Nóng... chuyện bản quyền
Khi thông điệp "Xem đúng – Xem sạch" xuất hiện tại tọa đàm "Bản quyền FIFA World Cup 2026™: Trách nhiệm xem đúng, xem sạch" do Trung tâm Truyền hình Việt Nam khu vực Nam Bộ tổ chức ngày 29/4 tại TP Hồ Chí Minh, câu chuyện bản quyền FIFA World Cup 2026™ không còn là vấn đề riêng của VTV mà bản quyền FIFA World Cup 2026™ trở thành một phép thử rộng hơn đối với người hâm mộ, doanh nghiệp dịch vụ, nền tảng số, nhà tài trợ và cả thị trường thể thao Việt Nam.
FIFA World Cup™ từ lâu đã vượt khỏi khuôn khổ một giải đấu bóng đá, đó là một ngành công nghiệp khổng lồ - nơi quyền phát sóng, quảng cáo, tài trợ, dữ liệu người xem, dịch vụ ăn uống, du lịch, bán lẻ và truyền thông số cùng vận hành trong một chuỗi giá trị. Vì vậy, bản quyền không thể bị nhìn như một "chi phí bắt buộc", càng không phải rào cản đối với doanh nghiệp. Bản quyền là nền móng của một thị trường văn minh, nơi cảm xúc bóng đá được đặt trên cơ sở pháp lý, sự minh bạch và niềm tin.
Đài Truyền hình Việt Nam là đơn vị duy nhất sở hữu và triển khai bản quyền phát sóng World Cup 2026 tại Việt Nam. VTV cũng là đầu mối cấp phép trình chiếu công cộng cho các nhà hàng, quán cà phê, rạp chiếu phim, trung tâm thương mại hoặc không gian giải trí muốn trở thành "điểm chiếu chính thức".
Tại tọa đàm, ông Nguyễn Quang Sáng, Phó Giám đốc Trung tâm Truyền hình Việt Nam khu vực Nam Bộ, khẳng định Đài Truyền hình Việt Nam là đơn vị duy nhất sở hữu và triển khai bản quyền phát sóng FIFA World Cup 2026™ tại Việt Nam. VTV cũng là đầu mối cấp phép trình chiếu công cộng cho các nhà hàng, quán cà phê, rạp chiếu phim, trung tâm thương mại hoặc không gian giải trí muốn trở thành "điểm chiếu chính thức". Điều đó có nghĩa, mọi hoạt động khai thác thương mại liên quan đến FIFA World Cup 2026™ không thể dựa vào thói quen tự phát, nguồn phát trôi nổi hay đường link lậu.
"Xem đúng" là tiếp cận FIFA World Cup 2026™ từ nguồn phát hợp pháp. "Xem sạch" là nói không với tín hiệu đánh cắp, đường truyền lậu, chia sẻ trái phép và các hình thức khai thác thương mại không được cấp phép. Trong môi trường số, một cú nhấp chuột vào đường link lậu tưởng như vô hại có thể kéo theo nhiều hệ lụy. Người xem đối mặt với hình ảnh kém chất lượng, quảng cáo độc hại, nguy cơ mất dữ liệu; doanh nghiệp làm đúng bị cạnh tranh bất bình đẳng; nhà tài trợ mất niềm tin; còn thị trường nội dung số bị mất động lực đầu tư.
Tài sản của niềm tin
Nhìn từ góc độ sở hữu trí tuệ và thương hiệu, ông Lê Phụng Hào, Chủ tịch Công ty Global AAA Consulting, nguyên Chủ tịch Hội Marketing Việt Nam, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Sở hữu trí tuệ TP Hồ Chí Minh, cho rằng bản quyền không phải là rào cản, mà là tài sản thương hiệu. Một doanh nghiệp có giấy phép trình chiếu chính thức không chỉ tránh rủi ro pháp lý, mà còn sở hữu một "chứng nhận niềm tin" trước khách hàng.
Luận điểm này rất quan trọng trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng coi trọng sự minh bạch. Một quán cà phê, nhà hàng, trung tâm thương mại hay khu giải trí nếu trở thành điểm chiếu chính thức không chỉ bán đồ uống hoặc chỗ ngồi xem bóng đá. Họ đang bán một trải nghiệm an toàn, sắc nét, ổn định, văn minh và có trách nhiệm. Ở đó, bản quyền trở thành một phần của năng lực cạnh tranh.
Ông Lê Phụng Hào nhấn mạnh doanh nghiệp có giấy phép trình chiếu chính thức từ VTV không chỉ tránh rủi ro pháp lý, mà còn sở hữu một "chứng nhận niềm tin" trước khách hàng.
FIFA World Cup 2026™ có quy mô 48 đội tuyển và 104 trận đấu. Theo thông tin tại tọa đàm, toàn bộ 104 trận đấu, cùng lễ khai mạc, bế mạc và các chương trình đồng hành sẽ được phát sóng đầy đủ trên hệ thống của VTV. Với văn hóa "xem chung" vốn rất phổ biến tại Việt Nam, đây là cơ hội lớn để các điểm chiếu chính thức phát triển thành mô hình kinh tế trải nghiệm: màn hình lớn, F&B, khu vực VIP, mini-game, tài trợ thương hiệu, check-in mạng xã hội, truyền thông số và các hoạt động cộng đồng.
