“Rừng chắn cát” - "Cái Đẹp" không tô vẽ

Đạo diễn Triệu Tuấn: Thực ra đây là bộ phim thứ 3 của tôi về đề tài giáo dục vì ngoài "Cổng trường thời mở cửa" còn bộ phim ngắn 1 tập mang tên “Những chuyến đò ngang” (phim đã được Huy chương bạc Liên hoan Truyền hình toàn quốc năm 2004 - PV).

Giữa 2 bộ phim dài tập có những điểm giống nhau là cùng lấy giáo dục làm chủ thể phản ánh, cùng lấy giáo dục làm nền tảng, để phản ánh vấn đề xã hội nói chung. Hay nói cách khác, giáo dục là cái cớ để phê phán những mặt chưa được trong đời sống xã hội và ca ngợi những nhân tố tịch cực, và hơn thế nữa là quan hệ tình người trong đời sống xã hội hôm nay.

Điểm khác của hai bộ phim dài tập này đó là: Ở "Rừng chắn cát" sự phản ánh cũng như đối tượng phản ánh tập trung nhiều ở những ưu khuyết của giáo viên trung học cơ sở. Ở phim "Cổng trường thời mở cửa" thì đối tượng phản ánh mở rộng tới cả học sinh các cấp, các tầng lớp phụ huynh học sinh, các đối tượng bên ngoài ngành giáo dục, những cò thi hộ, thi thuê, chạy trường, chạy điểm…

Đạo diễn Triệu Tuấn: Không thể nói là bộ phim “Rừng chắn cát” đã phản ánh bao nhiêu phần trăm sự thật về đạo đức trong giáo dục xuống cấp. Chúng tôi chỉ có mong muốn phản ảnh một sự thật nhỏ xảy ra ở một trường học vùng sâu, vùng xa với những ưu nhược điểm của việc dạy và học. Qua câu chuyện phim, người xem thêm hiểu về những trăn trở của một vùng quê nghèo trước những biến động của xã hội.

Đạo diễn Triệu Tuấn: Khi chọn hoàn cảnh để phản ánh là vùng nông thôn, nhất lại là vùng nông thôn nghèo, chúng tôi mong muốn mang đến cho người xem một cảm nhận mới về một vùng quê nguyên sơ, nguyên sơ từ cảnh vật đến con người, nguyên sơ đến cả con đường đi đến tha hóa của con người và khẳng định bản lĩnh trụ vững của cái tốt, của những nhân vật tích cực.

Điều quan trọng hơn là kịch bản “Rừng chắn cát” viết về một vùng quê nghèo. Các nhân vật được mô tả một cách chân thực. Các số phận bộc lộ những mảng tối, sáng một cách tự nhiên, không có sự áp đặt của chủ quan tác giả. Cái cao thượng, cái thấp hèn… được toát ra từ những nhân vật là những con người bình thường, không khoa trương, không cách điệu.

Khi những vấn đề phức tạp của xã hội đương đại được phản ánh ở hoàn cảnh một vùng quê nghèo thì tính chân thực và tính nhận thức sẽ cao hơn. Người xem dễ tiếp nhận và đồng cảm với các xung đột của các nhân vật trong phim.

Đạo diễn Triệu Tuấn: Điều thú vị nhất của kịch bản phim “Rừng chắn cát” đó là sự phản ánh Cái Đẹp. Cái Đẹp ở đây là cảnh quan và con người. Một cái Đẹp không tô vẽ. Sự lên án các nhân vật phản diện cũng được xuất phát từ sự bao dung, từ một cái nhìn đẹp, không cay nghiệt, không hằn học, một sự hướng thiện hoàn hảo. Kết thúc phim là sự hồi tâm chuyển ý của nhân vật tiêu cực, bên cạnh sự khẳng định đi lên của cái mới, cái tích cực.

Đạo diễn Triệu Tuấn: Tất cả vì học sinh…là thông điệp mang nội hàm ở các nhà giáo. Vì tương lai con em chúng ta là thông điệp có tính ngoại diên mở rộng cho tất cả những người lớn chúng ta. Vì trẻ em là đối tượng chăm lo, là đối tượng nuôi dưỡng, giáo dục chính của người lớn.

