Internet mở ra một thế giới kết nối không giới hạn. Nhưng cũng chính trong thế giới ấy, những nội dung độc hại có thể lan truyền nhanh chóng, kéo theo những hệ lụy khó lường ngoài đời thực.
Một hành vi bạo lực có thể chỉ diễn ra trong vài phút, nhưng khi được ghi lại và lan truyền trên mạng, nó có thể tiếp cận hàng nghìn, thậm chí hàng triệu người. Đáng nói hơn, nếu những hành vi ấy trở thành tâm điểm chú ý, được chia sẻ rộng rãi hoặc bị biến thành một hình thức thử thách, ranh giới giữa việc chứng kiến bạo lực và làm theo bạo lực có thể trở nên mong manh hơn.
Tại Ba Lan, những ngày qua đã xảy ra hàng loạt vụ tấn công bằng hung khí tại các trường học. Điều này đang đặt ra câu hỏi về mức độ ảnh hưởng của các trào lưu trên mạng đối với hành vi ngoài đời thực, đặc biệt trong môi trường học đường.
Ngôi trường tiểu học tại làng Leszczydol-Nowiny, cách thủ đô Warsaw gần 60 km về phía Đông Bắc, sáng 8/10 chìm trong không khí bàng hoàng. Một thiếu niên 15 tuổi, từng là học sinh tại đây, bất ngờ xông vào tòa nhà với 3 con dao nhọn trên tay.
(Ảnh chụp màn hình)
Vụ tấn công đã cướp đi sinh mạng của một nữ nhân viên bảo trì 37 tuổi. Ngoài ra, hiệu trưởng nhà trường và một người khác bị thương.
Đáng chú ý, cơ quan điều tra phát hiện nghi phạm đội mũ bảo hiểm có gắn camera với mục đích ghi lại toàn bộ hành vi bạo lực. Chi tiết này làm dấy lên nghi vấn nghi phạm hành động nhằm thực hiện một thử thách trực tuyến hoặc tìm kiếm sự nổi tiếng trên không gian mạng.
Chị của một học sinh cho biết: “Thực sự, tôi còn không biết chuyện đó có thật hay không. Đến giờ tôi vẫn chưa dám chắc, bởi mọi thứ nghe quá khó tin và đáng sợ, cứ như trong một bộ phim vậy. Một kiểu thử thách nhằm giết càng nhiều người càng tốt”.
Đáng lo ngại hơn, đây là vụ tấn công thứ hai xảy ra chỉ trong vòng 48 giờ tại các trường học Ba Lan. Một ngày trước đó, tại thành phố Ostroleka, một học sinh 19 tuổi đã dùng hung khí tấn công khiến nhiều người bị thương. Cùng thời điểm, cảnh sát thị trấn Sierpc đã kịp thời bắt giữ một thiếu niên 17 tuổi mang theo 2 con dao, sau khi phát hiện đối tượng này đã tìm kiếm trên Internet cách thức tiến hành một vụ tấn công.
(Ảnh chụp màn hình)
Dù vậy, cơ quan điều tra cho biết chưa có bằng chứng về một "thử thách trực tuyến" trên toàn quốc liên quan tới các vụ tấn công, đồng thời cảnh báo người dân không lan truyền thông tin sai lệch, vốn có thể kích động hành vi bắt chước bạo lực.
Thực tế cho thấy các nền tảng video ngắn và phát sóng trực tiếp có thể trở thành kênh lan truyền những thử thách độc hại. Sự mong mỏi lượt tương tác, lượt xem và tính năng ẩn danh trên mạng đã tạo ra một thứ quyền lực ảo nguy hiểm.
Đã có không ít vụ tấn công trong thời gian gần đây cho thấy nội dung bạo lực trên Internet có thể trở thành yếu tố ảnh hưởng hoặc chất xúc tác cho hành vi ngoài đời thực.
Tại Thái Lan, ngày 7/8 vừa qua, một học sinh 14 tuổi đã nổ súng tại một trường trung học ở tỉnh Nonthaburi. Vụ việc khiến ít nhất 8 người thiệt mạng, hơn 20 người bị thương, trước khi nghi phạm tự sát. Cảnh sát cho biết nam sinh này từng xem các nội dung bạo lực trên mạng và tìm hiểu cách sử dụng súng qua mạng xã hội.
Cũng trong tháng 8, tại Philippines, một học sinh ở thành phố Zamboanga đã dùng camera đeo trên người để phát trực tiếp cảnh nổ súng trong lớp học, khiến một học sinh thiệt mạng, sau đó tự sát. Reuters cho biết đã xác minh được đoạn video phát trực tiếp vụ tấn công.
