Hai tháng xung đột Iran: Bức tranh toàn cảnh về một cuộc chiến "không có bên thắng"

Ngay từ khi phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran từ ngày 28/2, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã khẳng định mục tiêu "đạt được một chiến thắng nhanh chóng", mang tính quyết định, đồng thời loại bỏ các mối đe dọa từ chương trình hạt nhân và tên lửa của Tehran. Tuy nhiên, thực tế sau hai tháng cho thấy các mục tiêu này vẫn chưa đạt được, trong khi xung đột ngày càng lan rộng và phức tạp hơn dự kiến.

Mặc dù giao tranh đã tạm lắng, song chưa có dấu hiệu rõ ràng về một giải pháp chính trị lâu dài. Mỹ chưa thể khẳng định được lợi ích chiến lược cụ thể, trong khi Iran vẫn duy trì được năng lực phản ứng và khả năng gây sức ép khu vực. Cuộc chiến, từ chỗ được định hình là một chiến dịch giới hạn, đã nhanh chóng trở thành một điểm nóng địa chính trị có sức lan tỏa toàn cầu.

Những bên chịu tổn thất nặng nề và hệ lụy lan rộng

Người dân Iran tiếp tục là đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp và nghiêm trọng nhất từ cuộc xung đột. Các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào nhiều mục tiêu trên lãnh thổ Iran, bao gồm cả cơ sở hạ tầng dân sự, đã gây thiệt hại lớn về người và tài sản. Đồng thời, tình hình nội bộ Iran cũng trở nên căng thẳng hơn khi chính quyền gia tăng các biện pháp kiểm soát và trấn áp, trong bối cảnh bất ổn xã hội gia tăng.

Tác động kinh tế cũng đặc biệt nghiêm trọng. Nền kinh tế Iran chịu sức ép lớn từ chiến tranh và các biện pháp trừng phạt, dẫn tới suy giảm sản xuất, gia tăng thất nghiệp và mức sống người dân bị ảnh hưởng đáng kể.

Tại Lebanon, xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah tiếp tục leo thang từ ngày 2/3, kéo theo những hậu quả nhân đạo nghiêm trọng. Hàng nghìn người thiệt mạng, hàng trăm nghìn người phải rời bỏ nhà cửa, trong khi nhiều khu vực dân cư bị tàn phá. Tình hình này càng làm trầm trọng thêm những khó khăn kinh tế - xã hội vốn đã kéo dài tại quốc gia này.

Các nước Vùng Vịnh cũng chịu ảnh hưởng đáng kể, dù không trực tiếp tham chiến. Những cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái, cùng với việc gián đoạn các tuyến vận tải năng lượng chiến lược, đã làm suy giảm hoạt động kinh tế và gây bất ổn thị trường khu vực.

Không chỉ dừng lại ở Trung Đông, tác động của cuộc xung đột còn lan rộng ra toàn cầu, đặc biệt do sự gián đoạn tại eo biển Hormuz. Giá năng lượng và lương thực tăng cao đã tạo áp lực lớn đối với nhiều nền kinh tế, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển. Quỹ Tiền tệ Quốc tế đã điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu, đồng thời cảnh báo nguy cơ gia tăng bất ổn kinh tế trong thời gian tới.

Tại Mỹ, người dân cũng phải đối mặt với chi phí sinh hoạt tăng cao, đặc biệt là giá nhiên liệu và vận tải. Điều này góp phần làm gia tăng áp lực lạm phát và ảnh hưởng đến tâm lý tiêu dùng, qua đó tác động ngược trở lại nền kinh tế trong nước.

Những bên "được - mất" trong dài hạn

Cuộc xung đột Iran không chỉ là một sự kiện quân sự mà còn là phép thử đối với cán cân quyền lực và quan hệ quốc tế. Trong khi một số bên có thể tạm thời hưởng lợi, thì triển vọng dài hạn vẫn chứa đựng nhiều bất định.

Đối với Tổng thống Donald Trump, đây là một quyết định mang tính rủi ro cao. Việc chưa đạt được các mục tiêu chiến lược trong khi chi phí kinh tế và chính trị gia tăng đã tạo ra sức ép lớn trong nước. Tuy nhiên, khả năng thay đổi cục diện vẫn tồn tại nếu các bên đạt được một thỏa thuận có lợi cho Washington.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu bước đầu đạt được một số lợi thế chiến lược khi thúc đẩy được sự phối hợp quân sự với Mỹ. Tuy nhiên, xung đột kéo dài cũng đặt ra những thách thức về an ninh và chính trị nội bộ.

Về phía Iran, dù chịu tổn thất đáng kể về quân sự và kinh tế, chính quyền nước này vẫn duy trì được quyền kiểm soát và thậm chí gia tăng ảnh hưởng chiến lược, đặc biệt thông qua khả năng tác động đến các tuyến vận tải năng lượng quan trọng.

Trong bối cảnh đó, Nga được hưởng lợi từ giá năng lượng tăng, góp phần cải thiện nguồn thu ngân sách. Bên cạnh đó, các tập đoàn năng lượng và ngành công nghiệp quốc phòng cũng ghi nhận lợi nhuận tăng trong ngắn hạn, trong khi lĩnh vực năng lượng tái tạo được thúc đẩy do nhu cầu chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định rằng những lợi ích này chỉ mang tính tạm thời. Về lâu dài, sự bất ổn kéo dài có thể gây ra những tác động tiêu cực sâu rộng hơn đối với nền kinh tế và an ninh toàn cầu.

Hai tháng sau khi bùng phát, cuộc xung đột Iran đã cho thấy rõ tính chất phức tạp và khó lường của các xung đột hiện đại. Trong một thế giới ngày càng liên kết chặt chẽ, bất kỳ cuộc chiến nào cũng có thể tạo ra những hệ lụy vượt xa phạm vi khu vực, ảnh hưởng tới mọi quốc gia và mọi tầng lớp xã hội.

Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết về các giải pháp ngoại giao và hợp tác quốc tế nhằm giảm thiểu xung đột, duy trì ổn định và bảo đảm an ninh chung. Trong bối cảnh hiện nay, việc tìm kiếm một lối thoát bền vững cho cuộc khủng hoảng Iran không chỉ là vấn đề của riêng khu vực Trung Đông mà còn là lợi ích chung của toàn cộng đồng quốc tế.