Tiến sĩ Dương Đức Minh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế và Du lịch TP Hồ Chí Minh, cho rằng việc mua bản quyền giúp hệ sinh thái kinh tế World Cup có thêm giá trị gia tăng cho nền kinh tế, hướng đến việc tuân thủ luật bản quyền và củng cố niềm tin cho các bên tham gia. TS Minh gởi mở: "Khi người xem chọn nguồn phát hợp pháp, dòng tiền không dừng lại ở một trận đấu. Nó quay trở lại nuôi dưỡng công nghệ truyền hình, sản xuất nội dung, hạ tầng truyền dẫn, dịch vụ, du lịch, thương mại, truyền thông và nhiều ngành liên quan".
Ở góc nhìn truyền thông số, ông Nguyễn Hải Hưng, Giám đốc Beat Network tại TP Hồ Chí Minh, nhấn mạnh rằng một Fan Zone quy mô lớn không chỉ cần màn hình và đám đông. Nó cần sự bảo chứng pháp lý để thương hiệu yên tâm đồng hành. Khi có bản quyền, doanh nghiệp có thể triển khai hoạt động kích hoạt thương hiệu, co-branding, livestream, nội dung ngắn, mini-game, check-in và lan tỏa thông điệp trên nền tảng số mà không lo bị gián đoạn bởi rủi ro vi phạm.
Chuẩn mực thị trường mới
Bản quyền FIFA World Cup 2026™ vì thế không chỉ là câu chuyện chống vi phạm. Đó là câu chuyện thiết lập một chuẩn mực cạnh tranh mới. Từ góc độ luật cạnh tranh, một thị trường mà bên vi phạm có thể dùng nội dung lậu để hút khách, giảm chi phí và kiếm lợi từ tài sản của người khác sẽ không thể là thị trường lành mạnh. Ngược lại, khi bản quyền được tôn trọng, các doanh nghiệp cạnh tranh bằng chất lượng tổ chức, dịch vụ, trải nghiệm khách hàng và năng lực sáng tạo.
Nhà báo, bình luận viên bóng đá Huỳnh Sang nhìn câu chuyện từ phía khán giả khi cho rằng xem bóng đá đúng luật không làm mất đi cảm xúc, mà bảo vệ cảm xúc ấy. Không ai muốn một trận cầu đang cao trào bị gián đoạn bởi đường truyền kém, hình ảnh mờ, âm thanh lệch hoặc quảng cáo độc hại. Một trải nghiệm bóng đá văn minh phải bắt đầu từ nguồn phát hợp pháp và môi trường thưởng thức an toàn.
Điều cần thay đổi lớn nhất có lẽ là thói quen "xem chùa". Trong nhiều năm, không ít người xem coi đường link lậu là lựa chọn miễn phí. Nhưng sự "miễn phí" ấy không hề miễn phí. Người xem trả bằng dữ liệu cá nhân, bằng trải nghiệm kém chất lượng; thị trường trả bằng sự mất niềm tin; doanh nghiệp làm đúng trả bằng chi phí cạnh tranh bất bình đẳng; còn ngành nội dung số trả bằng sự suy giảm động lực đầu tư.
Các chuyên gia cũng cho rằng, việc bảo vệ bản quyền, VTV không chỉ bảo vệ quyền lợi của mình, mà còn góp phần đặt nền móng cho một thị trường nội dung số có kỷ luật hơn.
Vì vậy, "xem đúng, xem sạch" không nên được hiểu như một lời nhắc mang tính mùa vụ, "đến hẹn lại lên", tại những sự kiện thể thao lớn như FIFA World Cup 2026™. Đó phải là lời mời thay đổi hành vi tiêu dùng. Khi người hâm mộ chọn nguồn phát hợp pháp, sẽ góp phần xây dựng một nền công nghiệp thể thao minh bạch. Khi doanh nghiệp chọn trở thành điểm chiếu chính thức, công ty này sẽ xây dựng một thương hiệu đáng tin. Khi nhà tài trợ đồng hành với mô hình được cấp phép, họ đặt ngân sách vào một môi trường an toàn. Và khi VTV bảo vệ bản quyền, nhà đài không chỉ bảo vệ quyền lợi của mình, mà còn góp phần đặt nền móng cho một thị trường nội dung số có kỷ luật hơn.
World Cup chỉ diễn ra 4 năm một lần, nhưng cách một thị trường ứng xử với FIFA World Cup 2026™ có thể "đo được" mức độ trưởng thành của thị trường đó. Năm 2026, trái bóng sẽ lăn trên sân cỏ Bắc Mỹ. Còn tại Việt Nam, một bài kiểm tra khác cũng bắt đầu. Liệu chúng ta có thể biến thói quen xem bóng đá thành chuẩn mực tiêu dùng văn minh, biến bản quyền thành tài sản thương hiệu và biến đám đông thành dòng tiền bền vững hay không. Câu trả lời không chỉ nằm ở cơ quan quản lý mà cả doanh nghiệp và những người hâm mộ môn thể thao vua ở Việt Nam trong mùa Hè hứa hẹn nhiều hấp dẫn và sôi động này.
Bình luận (0)