“Một cậu bé được bố cho đi chơi ngày 2-9. Ngồi sau xe cậu hỏi bố: Quê mình có nhiều tết: Tết nguyên đán, Tết Trung Thu, cả Tết độc lập nữa… Vậy Tết nào quan trọng hơn hả bố? Bố bảo: Tết nào cũng để gửi gắm ước mơ nhưng Tết độc lập là cái Tết của quyền làm người. Xưa làng quê ta ngoại bang xâm lấn, ông bà ta ăn Tết gì cũng chả vui. Vậy nên con hãy nhớ: Tết độc lập là Tết của muôn dân, Tết của nhân sinh, nhân bản và nhân quyền…”
Đó là phần mở đầu của bộ phim tài liệu (PTL) Tết độc lập, tết của muôn dân mà đạo diễn Nguyễn Quốc Khánh cùng các đồng nghiệp đang hoàn thành để ra kịp mắt khán giả. Thuộc thế hệ những người đạo diễn trẻ nhất ở VTV, anh đã chia sẻ nhiều điều thú vị về việc làm PTL - một thể loại thường khiến nhiều phóng viên trẻ e ngại.
Lý do nào khiến anh quyết định gắn bó với PTL- một thể loại mới thoạt nghe đã thấy có vẻ hơi… già?
Tôi đã từng thử sức ở nhiều công việc khác nhau: lên hình dẫn tin tức, dẫn tọa đàm, dẫn giao lưu, dẫn truyền hình trực tiếp, làm tin thời sự, phóng sự ngắn, phóng sự dài, làm chuyên đề nhưng cuối cùng lại dừng chân ở PTL. Về nội dung thì từ các vấn đề chính trị, khoa học, rồi niền núi, dân tộc đến những lĩnh vực chuyên biệt như tài chính ngân hàng… tôi cũng đã kinh qua. Trụ lại ở mảng PTL, tôi nghĩ đó là cái duyên.
Tôi thích làm PTL từ lâu rồi. Thích lắm! Nhưng đúng là tôi phải đến với nó bằng một con đường vòng. Trước đây, thấy các đạo diễn và biên kịch phim tài liệu toàn là các bác, các chú, mà ai cũng “đầy mình” các giải thưởng và danh hiệu, nên mình sợ, không dám tiếp cận. Giờ được làm phim rồi tôi cảm thấy tính tình, cách viết, cách nghĩ của mình phù hợp với PTL hơn cả.
Trong các bộ PTL thực hiện trong thời gian gần đây, anh tâm đắc với tác phẩm nào nhất? Theo anh, những tác phẩm đó mang lại cho khán giả những cảm xúc đặc biệt gì?
Năm vừa rồi mình sản xuất khoảng 10 PTL. Hầu hết là bám sát các sự kiện và dấu mốc lịch sử như: Không mỏi những cánh chim hòa bình, Điểm nhấn ngoại giao, Dấu ấn đất thiêng… Một vài phim xoáy vào các vần đề xã hội như “Sình ca” nói lên những khao khát của việc giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống; “Cứ mơ đẹp, em nhé” ghi lại những tâm tư, cảm xúc trẻ em phạm tội tại các trường giáo dưõng…
Trong các phim tôi làm tôi thường chú ý nhiều đến tính nhân văn, tính xây dựng, cái chân thành của cảm xúc và sự chặt chẽ trong bố cục. Tôi cũng thường nhận được nhiều phản hồi tích cực và sự đồng cảm của khán giả sau mỗi phim phát sóng. Tuy nhiên, thật sự tôi vẫn chưa hài lòng. Tôi đang ấp ủ và hy vọng sẽ có những phim thật hay vào thời gian gần nhất.
PTL là một thể loại mang nhiều thông điệp, giàu cảm xúc. Anh cảm thấy thể nào khi được là người góp phần làm sống lại không khí lịch sử trong các tác phẩm đó?
PTL luôn kể bằng hình ảnh những câu chuyện dài hơn những thể loại khác vì vậy sẽ có cơ hội đem đến cho người xem một nhìn cách đa diện và toàn diện hơn. Nếu như người ta hay ví von những người làm báo là những người viết sử đương đại thì những người làm PTL là những người tái hiện lịch sử qua cách nhìn đương đại. Với tôi, cái hữu hiệu của PTL đó là “ôn cố tri tân”, lý giải hiện thực qua các tầng bậc của quá khứ..
