập trung, thay cho hệ thống phân tán hiện nay của các nước thành viên, để kiểm soát rủi ro và truy vết vi phạm.
EU không đóng cửa thị trường, nhưng đang thay đổi luật chơi để chặn làn sóng hàng trực tuyến giá rẻ, thiếu minh bạch. Với hàng Việt, đây là sức ép trước mắt, nhưng cũng là tín hiệu buộc doanh nghiệp phải đi nhanh hơn vào chuẩn hóa, số hóa và tuân thủ nếu muốn giữ chỗ đứng tại thị trường châu Âu.
Cải cách hải quan của EU tác động tới Việt Nam
Rõ ràng, khi Liên minh châu Âu siết quản lý với hàng giá trị thấp và thương mại điện tử, sức ép đối với doanh nghiệp xuất khẩu của các nước sẽ lớn hơn rất nhiều. Không chỉ là câu chuyện thuế, phí hay thủ tục, đây còn là yêu cầu cao hơn về dữ liệu, minh bạch nguồn gốc và năng lực tuân thủ. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị những gì để không bị động trước những thay đổi của thị trường châu Âu?
Theo bà Nguyễn Thị Vĩnh Hoài, Đại diện Hải quan Việt Nam tại Tổ chức Hải quan Thế giới, khi EU siết chặt quản lý đối với hàng giá trị thấp và thương mại điện tử, nhóm chịu tác động rõ nhất có thể kể đến là các doanh nghiệp thương mại điện tử xuyên biên giới; doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam xuất khẩu các lô hàng giá trị thấp qua các nền tảng hoặc hình thức gửi riêng lẻ; các ngành hàng giá rẻ và tiêu dùng phổ thông.
Trước đây, doanh nghiệp có thể tận dụng bán hàng nhỏ lẻ qua các nền tảng trực tuyến với chi phí thấp. Nhưng từ tháng 7 năm nay, khi có thêm thuế, phí và trách nhiệm mới, chi phí sẽ tăng lên đáng kể và biên lợi nhuận sẽ bị thu hẹp.
"Ở góc độ doanh nghiệp, tôi nghĩ cần tập trung vào 2 yếu tố quan trọng. Thứ nhất là số hóa và dữ liệu: Doanh nghiệp cần đầu tư hệ thống quản lý dữ liệu chuẩn hóa, đảm bảo thông tin về hàng hóa minh bạch, chính xác và có khả năng truy xuất nguồn gốc. Đây là nền tảng để doanh nghiệp vận hành hiệu quả và đáp ứng yêu cầu EU về minh bạch và kiểm soát thương mại điện tử. Thứ hai, nâng cao năng lực tuân thủ để thích ứng với cơ chế kiểm soát mới rất chặt chẽ của EU", bà Nguyễn Thị Vĩnh Hoài cho hay.
Cũng theo bà Nguyễn Thị Vĩnh Hoài, ở cấp độ quản lý nhà nước, hiện nay Hải quan Việt Nam đã và đang thực thi đầy đủ các cam kết trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại Tự do với EU; tối ưu hệ thống thông quan điện tử, xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý rủi ro và tăng cường kiểm soát xuất xứ, chống gian lận, đồng thời hợp tác với Tổ chức Hải quan Thế giới để không chỉ để cập nhật các chuẩn mực quốc tế, mà còn tranh thủ hỗ trợ kỹ thuật, nâng cao năng lực cán bộ và hiện đại hóa hệ thống.
Bình luận (0)