Việc tồn tại các bến bãi, chợ tạm và chợ cóc không đúng quy định từ lâu đã gây ra nhiều hệ lụy cho đô thị như lấn chiếm vỉa hè, lòng đường, gây mất trật tự và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông cũng như khó kiểm soát vệ sinh thực phẩm.
Tuy nhiên, sự tồn tại của mô hình này xuất phát từ nhu cầu thực tế về mưu sinh của người bán và sự tiện lợi của người mua trong khi hệ thống chợ chính quy chưa đủ sức thay thế.
Để giải quyết dứt điểm tình trạng này, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch 373 với mục tiêu xử lý 231 chợ cóc, điểm kinh doanh tự phát trên địa bàn theo một lộ trình cụ thể và phân loại rõ rệt.
Theo kế hoạch, lộ trình giải tỏa được chia làm bốn giai đoạn dựa trên quy mô và mức độ phức tạp của từng điểm. Nhóm đầu tiên gồm 75 điểm chợ cóc, chợ tạm lấn chiếm lòng đường, vỉa hè gây mất an toàn giao thông phải hoàn thành giải tỏa trước ngày 30/1/2026. Nhóm thứ hai với các điểm dưới 50 hộ kinh doanh sẽ được xử lý trước ngày 30/6/2026.
Nhóm thứ ba bao gồm các điểm từ 50 đến 100 hộ kinh doanh có thời hạn xử lý trước ngày 30/12/2026. Cuối cùng, các chợ cóc quy mô lớn trên 100 hộ kinh doanh, có tính chất phức tạp và tồn tại lâu năm sẽ phải hoàn tất giải tỏa trước ngày 30/6/2027. Điểm khác biệt trong chiến dịch lần này là thành phố không xử lý đồng loạt mà phân nhóm theo độ khó, ưu tiên các điểm nóng trước và dành thời gian chuẩn bị phương án cho các khu vực phức tạp.
Dù đồng thuận với chủ trương làm sạch phố phường, nhưng khi chính sách đi vào thực tiễn, nhiều tiểu thương không khỏi băn khoăn về câu chuyện hậu giải tỏa. Tại Hà Đông, nhiều người lao động gắn bó lâu năm với vỉa hè đang lo lắng về việc mất khách và thiếu chỗ ngồi ổn định để tiếp tục mưu sinh.
Một số hộ kinh doanh có nhà mặt phố đã chủ động đưa hàng hóa vào trong nhà theo vận động của chính quyền để đảm bảo trật tự, song vẫn bày tỏ nguyện vọng được bố trí vào các khu vực chợ phù hợp để không phải rời bỏ địa bàn kinh doanh quen thuộc.
Bài toán xóa bỏ chợ cóc vì thế không chỉ dừng lại ở việc dẹp bỏ các sạp hàng vi phạm mà còn nằm ở việc tạo ra không gian kinh doanh chính quy, thuận tiện để người dân yên tâm chuyển đổi mô hình hoạt động.
Hệ thống chợ truyền thống mới đáp ứng 40% nhu cầu mua sắm của người dân nội thành
Câu chuyện xóa bỏ chợ cóc, chợ tạm không đơn thuần là việc giải tỏa các sạp hàng để làm sạch đường phố, mà còn là bài toán về kế sinh nhai và nhu cầu thực tế của người dân đô thị. Đứng trước chủ trương này, hầu hết tiểu thương đều bày tỏ sự thấu hiểu rằng vỉa hè, lòng đường không thể mãi là nơi buôn bán trái phép.
Tuy nhiên, nỗi lo lớn nhất của họ vẫn là sự xáo trộn về thu nhập và việc duy trì khách quen khi phải chuyển đổi địa điểm kinh doanh. Một chính sách đô thị thành công không chỉ dừng lại ở việc tạo ra sự thông thoáng cho phố phường, mà quan trọng hơn là phải trả lời được câu hỏi sát sườn của người lao động: ngày mai họ sẽ bán hàng ở đâu để đảm bảo cuộc sống.
Thực tế cho thấy, chợ cóc vẫn có sức sống bền bỉ nhờ hội tụ ba yếu tố đặc trưng: tính tiện lợi, giá cả và sự gắn kết. Đối với người mua, việc dừng xe mua nhanh rồi đi ngay là ưu tiên hàng đầu.
