Hạ tầng thanh toán số trong mục tiêu tăng trưởng hai con số

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong những năm tới, câu chuyện tăng trưởng không còn chỉ nằm ở việc mở rộng sản xuất, thu hút đầu tư hay gia tăng xuất khẩu. Một trong những yếu tố ngày càng được nhắc đến nhiều hơn là năng lực vận hành của nền kinh tế số, nơi dòng tiền, dữ liệu và giao dịch được lưu chuyển nhanh chóng, minh bạch và hiệu quả.

Hạ tầng thanh toán đóng vai trò là "tuyến lưu thông" của dòng tiền giữa người tiêu dùng, doanh nghiệp, tổ chức tài chính và các chủ thể trong nền kinh tế. Mỗi giao dịch được xử lý nhanh hơn, mỗi đồng vốn được luậ chuyển hiệu quả hơn đều góp phần tạo ra động lực tăng trưởng mới. 

Trong hơn một thập kỷ qua, Việt Nam đã chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ trong hành vi thanh toán. Từ một nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào tiền mặt, thanh toán điện tử đã dần trở thành lựa chọn quen thuộc của người dân và doanh nghiệp. Các giao dịch QR, ví điện tử, ngân hàng số hay thanh toán trực tuyến ngày nay đã hiện diện từ trung tâm thương mại, siêu thị cho đến các chợ dân sinh và cửa hàng nhỏ lẻ. Fintech cũng góp phần mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho hàng triệu người dân và hàng trăm nghìn hộ kinh doanh, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu phát triển kinh tế số quốc gia.

Tốc độ dòng tiền cũng là tốc độ tăng trưởng

Theo các chuyên gia kinh tế, khi nền kinh tế ngày càng số hóa, hiệu quả vận hành không chỉ được đo bằng năng suất lao động hay sản lượng sản xuất mà còn bởi tốc độ lưu chuyển của dòng tiền. Trong kinh tế học vĩ mô, tốc độ lưu thông tiền tệ càng cao thì một đơn vị tiền tệ càng có khả năng hỗ trợ nhiều giao dịch hơn trong cùng một khoảng thời gian. Điều này đồng nghĩa với việc nguồn lực của nền kinh tế được khai thác hiệu quả hơn, chi phí cơ hội giảm xuống và tính thanh khoản được cải thiện.

Từ góc nhìn của một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thanh toán số, ông Vũ Ngọc, COO 9Pay, cho rằng đây chính là giá trị lớn nhất mà thanh toán số đang mang lại cho nền kinh tế: "Nếu trước đây một giao dịch cần vài giờ hoặc vài ngày để hoàn tất, thì hiện nay chỉ mất vài giây. Việc rút ngắn thời gian xử lý giúp doanh nghiệp quay vòng vốn nhanh hơn, giảm lượng "tiền chết" trong hệ thống trung gian và gia tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực của nền kinh tế".

Sự phát triển của thanh toán không dùng tiền mặt trong những năm gần đây là minh chứng rõ nét cho xu hướng này. Theo Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia, đến năm 2030, Chính phủ đặt mục tiêu giá trị thanh toán không dùng tiền mặt sẽ đạt khoảng 30 lần GDP, cho thấy thanh toán số đang trở thành một phần không thể thiếu trong hoạt động kinh tế.

Từ "hạ tầng vô hình"

Nhìn lại hơn một thập kỷ phát triển, fintech tại Việt Nam đã đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính và hỗ trợ quá trình chuyển đổi số của doanh nghiệp. Tuy nhiên, vai trò của fintech ngày nay đã vượt xa câu chuyện thanh toán đơn thuần.

Từ thương mại điện tử, gọi xe, giao đồ ăn, du lịch trực tuyến cho đến các nền tảng dịch vụ số, fintech đang hiện diện trong gần như mọi hoạt động kinh tế hằng ngày. Không chỉ giúp giao dịch nhanh hơn, fintech còn góp phần tạo ra sự bình đẳng hơn trong tiếp cận tài chính. 

Một hộ kinh doanh nhỏ tại vùng núi hay nông thôn ngày nay có thể tiếp cận các phương thức thanh toán hiện đại tương tự như một cửa hàng tại các thành phố lớn. Một doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng có thể sử dụng những giải pháp quản lý dòng tiền, thanh toán trực tuyến hay đối soát tự động vốn trước đây chỉ dành cho các tập đoàn lớn. Đó không chỉ là câu chuyện công nghệ mà còn là câu chuyện về cơ hội phát triển bình đẳng trong nền kinh tế số.

Đến "đường cao tốc" cho một nền kinh tế mở

Khi thanh toán số dần trở nên phổ biến, nhu cầu của doanh nghiệp cũng thay đổi. Theo COO 9Pay, thanh toán đang dần trở thành lớp hạ tầng cơ bản của nền kinh tế số, tương tự như điện, internet hay logistics. "Bài toán của doanh nghiệp ngày nay không còn là làm thế nào để nhận được tiền, mà là làm thế nào để toàn bộ dòng tiền được vận hành hiệu quả. Từ thu tiền, đối soát, quản lý dòng tiền đến chi trả và thanh toán xuyên biên giới đều cần được kết nối trên một nền tảng thống nhất. Đó là lý do fintech đang chuyển dịch từ payment sang infrastructure", ông cho biết.

Xu hướng này đang thúc đẩy các doanh nghiệp fintech đầu tư mạnh vào hạ tầng công nghệ, Open API, Payment Orchestration, AI và các giải pháp tự động hóa nhằm giúp doanh nghiệp vận hành hiệu quả hơn trong môi trường số.

Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng hội nhập, doanh nghiệp Việt Nam ngày nay không chỉ bán hàng trong nước mà còn tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, làm việc với đối tác quốc tế và mở rộng hoạt động kinh doanh ra nhiều thị trường khác nhau. Điều này đòi hỏi các hệ thống thanh toán phải có khả năng kết nối xuyên biên giới, xử lý giao dịch theo thời gian thực và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về bảo mật, tuân thủ và quản trị rủi ro.

Trong xu hướng đó, nhiều doanh nghiệp fintech Việt Nam đang mở rộng từ thanh toán nội địa sang các giải pháp hỗ trợ giao thương quốc tế, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp toàn cầu trong khả năng tiếp cận hạ tầng tài chính hiện đại.

Nếu hạ tầng giao thông từng mở đường cho tăng trưởng kinh tế truyền thống, thì hạ tầng thanh toán số đang trở thành những "đường cao tốc dòng tiền" của kỷ nguyên số. Và khi một giao dịch được hoàn tất trong vài giây thay vì vài ngày, điều được tăng tốc không chỉ là dòng tiền của một doanh nghiệp, mà còn là nhịp vận hành của cả nền kinh tế.