Trong bộ PTL đang làm: Tết độc lập, tết của muôn dân anh tổ chức ghi hình tại những địa điểm nào?Với những gì đã làm được anh hài lòng với điều gì nhất?
Như lời người cha đã nói với con “Tết độc lập là Tết của muôn dân, Tết của nhân sinh, nhân bản và nhân quyền”…. bởi vậy, việc ghi hình phim này ở đâu không quá quan trọng bởi bất kỳ người Việt Nam nào cũng có Tết độc lập trong lòng mình. Cái khó là làm sao để người ta nói ra, và nói như thế nào cho người khác đồng cảm.
Tôi đã ghi hình ở những nơi mà cuộc sống rất khó khăn như Mường Nhé, Điện Biên, hoặc rất nhạy cảm như trại giam hay cả thế giới ảo của các teen ở trên internet và các thanh niên sành điệu chuyên hàng hiệu…Mỗi người đều ăn tết độc lập theo một cách riêng nhưng tất cả đều cho thấy họ là những người yêu nước đáng quý. Phim đang làm hậu kỳ, còn phải chỉnh sửa nhiều nên tôi chưa thể hài lòng được.
Nhiều người cho rằng PTL truyền thống rất khô khan, khó hấp dẫn khán giả. Trước những đề tài không mới như Tết độc lập, anh đã chọn hướng tiếp cận như thế nào?
Mỗi sản phẩm truyền hình đều phải sáng tạo, tôi luôn tâm niệm điều nàyvới bất cứ đề tài hay chương trình gì. Cái này càng đúng với PTL. Nếu xem nhiều, xem kỹ, khán giả sẽ thấy rõ mỗi tác giả PTL sẽ có một phong cách và thủ pháp riêng. Tôi có thể học hỏi được nhiều cái hay, cái chuyên nghiệp của các bậc cha chú. Tuy nhiên đã là người đi sau nếu tôi không tìm tòi, không tư duy, không mạnh dạn, sẽ rất dễ bị ảnh hưởng và bắt chước. Bắt chước nhiều thì sẽ mòn và cùn. Vì vậy, điều tôi luôn đau đáu khi đặt bút viết kịch bản là phải khác. Khác người và khác cả chính mình.
Làm phim tài liệu đề tài truyền thống khó hay, để được khán giả ghi nhận lại càng khó hơn rất nhiều. Cá nhân anh có suy nghĩ gì về những người làm phim tài liệu của VTV hiện nay? Họ đã nhận được sự đãi ngộ xứng đáng để toàn tâm, toàn ý với nghề?
Người làm PTL ở VTV có cái sướng là được lãnh đạo quan tâm, được khán giả, dư luận quan tâm. Tuy nhiên, VTV là Đài Truyền hình Quốc gia nên mọi thứ đều có chuẩn mực và quy lát rõ ràng. Các đạo diễn PTL của VTV đều hiểu một trong những nhiệm vụ quan trọng của mình là phải đảm đương các đề tài truyền thống. làm cho hay mảng phim truyền thống này cũng là trách nhiệm của mỗi người chúng tôi.
Chúng tôi không thể mặc định đó là những đề tài khó hay để mà lười tìm tòi. Với những người trẻ như tôi thì càng phải cố gắng. Tôi tin, nếu có thời gian và được ủng hộ, kèm thêm tinh thần trách nhiệm cao, những PTL đề tài truyền thống vẫn có thể hấp dẫn như thường.
Là người đã có thời gian gắn bó và lăn lộn với thể loại PTL trên VTV những năm qua. Anh có lời khuyên gì với các bạn trẻ muốn thử sức mình ở thể loại này?
Tôi thuộc thế hệ những người trẻ nhất tham gia sản xuất PTL (Đạo diễn Nguyễn Quốc Khánh sinh năm 1979- PV). Vì thế, tôi chưa thể đủ trải nghiệm để đưa ra một lời khuyên sâu sắc cho các bạn trẻ muốn thử sức mình ở thể loại này. Tuy nhiên, từ kinh nghiệm cá nhân mình tôi thấy, để làm được PTL, ít ra bạn cũng phải tích lũy vốn sống, vốn văn học, và khả năng thẩm mỹ… cho mình ở mức khá.
Xin cảm ơn anh.
Bình luận (0)