Điều thú vị là các thông điệp nghe như “khẩu hiệu” đó được toát ra từ nội dung toàn bộ phim, từ cảm nhận của người xem, là "ý tại ngôn ngoại" chứ tuyệt đối không phải là sự áp đặt của các tác giả phim. Bộ phim ”Rừng chắn cát” hoàn toàn không minh họa cho bất kỳ khẩu hiệu nào.

Đạo diễn Triệu Tuấn: Tôi nhớ nhất một cảnh trong phim khi ông hiệu trưởng bán rừng cho bọn đầu nậu gỗ, cả khu rừng bị chặt phá hết, còn trơ lại các gốc cây…

Tổ họa sỹ thiết kế đã tìm một bãi cát trắng. Sau đó các anh ấy mua các khúc cây và cắt nhỏ ra từng đoạn ngắn rồi cắm khắp bãi cát để dựng cảnh rừng bị chặt hết. Cả bãi cát rộng được tạo thành một khu rừng bị chặt còn trơ lại các gốc cây.

Khi đoàn phim bắt đầu bấm máy, dân làng kéo ra ngăn không cho đoàn phim quay. Bà con phản đối đoàn phim vì họ nghĩ là đã “phá rừng” của dân.

Khi anh em nói là đây là cảnh phá rừng giả, dựng lên để quay phim. Đại diện bà con ra lay thử các “gốc cây” mới biết là các gốc cây giả, được cắm lên để quay phim, lúc đó bà con hiểu ra và vui mừng ủng hộ đoàn quay tiếp.

Đạo diễn Triệu Tuấn: Thực sự đây là vấn đề khó. Nhưng chủ quan tôi cho rằng, yếu tố kịch bản là quan trọng hàng đầu. Kịch bản phải là một câu chuyện hấp dẫn, lôi cuốn, phản ánh tới khán giả những điều mà khán giả mong chờ, những vấn đề mà khán giả đang quan tâm.

Tiếp sau đấy, người đạo diễn phải có một năng lực xử lý kịch bản sao cho khi phim được chiếu, mọi tầng lớp khán giả đều bị hấp dẫn bởi những tình tiết, những tình huống chuyện, những xung đột trong phim. Các nhân vật trong phim phải được các diễn viên cảm thụ và nhập vai một cách sâu sắc, diễn xuất chân thực, giàu xúc cảm. Hình ảnh phim phải được chau chuốt kỹ, phải đẹp mọi mặt.

Người đạo diễn tuyệt đối không bao giờ được mang ý nghĩ coi trọng sự nổi tiếng cá nhân mà quên đi đối tượng cảm nhận là khán giả. Đạo diễn cũng như nhà sản xuất phim không được phép coi sự lỗ lãi kinh tế đễ làm nhanh, làm lấy được, không được kéo dài phim một cách cố tình, nhạt nhẽo để có thêm thu nhập.

Không ai có thể nắm bắt được hết “tâm lý khán giả” nhưng người làm phim phải biết hướng tới khán giả với một cảm xúc cao nhất. Khi cảm xúc của nhà làm phim hòa chung với cảm xúc người xem, thì bộ phim chắc chắn thành công.

.

Đạo diễn Triệu Tuấn: Kinh phí eo hẹp không liên quan nhiều tới nội dung phim. Mà phim là loại hình nghệ thuật đặc thù cần sự tiếp sức rất lớn của kinh phí.

Các bộ phim được khán giả yêu mến vì kịch bản phim đã chắt lọc được từ cuộc sống những vấn đề mà khán giả mong chờ. Các bộ phim đó đã phản ánh được những sâu thẳm tình cảm của người xem.

Tuy nhiên những bộ phim hấp dẫn nêu trên mới dừng lại ở sự “yêu mến” của khán giả về nội dung chứ chất lượng nghệ thuật thì chưa xứng tầm với nội dung mà bộ phim đó phản ánh.

Nếu kinh phí không eo hẹp, được cấp nhiều hơn, phim được đầu tư phương tiện và điều kiện nhiều hơn, chắc chắn các bộ phim đó sẽ được làm với chất lượng nghệ thuật cao. Lúc đó chúng ta mới nói được là “phim hay”, lúc đó phim truyền hình của ta mới hội nhập được với quốc tế.