Giá nhiên liệu bay tăng nhanh trên toàn cầu

Các hãng hàng không bảo vệ chi phí vận hành

Sức ép với các hãng hàng không lúc này không chỉ nằm ở giá dầu. Thị trường nhiên liệu bay đang xuất hiện những mất cân đối lớn về nguồn cung. Châu Âu được dự báo có thể thiếu khoảng 510.000 thùng nhiên liệu bay mỗi ngày trong quý IV, trong khi nguồn cung dư thừa ở một số khu vực khác phải được vận chuyển những quãng đường ngày càng xa để bù đắp.

Trong một thị trường như vậy, mỗi hãng bay đang có một mức độ phòng vệ rất khác nhau trước biến động giá. Emirates là một ví dụ. Hãng cho biết đã phòng ngừa rủi ro giá cho khoảng một nửa nhu cầu nhiên liệu; một nửa còn lại vẫn phụ thuộc vào thị trường. Cách một hãng hàng không lớn xử lý hai phần chi phí này cũng cho thấy hóa đơn nhiên liệu cuối cùng được phân bổ ra sao giữa hãng bay và hành khách.

Tại hãng hàng không Emirates, khoảng một nửa rủi ro từ giá nhiên liệu hiện đã được bảo vệ thông qua các công cụ tài chính. Hãng này không chỉ phòng ngừa biến động của giá nhiên liệu bay, mà cả chênh lệch giữa giá nhiên liệu thành phẩm và dầu thô. Nói đơn giản, Emirates có thể hạn chế tác động của một cú tăng giá đối với phần nhiên liệu đã được bảo vệ. Nhưng với phần còn lại, hãng vẫn phải mua theo những điều kiện của thị trường.

Ông Adnan Kazim - Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc Thương mại, Hãng hàng không Emirates, UAE cho biết: "Hiện chúng tôi đã phòng ngừa rủi ro đối với cả nhiên liệu bay và chênh lệch giá nhiên liệu thành phẩm. Điều đó giúp chúng tôi có mức bảo vệ tương đối tốt, nhưng không phải toàn bộ. Với phần còn lại, chúng tôi đang sử dụng chính sách giá tại từng thị trường, từ phụ thu nhiên liệu tới giá vé, để bù đắp một phần chi phí cao hiện nay".

Chiến lược này giúp hãng có thêm khoảng đệm trong bối cảnh nhiên liệu trở thành một trong những khoản chi ngày càng đắt đỏ. Emirates cho biết, các hợp đồng phòng ngừa rủi ro nhiên liệu của hãng kéo dài tới năm tài chính 2028-2029, đồng thời nguồn cung hiện tại đủ phục vụ hoạt động khai thác. Tuy nhiên, bảo vệ chi phí không đồng nghĩa với miễn nhiễm trước giá cao. Với phần chi phí chưa được khóa trước, Emirates vẫn phải tìm cách cân đối giữa việc thu hồi chi phí và giữ giá vé ở mức khách hàng chấp nhận được. Điểm thuận lợi hiện nay là nhu cầu chưa cho thấy dấu hiệu suy yếu rõ rệt.

Ông Adnan Kazim - Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc Thương mại, Hãng hàng không Emirates, UAE chia sẻ: "Trong ba tuần qua, lượng đặt chỗ rất tốt, tương đương cùng kỳ năm ngoái. Có nhiều khách đặt sát ngày, nhưng xu hướng nhìn chung rất tích cực. Riêng tháng 10, với kỳ nghỉ giữa kỳ tại châu Âu và Anh, lượng đặt chỗ đang khá mạnh".

Thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá, Emirates cũng đang bổ sung những công cụ để thuyết phục hành khách tiếp tục đặt vé, từ bảo hiểm toàn diện tới linh hoạt đổi ngày và hoàn tiền.

Ông Adnan Kazim - Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc Thương mại, Hãng hàng không Emirates, UAE nêu ý kiến: "Chúng tôi luôn tìm cách tăng thêm giá trị. Miễn phí đổi ngày không giới hạn, hoàn tiền đầy đủ với một khoản phí nhỏ hay bảo hiểm đều là những công cụ để thuyết phục khách hàng".

Với nhu cầu vẫn giữ được sức bật, hãng hàng không này hiện có thêm dư địa để hấp thụ một phần cú sốc nhiên liệu. Nhưng chỉ khoảng một nửa chi phí được bảo vệ cũng cho thấy giới hạn của chiến lược này: nếu giá nhiên liệu được duy trì ở mức cao đủ lâu, phần chi phí còn lại vẫn phải được chia sẻ giữa lợi nhuận của hãng và mức giá mà hành khách sẽ phải trả.

Giá nhiên liệu bay tăng nhanh trên toàn cầu

Việc khóa trước giá có thể giúp các hãng hàng không giảm bớt tác động trong ngắn hạn. Nhưng năm nay, áp lực không chỉ đến từ dầu thô. Nhiên liệu dành cho máy bay đang đắt lên nhanh hơn đáng kể so với chính nguyên liệu để sản xuất ra nó.

Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế IATA, giá dầu Brent năm nay được dự báo bình quân khoảng 95 USD một thùng. Nhưng giá nhiên liệu bay có thể lên tới 152 USD một thùng, cao hơn tới 57 USD. Khoảng chênh lệch này phản ánh phần giá tăng thêm từ khâu lọc dầu và cung - cầu nhiên liệu thành phẩm. IATA dự báo đây sẽ là mức chênh lệch cao kỷ lục. Điều đó cũng có nghĩa, một hãng đã khóa trước giá dầu thô chưa chắc đã được bảo vệ hoàn toàn. Nếu nhiên liệu bay tăng nhanh hơn dầu, phần chênh lệch vẫn có thể trở thành chi phí bổ sung.

