Iran đe dọa "phá hủy" hạ tầng năng lượng khu vực Trung Đông và đóng cửa eo biển Hormuz

Iran cảnh báo đáp trả rất mạnh

Trong bối cảnh xung đột đã bước sang tuần thứ tư với nhiều diễn biến nguy hiểm, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 22/3 nhấn mạnh, nếu các nhà máy điện của Iran bị tấn công, các cơ sở hạ tầng quan trọng và năng lượng trong khu vực sẽ trở thành "mục tiêu hợp pháp" và có thể bị "phá hủy không thể đảo ngược". Ông đồng thời cảnh báo động thái này sẽ khiến giá dầu tăng cao trong thời gian dài.

Tuyên bố trên được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra "tối hậu thư", cảnh báo Washington sẽ "xóa sổ" các nhà máy điện của Iran nếu Tehran không mở hoàn toàn eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ. Đây là tuyến hàng hải chiến lược, vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng tuyên bố sẽ đóng hoàn toàn eo biển Hormuz nếu Mỹ thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng của Iran. Đồng thời, các cơ sở năng lượng tại những quốc gia có căn cứ quân sự của Mỹ cũng có thể trở thành mục tiêu đáp trả.

Iran cho biết eo biển Hormuz hiện vẫn mở đối với các tàu không liên quan đến "các đối thủ" của chính quyền Tehran, song thực tế việc lưu thông qua tuyến hàng hải này đã bị gián đoạn nghiêm trọng, khiến thị trường năng lượng toàn cầu rơi vào tình trạng bất ổn, được đánh giá là nghiêm trọng nhất kể từ những năm 1970.

Không chỉ dừng lại ở các tuyên bố, Iran đã tiến hành nhiều đợt tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái nhằm vào Israel và một số quốc gia trong khu vực, với lý do nhằm vào các mục tiêu quân sự của Mỹ. Các cuộc tấn công đã gây thiệt hại về người và cơ sở hạ tầng, đồng thời làm gián đoạn hoạt động hàng không và thương mại quốc tế.

Nguy cơ lan rộng xung đột và tác động toàn cầu

Các diễn biến mới nhất cho thấy xung đột tại Trung Đông đang đứng trước nguy cơ leo thang nghiêm trọng, chỉ 1 ngày sau khi Tổng thống Mỹ đề cập khả năng "giảm nhiệt" chiến sự. Những tuyên bố và hành động đáp trả qua lại giữa các bên đang làm gia tăng lo ngại về một cuộc đối đầu rộng lớn hơn trong khu vực.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã kêu gọi cộng đồng quốc tế tham gia cùng Mỹ trong chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, cho rằng một số quốc gia đã có động thái ủng hộ. Ông cũng cáo buộc Iran tấn công dân thường và sở hữu năng lực tấn công tầm xa vượt ra ngoài khu vực Trung Đông.

Trong khi đó, các nỗ lực ngoại giao vẫn đang được triển khai nhằm hạ nhiệt căng thẳng. Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan đã tiến hành các cuộc điện đàm riêng rẽ với người đồng cấp Iran, Ai Cập, Liên minh châu Âu và Mỹ để thảo luận các biện pháp chấm dứt xung đột.

Giới phân tích cảnh báo, việc các bên đe dọa tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự - đặc biệt là hệ thống điện và nước - có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng đối với toàn khu vực, nhất là tại các quốc gia vùng Vịnh, nơi phụ thuộc lớn vào điện năng và công nghệ khử mặn để duy trì nguồn nước sinh hoạt.

Ngoài ra, nguy cơ đóng cửa hoàn toàn eo biển Hormuz tiếp tục khiến thị trường năng lượng toàn cầu rung chuyển. Giá khí đốt tại châu Âu đã tăng mạnh, trong khi thị trường tài chính được dự báo sẽ chịu áp lực lớn do tâm lý bất ổn gia tăng.

Đáng chú ý, Iran gần đây đã sử dụng tên lửa đạn đạo tầm xa với tầm bắn lên tới khoảng 4.000 km, mở rộng phạm vi rủi ro ra ngoài Trung Đông. Một số cuộc tấn công cũng được cho là đã xảy ra gần các cơ sở hạt nhân nhạy cảm, làm gia tăng lo ngại về an ninh khu vực.

Sau hơn 3 tuần giao tranh, xung đột đã khiến hơn 2.000 người thiệt mạng, đồng thời gây ra những tác động sâu rộng đến kinh tế toàn cầu, bao gồm giá năng lượng tăng cao và nguy cơ lạm phát gia tăng. Trong bối cảnh đó, cộng đồng quốc tế đang kêu gọi các bên kiềm chế, tránh đẩy khu vực vào một cuộc khủng hoảng sâu rộng hơn.