[Infographic] Nhiều chính sách mới có hiệu lực từ ngày 1/7

Cụ thể: 

Tăng lương cơ sở lên 2.530.000 đồng/tháng và áp dụng chế độ thưởng mới (Nghị định 161/2026/NĐ-CP): Quy định này thiết lập mức thu nhập sàn mới cao hơn cho toàn bộ hệ thống khu vực công. Việc tăng lương cơ sở không chỉ cải thiện trực tiếp thu nhập hàng tháng mà còn là căn cứ để tăng các loại phụ cấp nghề nghiệp và mức đóng bảo hiểm xã hội. Đặc biệt, lần đầu tiên chế độ thưởng đột xuất (trích từ 10% quỹ lương cơ bản) được luật hóa, giúp các cơ quan có nguồn lực tài chính để khen thưởng ngay lập tức những cán bộ, công chức, viên chức có thành tích xuất sắc, tạo động lực cạnh tranh lành mạnh.

Rút ngắn thời gian phản hồi thông tin báo chí: Luật Báo chí 2025 và Nghị định 237/2026 hướng dẫn thi hành Luật Báo chí quy định trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu của người đứng đầu cơ quan báo chí, cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm trả lời trên báo chí về giải pháp, phương hướng giải quyết hoặc kết quả giải quyết vấn đề mà tổ chức, công dân nêu ra trên báo chí. Đối với khiếu nại của tổ chức, công dân và tố cáo của công dân do cơ quan báo chí chuyển đến, người đứng đầu cơ quan, tổ chức có trách nhiệm thông báo cho cơ quan báo chí biết về việc thụ lý hay không thụ lý đối với nội dung khiếu nại, tố cáo.

Kéo dài thời hiệu xử lý kỷ luật viên chức lên 5 - 10 năm (Luật Viên chức sửa đổi): Khắc phục triệt để tình trạng cán bộ "hạ cánh an toàn". Thời hạn cơ quan có thẩm quyền có thể ra quyết định kỷ luật đối với hành vi vi phạm được kéo dài (khiển trách lên 5 năm; cảnh cáo, cách chức, buộc thôi việc lên 10 năm). Điều này buộc đội ngũ viên chức phải thượng tôn pháp luật, nâng cao đạo đức công vụ trong suốt quá trình công tác.

Cấp trang phục và bồi dưỡng cho cán bộ tiếp công dân (Nghị định 154/2026/NĐ-CP): Hoạt động tiếp công dân là môi trường áp lực cao, trực tiếp lắng nghe và giải quyết khiếu nại của dân. Việc cấp đồng phục chuyên ngành giúp chuẩn hóa hình ảnh, tăng tính uy nghiêm của cơ quan công quyền. Đồng thời, khoản phụ cấp bồi dưỡng mới là sự bù đắp xứng đáng, khuyến khích cán bộ giữ thái độ chuẩn mực, tận tụy khi phục vụ nhân dân.

Rút ngắn thời gian cấp Phiếu lý lịch tư pháp xuống 5 - 15 ngày (Luật Lý lịch tư pháp sửa đổi 2025): Đây là bước tiến lớn trong cải cách hành chính. Người dân khi cần hồ sơ đi học, xin việc hoặc xuất khẩu lao động sẽ chỉ phải đợi tối đa 5 ngày làm việc (thay vì hàng tuần như trước). Đối với các trường hợp phức tạp cần cơ quan công an xác minh liên tỉnh, thời gian giải quyết bị khóa cứng ở mức tối đa 15 ngày, xóa bỏ hoàn toàn tình trạng ngâm hồ sơ.

Miễn giấy phép xây dựng cho nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng đạt chuẩn quy hoạch (Luật Xây dựng sửa đổi): Người dân xây nhà trong các khu đô thị, dự án hoặc những khu vực đã có bản đồ quy hoạch chi tiết 1/500 được cơ quan nhà nước phê duyệt sẽ không cần làm thủ tục xin cấp phép xây dựng. Chính sách này cắt giảm trực tiếp chi phí bôi trơn, thời gian chờ đợi giấy tờ, giúp quá trình thi công diễn ra thuận lợi, miễn là tuân thủ đúng thiết kế quy hoạch đã công bố.

Áp dụng cơ chế đặc thù, phân quyền vượt trội cho Thủ đô Hà Nội (Luật Thủ đô - Luật số 02/2026/QH16): Trao cho chính quyền Hà Nội "thượng phương bảo kiếm" để tự quyết định các vấn đề cấp bách mà không cần chờ Trung ương phê duyệt từng bước. Hà Nội được phép giữ lại tỷ lệ ngân sách cao hơn, chủ động quy hoạch lại các khu đô thị ven sông, áp dụng mức lương ưu đãi để thu hút chuyên gia giỏi và linh hoạt trong giải phóng mặt bằng các tuyến đường sắt đô thị.

Mở rộng chi trả thuốc và dịch vụ y tế cho người có thẻ BHYT (Luật Bảo hiểm Y tế sửa đổi): Danh mục thuốc được Bảo hiểm y tế thanh toán sẽ được bổ sung thêm nhiều dòng thuốc thế hệ mới điều trị ung thư, tim mạch, tiểu đường và các vật tư y tế kỹ thuật cao. Người dân tham gia BHYT sẽ giảm thiểu đáng kể số tiền phải bỏ tiền túi (đồng chi trả) khi khám chữa bệnh nội trú.

Chuẩn hóa công tác truyền thông, vận động và giáo dục dân số (Luật Dân số 2025): Chuyển dịch tư duy từ "kế hoạch hóa gia đình" (hạn chế sinh) sang "Dân số và Phát triển". Các chiến dịch truyền thông sẽ tập trung vào việc khuyến khích sinh đủ 2 con ở vùng có mức sinh thấp, sàng lọc trước sinh để nâng cao chất lượng giống nòi và chuẩn bị hệ thống an sinh thích ứng với tốc độ già hóa dân số của Việt Nam.

Chuẩn hóa thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc theo hướng nhân đạo (Nghị định hướng dẫn Luật Thi hành án hình sự): Thể hiện tính nhân văn của hệ thống pháp luật XHCN, quy trình mới quy định chi tiết về quyền lợi cuối cùng của tử tù. Họ được đáp ứng một bữa ăn theo yêu cầu (trong định mức), được quyền viết thư tay hoặc ghi âm lời nhắn nhủ cuối cùng gửi lại cho gia đình, thân nhân trước khi bước vào phòng thi hành án.

Quy định cụ thể 15 nhóm chi ngân sách cho công tác dẫn độ tội phạm (Nghị định 172/2026/NĐ-CP): Khi tội phạm bỏ trốn ra nước ngoài, việc phối hợp dẫn độ tốn kém rất nhiều chi phí (vé máy bay quốc tế, lưu trú, y tế, phiên dịch). Quy định này lập ra hành lang tài chính rõ ràng để Bộ Công an chủ động xuất ngân sách, không để vấn đề thiếu hụt kinh phí làm cản trở quá trình truy bắt tội phạm xuyên quốc gia.