Hương vị núi rừng lan tỏa từ Hội thi ẩm thực Then Kin Pang 2026

Với sự tham gia của 20 đơn vị gồm 11 bản và 9 trường học, không gian hội thi không chỉ rộn ràng sắc màu mà còn lan tỏa đậm đà hương vị núi rừng Tây Bắc. Từ những món ăn dân dã đến các đặc sản cầu kỳ, tất cả đã góp phần tái hiện sinh động đời sống văn hóa ẩm thực của đồng bào dân tộc Thái – một trong những chủ thể văn hóa đặc sắc của vùng biên giới.

Mâm cỗ Thái – nơi hội tụ triết lý sống hòa hợp với thiên nhiên

Điểm ấn tượng đầu tiên tại hội thi chính là những mâm cỗ truyền thống được bài trí công phu, mang đậm dấu ấn văn hóa của người Thái. Không chỉ là sự kết hợp của các món ăn, mỗi mâm cỗ còn phản ánh triết lý sống hài hòa với thiên nhiên, tôn trọng nguồn sản vật núi rừng.

Ẩm thực người Thái chủ yếu sử dụng nguyên liệu tự nhiên như cá suối, rau rừng, rêu đá, sâu đá, măng đắng; các loại gia vị bản địa như mắc khén, hạt dổi... Chính điều này tạo nên hương vị đặc trưng, vừa mộc mạc, vừa đậm đà khó quên. Các món ăn thường được chế biến theo cách đơn giản như nướng, luộc, trộn để giữ nguyên vị tươi ngon của nguyên liệu.

Trong hội thi, nhiều đội đã mang đến những mâm cỗ đầy đủ các món truyền thống như xôi nếp nương, cá nướng, thịt gác bếp, canh rau rừng… được sắp xếp hài hòa, đẹp mắt trên những chiếc mẹt tre. Đặc biệt là bản Huổi Nả và bản Huổi Loỏng gây ấn tượng khi cùng mang đến 62 món ăn, thể hiện sự phong phú trong khai thác và chế biến sản vật địa phương. Màu sắc của món ăn, từ vàng óng của xôi, nâu sậm của thịt nướng đến xanh mướt của rau rừng tạo nên một bức tranh ẩm thực sống động, phản ánh sự phong phú của thiên nhiên Tây Bắc.

Không chỉ vậy, mâm cỗ còn mang ý nghĩa cộng đồng sâu sắc. Trong đời sống người Thái, bữa ăn không đơn thuần để no mà còn là dịp gắn kết gia đình, bản làng, là cách thể hiện sự hiếu khách với bạn bè phương xa. Chính vì vậy, mỗi món ăn đều chứa đựng câu chuyện văn hóa, thể hiện sự khéo léo và tinh thần sẻ chia của người dân vùng cao.

Bà Vân Thị Hoa, Trưởng Ban Giám khảo cho biết: "Hội thi năm nay có sự chuẩn bị chu đáo. Nhiều đơn vị mang đến số lượng món lớn nhưng vẫn đảm bảo chất lượng. Các mâm cỗ thể hiện rõ nét bản sắc văn hóa của từng bản, từng đơn vị".

Tinh hoa món ăn truyền thống – dấu ấn đậm nét của ẩm thực Thái Tây Bắc

Đi sâu vào từng món ăn, hội thi đã mang đến một “bản đồ ẩm thực” đặc sắc của người Thái, nơi mỗi món đều mang một câu chuyện riêng.

Nổi bật nhất phải kể đến pa pỉnh tộp – món cá suối nướng gập, được xem là “linh hồn” của ẩm thực Thái. Cá sau khi làm sạch sẽ được tẩm ướp với mắc khén, sả, ớt và các loại rau thơm, rồi gập đôi lại và nướng trên than hồng. Khi chín, cá tỏa hương thơm đặc trưng, thịt ngọt, đậm vị núi rừng. Đây không chỉ là món ăn ngon mà còn thể hiện kỹ thuật chế biến tinh tế và kinh nghiệm lâu đời của người Thái.

Bên cạnh đó, thịt trâu gác bếp cũng là món ăn thu hút nhiều sự chú ý. Thịt trâu được tẩm ướp gia vị, sau đó hun khói trên bếp lửa trong thời gian dài. Quá trình này giúp thịt có hương vị đặc biệt, vừa dai, vừa ngọt, lại có mùi khói đặc trưng – một biểu tượng của đời sống sinh hoạt gắn liền với bếp lửa của người Thái.