Hàng không điều chỉnh lịch bay vì giá nhiên liệu

Năm 2026, các hãng hàng không trên thế giới được dự báo tiêu thụ khoảng 104 tỷ gallon nhiên liệu, gần như không thay đổi so với năm ngoái. Nhưng hóa đơn nhiên liệu lại tăng từ khoảng 252 tỷ USD năm 2025 lên 350 tỷ USD năm nay. Tức là, với gần như cùng một lượng nhiên liệu, ngành hàng không phải chi thêm khoảng 98 tỷ USD. Nhiên liệu vì thế được dự báo chiếm 31,4% tổng chi phí hoạt động của các hãng trong năm nay, tăng mạnh từ 25,4% năm ngoái.

Các hãng đã tìm cách dựng một lớp đệm trước cú sốc này. Nhưng IATA ước tính toàn ngành mới phòng ngừa rủi ro giá cho khoảng 1/3 lượng nhiên liệu dự kiến sử dụng trong năm 2026. Biện pháp này có thể giúp giảm biến động chi phí trong ngắn hạn, nhưng không loại bỏ được tác động nếu giá nhiên liệu duy trì ở mức cao trong thời gian dài. Nói cách khác, máy bay không đốt thêm nhiên liệu, nhưng ngành hàng không vẫn phải trả thêm gần 100 tỷ USD cho nó. Và khi hóa đơn này vượt quá khả năng hấp thụ, các hãng không chỉ tính chuyện tăng giá vé. Họ còn phải tính lại cả những chuyến bay nào còn đáng để tiếp tục khai thác.

Tại Mỹ, American Airlines, United Airlines và Southwest Airlines đều đang thu hẹp kế hoạch bay khi giá nhiên liệu tăng làm thay đổi bài toán lợi nhuận trên từng chuyến.

American Airlines cho biết, riêng đợt tăng giá nhiên liệu gần đây có thể khiến chi phí quý IV tăng thêm khoảng 1 tỷ USD. So với mức hãng dự tính hồi tháng 7, giá nhiên liệu cho quý IV đã tăng khoảng 1 USD mỗi gallon.

Độ nhạy với giá nhiên liệu rất lớn: cứ một gallon nhiên liệu tăng thêm 1 xu, chi phí hàng quý của American Airlines có thể tăng khoảng 10 triệu USD. Vì thế, hãng này đang tiếp tục điều chỉnh công suất vào cuối năm, dù doanh thu và nhu cầu đi lại vẫn tích cực. United Airlines cũng đã loại một số chuyến dự kiến khai thác trong tháng 12. Nếu giá nhiên liệu tiếp tục ở mức cao, các điều chỉnh có thể kéo sang quý I và cả năm 2027.

Điểm đáng chú ý là hãng không cắt chuyến vì thiếu khách. United Airlines cho biết, lượng đặt chỗ quý IV vẫn rất mạnh, từ khách cao cấp, khách doanh nghiệp tới hạng phổ thông. Nhưng khi nhiên liệu đắt lên, những đường bay có lợi nhuận thấp trở nên kém hấp dẫn hơn.

Southwest Airlines đã giảm khoảng một nửa kế hoạch tăng công suất vào năm nay. Lãnh đạo Southwest cho biết, nếu nhiên liệu tiếp tục đắt trong thời gian dài, giảm thêm công suất sẽ là một phản ứng tự nhiên.

Tại hãng Air France của Pháp, giá vé đã được nâng lên để bù một phần chi phí nhiên liệu tăng. Ở khoang phổ thông, hãng này bắt đầu ghi nhận tác động tới nhu cầu, cũng như mức giá mà hành khách sẵn sàng trả.

Ông Benjamin Smith - Tổng Giám đốc Air France-KLM cho biết: "Ở khoang phổ thông, khi giá vé tăng để bù đắp một phần chi phí nhiên liệu, chúng tôi đã thấy tác động tới nhu cầu, tới việc hành khách có muốn bay và sẵn sàng trả mức giá đó hay không. Tuy nhiên, ở các khoang cao cấp, sức cầu vẫn khá vững. Chúng tôi đã tăng giá vé đáng kể, nhưng nhu cầu vẫn ổn định, thậm chí tốt hơn tôi dự kiến".

Sự khác biệt này đang giúp Air France có thêm khoảng đệm trước chi phí nhiên liệu cao: nhóm khách phổ thông nhạy cảm hơn với giá, trong khi khách cao cấp vẫn để lại nhiều dư địa hơn cho hãng điều chỉnh giá vé. Như vậy, cùng một hóa đơn nhiên liệu, các hãng đang chia nó theo nhiều cách: tự hấp thụ một phần, cắt những chuyến kém hiệu quả, hoặc tìm cách thu hồi chi phí qua giá vé và các phân khúc có khả năng chi trả cao hơn.

Khi giá nhiên liệu duy trì ở mức cao đủ lâu, dư địa của cả ba lựa chọn này đều sẽ hẹp lại. IATA dự báo, giá nhiên liệu cao có thể kéo lợi nhuận ròng của ngành hàng không toàn cầu năm 2026 xuống còn khoảng 23 tỷ USD, so với mức khoảng 45 tỷ USD năm 2025. Tức bình quân mỗi hành khách được vận chuyển, hãng chỉ còn giữ lại chưa tới 5 USD lợi nhuận ròng. Đây cũng là lý do phòng ngừa rủi ro giá chỉ có thể đóng vai trò tấm đệm chống sốc. Nếu giá nhiên liệu vẫn tăng bền vững, thì rất có khả năng các hành khách sẽ phải đối mặt với mặt bằng giá mới.