Iran suy yếu nhưng vẫn kiên quyết chống trả Mỹ - Israel

Chiến lược kéo dài xung đột để tạo đòn bẩy

Trong bối cảnh đối mặt với những tổn thất nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ, Iran vẫn theo đuổi chiến lược kéo dài xung đột với Mỹ và Israel, coi đây là công cụ nhằm thay đổi cán cân quyền lực tại Trung Đông.

Các cuộc không kích liên tiếp của Mỹ và Israel trong những tuần gần đây đã làm suy yếu đáng kể bộ máy lãnh đạo và năng lực quân sự của Iran. Nền kinh tế vốn chịu sức ép từ lệnh trừng phạt và quản lý yếu kém tiếp tục bị ảnh hưởng bởi chiến tranh, khiến đời sống người dân gặp nhiều khó khăn.

Tuy nhiên, giới lãnh đạo còn lại của Iran vẫn duy trì lập trường cứng rắn. Tehran không chỉ bác bỏ yêu cầu "đầu hàng hoàn toàn" từ phía Mỹ mà còn đưa ra các điều kiện tối đa cho hòa bình, bao gồm yêu cầu thay đổi trật tự khu vực, bồi thường chiến tranh và điều chỉnh quan hệ giữa các quốc gia Arab vùng Vịnh với Mỹ.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf nhấn mạnh rằng một lệnh ngừng bắn chỉ có ý nghĩa khi bảo đảm xung đột không tái diễn, đồng thời khẳng định Iran sẽ tiếp tục chiến đấu cho đến khi đạt được các điều kiện chính trị và an ninh mong muốn.

Một trong những yêu sách đáng chú ý của Iran là thiết lập "quy chế mới" đối với eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng trọng yếu của thế giới. Tehran cho rằng hoạt động hàng hải tại khu vực này cần được thực hiện theo các điều kiện phù hợp với lợi ích của Iran, thậm chí có thể bao gồm việc áp phí hoặc kiểm soát chặt chẽ hơn. Bằng cách gây gián đoạn nguồn cung năng lượng và vận tải, Iran được đánh giá là đang gia tăng áp lực buộc các đối thủ phải tính toán lại chiến lược.

Tác động quân sự và những toan tính dài hạn

Dù bị đánh giá là đang thất thế về quân sự, Iran vẫn tận dụng chiến lược chiến tranh phi đối xứng nhằm kéo dài xung đột và làm gia tăng chi phí cho đối phương. Các cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái nhằm vào hạ tầng năng lượng và các mục tiêu dân sự trong khu vực đã gây tác động đáng kể đến thị trường năng lượng toàn cầu.

Đáng chú ý, Iran được cho là đã sử dụng đạn chùm gắn trên tên lửa đạn đạo nhằm vượt qua hệ thống phòng thủ của Israel. Loại vũ khí này phân tán nhiều bom nhỏ trên diện rộng, gây khó khăn cho việc đánh chặn và làm gia tăng nguy cơ thiệt hại đối với khu vực dân cư. Quân đội Israel cho biết trong một tuyên bố: “Tác động của chúng tương tự như vụ nổ của lựu đạn - mức độ thiệt hại cục bộ tương đối hạn chế nhưng cực kỳ nguy hiểm đối với những người ở gần. Do được phân tán trên diện rộng, các bom con này có thể gây thiệt hại trên một khu vực lớn”.

Tuy nhiên, mối nguy thực sự đối với Israel có thể nằm ở chiến lược tổng thể của Iran, khi nước này ngày càng theo đuổi chiến tranh tiêu hao. Chỉ với một quả tên lửa - đặc biệt là loại được trang bị đạn chùm - Iran có thể buộc hàng triệu người Israel phải vào hầm trú ẩn, đồng thời khiến Israel và Mỹ tiếp tục tiêu hao nguồn dự trữ hữu hạn các tên lửa đánh chặn có chi phí cao.

Chuyên gia Jenzen-Jones nhận định: “Việc sử dụng liên tục các loại vũ khí này nhiều khả năng nhằm tạo ra hiệu ứng kìm hãm và tác động tâm lý là chủ yếu, khi Iran tìm cách làm suy giảm ý chí của Israel, áp đặt chi phí kinh tế và xã hội bằng việc buộc người dân phải liên tục trú ẩn trước các cuộc tấn công, đồng thời làm suy giảm năng lực phòng thủ trong dài hạn".

Bên cạnh đó, Iran đã chuẩn bị từ trước cho kịch bản xung đột kéo dài, với các kế hoạch phân tán lực lượng và duy trì khả năng tác chiến ngay cả khi bộ máy chỉ huy bị tổn thất. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) được cho là đã kích hoạt các đơn vị phân tán nhằm duy trì hoạt động trong điều kiện chiến tranh.

Tuy nhiên, chiến lược của Iran cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các quốc gia Arab vùng Vịnh - dù chịu tác động từ các cuộc tấn công - phần lớn vẫn tránh tham gia trực tiếp vào xung đột và tiếp tục duy trì quan hệ chặt chẽ với Mỹ. Một số quốc gia thậm chí cân nhắc tăng cường hợp tác an ninh với Israel.

Trong bối cảnh đó, việc kéo dài xung đột được xem là công cụ chiến lược nhằm khiến chi phí chiến tranh trở nên quá lớn đối với các bên liên quan, qua đó buộc họ phải chấp nhận những điều chỉnh có lợi cho Iran trong trật tự khu vực tương lai.