Một món ăn khác gây tò mò với du khách là nậm pịa – món ăn truyền thống được chế biến từ nội tạng và dịch tiêu hóa của động vật ăn cỏ, ninh cùng gia vị và rau rừng. Dù có hương vị khá “kén người ăn”, nhưng đây lại là món ăn thể hiện rõ nét văn hóa ẩm thực độc đáo, gắn với quan niệm sử dụng trọn vẹn sản vật của người Thái.

Ngoài ra, các món như lạp trâu, cá gác bếp, nhộng tằm rang, canh măng rừng… cũng góp phần làm phong phú thêm bức tranh ẩm thực. Đặc điểm chung của các món ăn này là sự kết hợp hài hòa giữa các vị chua, cay, mặn, ngọt, tạo nên hương vị đậm đà, khó lẫn. Điều đáng chú ý là mỗi món ăn không chỉ mang giá trị ẩm thực mà còn gắn liền với phong tục, tập quán và đời sống tinh thần. Trong các dịp lễ hội, cưới hỏi hay đón khách quý, những món ăn này luôn hiện diện như một phần không thể thiếu, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Anh Nguyễn Văn Phú, du khách đến từ Nghệ An cho rằng: "Mâm cỗ được trình bày có ý tưởng, vừa đẹp vừa giúp người xem hiểu thêm về văn hóa địa phương".

Một điểm mới của hội thi năm nay là việc gắn mã QR cho từng món ăn. Qua đó, Ban Giám khảo và du khách có thể tìm hiểu thông tin về nguyên liệu, cách chế biến và ý nghĩa của từng món, góp phần nâng cao hiệu quả quảng bá.

Từ hội thi đến câu chuyện bảo tồn và phát triển văn hóa ẩm thực vùng biên

Không chỉ là một hoạt động trong khuôn khổ lễ hội, Hội thi ẩm thực Then Kin Pang còn mang ý nghĩa lớn trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Việc quy tụ các bản làng và trường học tham gia đã tạo nên sự lan tỏa mạnh mẽ, đặc biệt trong việc giáo dục thế hệ trẻ về bản sắc dân tộc.

Nhiều đội thi là học sinh đã thể hiện sự sáng tạo khi vừa giữ nguyên hương vị truyền thống, vừa chú trọng đến cách trình bày hiện đại. Điều này cho thấy ẩm thực dân tộc Thái không chỉ tồn tại trong quá khứ mà đang được tiếp nối và phát triển trong đời sống đương đại.

Bà Mai Thị Hồng Sim, Bí thư Đảng ủy xã Khổng Lào, Phó Ban Tổ chức lễ hội Then Kin Pang đánh giá: "Hội thi góp phần gìn giữ các giá trị văn hóa ẩm thực, đồng thời quảng bá hình ảnh địa phương, tạo điều kiện phát triển du lịch".

Không chỉ thu hút các đội thi, hội thi còn nhận được sự quan tâm của đông đảo du khách. Ông Hà Minh Hưng, du khách đến từ phường Thái Bình, tỉnh Hưng Yên chia sẻ: "Tôi ấn tượng với sự đa dạng của các món ăn. Qua đó có thể hiểu thêm về đời sống và văn hóa của người dân vùng cao".

Thực tế cho thấy, ẩm thực dân tộc Thái đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị đặc biệt trong đời sống văn hóa Việt Nam. Vì vậy, việc tổ chức các hoạt động như hội thi không chỉ giúp bảo tồn mà còn tạo động lực để phát triển bền vững.

Đối với người dân, hội thi còn là dịp để giao lưu, học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm. Những bí quyết chế biến món ăn, những câu chuyện về nguồn gốc nguyên liệu hay cách giữ gìn hương vị truyền thống được truyền lại một cách tự nhiên, góp phần duy trì bản sắc văn hóa qua các thế hệ.

Khép lại hội thi, điều đọng lại không chỉ là những món ăn ngon mà còn là cảm xúc về một nền văn hóa giàu bản sắc, nơi con người sống hòa mình với thiên nhiên và trân trọng những giá trị truyền thống.

Hội thi ẩm thực tại xã Khổng Lào đã góp phần làm nên thành công của Lễ hội Then Kin Pang 2026, đồng thời khẳng định sức sống bền bỉ của ẩm thực dân tộc Thái – một “di sản sống” giữa đại ngàn Tây Bắc, vẫn đang tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa và tỏa sáng trong đời sống hôm nay.