Trước đó, cảnh sát Thụy Điển điều tra khả năng một nam thanh niên 18 tuổi, người dùng kiếm tấn công học sinh tại một trường trung học ở Fagersta, có liên quan tới các cộng đồng trực tuyến cổ súy bạo lực học đường. Một tài khoản TikTok được cho là của nghi phạm đã đăng hình ảnh một thanh kiếm khoảng 20 phút trước vụ tấn công.
Các vụ việc trên chưa đủ để khẳng định Internet là nguyên nhân duy nhất. Tuy nhiên, chúng cho thấy nội dung bạo lực, cộng đồng cực đoan và tính năng phát trực tiếp có thể góp phần bình thường hóa bạo lực, cổ súy hành vi bắt chước và biến một cuộc tấn công thành màn trình diễn trên mạng.
Quay lại câu chuyện tại Ba Lan, cảnh sát nước này mới đây đã bắt giữ 10 người, chủ yếu là thanh thiếu niên, vì tội danh đe dọa trực tuyến. Trong số đó có một học sinh 13 tuổi ở Warsaw, đăng ảnh một con dao trong nhóm chat của lớp và đe dọa các học sinh khác. Ngoài ra, hai học sinh 15 tuổi đã đăng tải video đe dọa giết người.
(Ảnh chụp màn hình)
Dù chưa có bằng chứng về một "thử thách trực tuyến" trên toàn quốc liên quan tới các vụ tấn công, Ba Lan vẫn nhanh chóng lựa chọn một hướng hành động cụ thể để ngăn chặn nội dung bạo lực trên mạng, đó là tăng cường khả năng can thiệp vào nội dung bất hợp pháp trên Internet.
Ngay trong đêm 8/10, một dự luật đặc biệt nhằm siết chặt quyền kiểm soát các nội dung độc hại trên Internet đã được cơ quan lập pháp Ba Lan thông qua.
Văn bản pháp lý này cho phép tòa án và các cơ quan chức năng có thẩm quyền ban hành lệnh khẩn cấp, buộc các nền tảng trực tuyến phải hạn chế hoặc gỡ bỏ ngay lập tức những tài liệu kích động bạo lực, phát ngôn thù hận, lừa đảo hay xâm hại trẻ em. Động thái này diễn ra sau khi Thủ tướng Donald Tusk kêu gọi tăng cường kiểm soát các nội dung bạo lực trên mạng.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cho rằng: “Môi trường mạng với những diễn biến đáng báo động hiện nay đóng vai trò rất lớn trong vụ việc này. Tôi muốn nói đến làn sóng bạo lực cũng như các dạng thử thách trực tuyến và trò chơi điện tử. Trên nhiều phương tiện truyền thông, không chỉ riêng môi trường mạng, đang xuất hiện dày đặc những nội dung cổ súy bạo lực tàn nhẫn, những trận đấu bạo lực. Các bạn đều biết rằng sự tôn sùng bạo lực này đã lan rộng trên toàn thế giới và đáng tiếc, giờ đây nó cũng đã xuất hiện tại Ba Lan”.
Thủ tướng Ba Lan đề xuất tăng cường tuần tra, với mục tiêu cảnh sát sẽ ghé thăm mỗi trường học ít nhất một lần mỗi ngày. Trước đó, theo quy định có hiệu lực từ tháng 8, Ba Lan cũng đã hình sự hóa một số hình thức phát trực tuyến hành vi bạo lực nhằm mục đích kiếm tiền hoặc lôi kéo sự chú ý, với mức án lên tới 5 năm tù giam.
Thế giới mạng là ảo nhưng nỗi đau và những mất mát sau các vụ tấn công là hiện hữu. Việc bảo vệ thanh thiếu niên trước những cạm bẫy của thuật toán độc hại đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt không chỉ từ các nhà lập pháp mà còn từ chính trách nhiệm đạo đức của các tập đoàn công nghệ.
Dù vậy, giới chuyên gia nhận định các quốc gia không thể chỉ phó mặc trách nhiệm kiểm duyệt cho các công ty công nghệ đa quốc gia. Chỉ khi kết hợp giữa việc siết chặt luật pháp với giáo dục kỹ năng số trong nhà trường và sự giám sát chặt chẽ từ gia đình mới có thể phần nào giúp ngăn chặn những nội dung bạo lực trên không gian mạng biến thành những vụ đổ máu ngoài đời thực.
Bình luận (0)