Hàng loạt nhà khoa học Mỹ tử vong hoặc mất tích một cách bí ẩn

Cuộc điều tra được chính quyền Mỹ sau khi ít nhất 10 nhà khoa học được xác nhận đã tử vong hoặc mất tích trong những năm gần đây, làm dấy lên nhiều quan ngại về an ninh quốc gia.

Ủy ban Giám sát và Cải cách Chính phủ thuộc Hạ viện Mỹ (House Oversight Committee) ngày 21/4 thông báo sẽ mở cuộc điều tra chính thức đối với các trường hợp nêu trên. Theo ủy ban này, các báo cáo ban đầu "đặt ra câu hỏi về khả năng tồn tại mối liên hệ đáng ngại" giữa các vụ việc.

Song song đó, Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) cho biết đang chủ trì nỗ lực rà soát, phối hợp với Bộ Năng lượng, Bộ Quốc phòng và các cơ quan thực thi pháp luật liên bang, bang và địa phương nhằm xác định liệu có mối liên hệ nào giữa các trường hợp tử vong và mất tích hay không.

Theo thông tin ban đầu, các trường hợp có hoàn cảnh rất khác nhau, bao gồm cả án mạng chưa được giải quyết, các vụ mất tích không rõ nguyên nhân và một số trường hợp được gia đình cho rằng liên quan đến vấn đề sức khỏe hoặc cá nhân. Đến nay, giới chức chưa xác nhận bất kỳ mối liên hệ trực tiếp nào giữa các vụ việc.

Trong số các trường hợp được đề cập có ông Michael David Hicks, nhà khoa học làm việc gần 25 năm tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy phản lực thuộc NASA, qua đời tháng 7/2023 ở tuổi 59. Gia đình ông cho biết ông có tiền sử bệnh lý và bác bỏ các suy đoán liên quan đến yếu tố an ninh.

Một số trường hợp khác liên quan đến các cơ sở nghiên cứu quan trọng của Mỹ, như Phòng thí nghiệm Quốc gia Los Alamos tại bang New Mexico – trung tâm nghiên cứu hạt nhân hàng đầu. Hai cá nhân từng làm việc tại đây, gồm Melissa Casias (53 tuổi) và Anthony Chavez (78 tuổi), đã mất tích trong năm 2025. Cơ quan chức năng cho biết chưa phát hiện dấu hiệu tội phạm trong các vụ việc này.

Đáng chú ý, Thiếu tướng Không quân Mỹ đã nghỉ hưu William Neil McCasland, người từng giữ vai trò quan trọng trong các chương trình nghiên cứu hàng không vũ trụ tiên tiến, cũng mất tích từ tháng 2/2025 tại bang New Mexico. Dù đã triển khai tìm kiếm trên diện rộng, giới chức vẫn chưa xác định được tung tích hay nguyên nhân vụ việc.

Bên cạnh các vụ mất tích, một số nhà khoa học tên tuổi cũng tử vong trong những hoàn cảnh gây chú ý. Giáo sư Nuno F.G. Loureiro thuộc Viện Công nghệ Massachusetts bị bắn tử vong gần nơi ở vào cuối năm 2025 trong một vụ xả súng. Nhà vật lý thiên văn Carl Grillmair, từng hợp tác với NASA, cũng thiệt mạng trong một vụ nổ súng tại California đầu năm 2026. Cơ quan chức năng đã bắt giữ nghi phạm và bước đầu nhận định đây là các vụ việc riêng lẻ.

Ngoài ra, cái chết của cựu sĩ quan tình báo Không quân Mỹ Matthew James Sullivan và nhà khoa học Amy Eskridge cũng thu hút sự chú ý, song chưa có bằng chứng cho thấy liên quan đến hoạt động nghiên cứu nhạy cảm.

Tổng thống Mỹ Donald Trump nhận định các diễn biến trên là "vấn đề nghiêm trọng", đồng thời bày tỏ hy vọng đây chỉ là những sự kiện ngẫu nhiên. Ông nói với các phóng viên: "Tôi hy vọng đó là ngẫu nhiên, nhưng chúng ta sẽ biết trong một tuần rưỡi tới", đồng thời nói thêm rằng ông đã có một cuộc họp gần đây về vấn đề này.

Nhà Trắng từ chối bình luận thêm về cuộc họp. Mặc dù vậy, Nhà Trắng đang "tích cực làm việc với tất cả các cơ quan liên quan và FBI để xem xét toàn diện tất cả các trường hợp và xác định bất kỳ điểm chung tiềm năng nào có thể tồn tại", thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết trong một tuyên bố trên X cuối tuần qua.

Nhà Trắng cho biết đang phối hợp với các cơ quan liên quan để rà soát tổng thể các vụ việc và xác định các điểm tương đồng nếu có.

Trong khi đó, Chủ tịch Ủy ban Giám sát Hạ viện, ông James Comer, cho rằng khó có khả năng các vụ việc hoàn toàn trùng hợp ngẫu nhiên, đồng thời nhấn mạnh cần xem xét đây là vấn đề an ninh quốc gia. Tuy nhiên, một số nghị sĩ khác, trong đó có Hạ nghị sĩ James Walkinshaw, cho rằng chưa có cơ sở để kết luận tồn tại một âm mưu có tổ chức, khi Mỹ có hàng nghìn nhà khoa học trong các lĩnh vực này.

Các cơ quan chức năng cho biết cuộc điều tra sẽ tập trung làm rõ khả năng tồn tại mối liên hệ với việc tiếp cận thông tin mật hoặc sự can dự của các tác nhân nước ngoài. Giám đốc FBI Kash Patel khẳng định cơ quan này sẽ xử lý nghiêm nếu phát hiện hành vi vi phạm pháp luật hoặc âm mưu có tổ chức.