Đối với người bán, chi phí mặt bằng thấp giúp giá thành sản phẩm trở nên linh hoạt hơn. Sự quen thuộc giữa người mua và người bán qua thời gian đã tạo thành một nhịp sống cộng sinh khó thay đổi. Đây chính là thách thức lớn đối với các cơ quan quản lý trong việc thay đổi thói quen tiêu dùng đã ăn sâu vào đời sống hằng ngày của cư dân Thủ đô.
Trong khi đó, hạ tầng thương mại chính quy hiện vẫn chưa thể lấp đầy khoảng trống mà các chợ tự phát để lại. Theo số liệu từ Sở Công Thương Hà Nội, toàn thành phố hiện có 457 chợ, nhưng hệ thống này mới chỉ đáp ứng được khoảng 40% nhu cầu mua sắm của người dân khu vực nội thành và khoảng 70% ở khu vực ngoại thành.
Tình trạng nhiều chợ truyền thống xuống cấp, thiếu sức hút, kết hợp với việc thiếu hụt chợ dân sinh tại các khu dân cư và khu đô thị mới đang tạo ra áp lực lớn. Trong bối cảnh nhu cầu về thực phẩm tươi sống và nhu yếu phẩm hằng ngày của người dân vẫn rất cao, việc đầu tư, nâng cấp và quy hoạch lại hệ thống chợ chính quy được xem là giải pháp căn cơ để thay thế dần các điểm kinh doanh tự phát.
Giải bài toán chợ tạm, chợ cóc tại Hà Nội: Khi trật tự đô thị gắn liền với quyền lợi người dân
Trong kế hoạch phát triển và quản lý chợ giai đoạn 2026-2030, thành phố Hà Nội dự kiến sẽ xây mới và xây lại 108 chợ, bao gồm hai chợ đầu mối, đồng thời thực hiện cải tạo, nâng cấp 118 chợ khác trên địa bàn.
Đây được xem là giải pháp căn cơ và là phần quan trọng nhất của lời giải cho bài toán trật tự đô thị. Bởi lẽ, nếu chỉ tập trung dẹp bỏ chợ cóc mà thiếu đi việc bổ sung mạng lưới chợ chính quy hay tạo mặt bằng ổn định cho tiểu thương thì nỗ lực này mới chỉ dừng lại ở việc xử lý phần ngọn, chưa thể giải quyết triệt để gốc rễ của vấn đề mưu sinh và nhu cầu mua sắm của nhân dân.
Thực tế triển khai tại phường Yên Hòa đã cho thấy những chuyển biến tích cực sau bốn tháng giải tỏa các điểm buôn bán tự phát. Không gian vỉa hè vốn chật chội trước đây nay đã trở nên thông thoáng, trật tự được thiết lập lại khi các hoạt động kinh doanh được đưa vào trong chợ dưới sự quản lý rõ ràng.
Đối với những tiểu thương trực tiếp kinh doanh, việc giải tỏa chợ cóc không chỉ giúp ổn định lượng khách mà còn mang lại tâm lý an tâm về chất lượng hàng hóa và môi trường bán hàng sạch sẽ, an toàn hơn. Nhiều hộ kinh doanh bày tỏ sự phấn khởi khi việc bán hàng trở nên thuận lợi, không còn tình trạng hàng hóa ế ẩm do bị cạnh tranh không lành mạnh từ các điểm bán hàng tràn lan phía bên ngoài.
Tuy nhiên, sự thay đổi này cũng đặt ra những thách thức trong việc thay đổi thói quen sinh hoạt của người dân. Nhiều người mua vẫn cảm thấy chưa quen và có phần bất tiện khi phải dành nhiều thời gian hơn để di chuyển vào chợ thay vì dừng xe mua nhanh trên vỉa hè như trước. Dẫu vậy, cũng có không ít ý kiến đồng tình và ủng hộ chính sách của chính quyền địa phương khi nhận thấy giá cả trong chợ ổn định và nguồn gốc hàng hóa đảm bảo hơn.
Điều này khẳng định một đô thị hiện đại không thể để vỉa hè, lòng đường mãi là nơi buôn bán tự phát, nhưng quá trình văn minh hóa ấy cũng không thể để những người mưu sinh nhỏ bé bị bỏ lại phía sau.
Thước đo thành công của việc lập lại trật tự đô thị lần này không chỉ nằm ở số lượng điểm chợ cóc được giải tỏa, mà quan trọng hơn là khả năng duy trì vỉa hè sạch đẹp lâu dài, đảm bảo nơi bán hàng ổn định cho tiểu thương và sự thuận tiện trong mua sắm cho người dân, nhằm triệt tiêu hoàn toàn lý do để chợ cóc tái diễn.
Bình luận (0)