Khi những sử thi ngàn năm bước lên màn ảnh

Theo CNN, bộ phim mới của các nhà làm phim Ấn Độ - Ramayana - với kinh phí ước tính lên tới 500 triệu USD cho 2 phần ra mắt giữa làn sóng các tác phẩm chuyển thể từ sử thi và thần thoại cổ đại đồng loạt đổ bộ màn ảnh rộng. The Odyssey của Christopher Nolan, dựa trên sử thi Hy Lạp  của Homer, đã thu hút khán giả đến rạp chiếu phim mùa hè này, lập kỷ lục doanh thu cho dòng phim dán nhãn R với hơn 1,8 tỷ USD trên toàn cầu. Trước đó phim hoạt hình Trung Quốc Ne Zha 2, lấy cảm hứng từ thần thoại Trung Quốc, đã trở thành bộ phim có doanh thu cao nhất thế giới năm 2025.

Sử thi trở thành "mỏ vàng" mới của các nhà làm phim

Sự xuất hiện của The Odyssey và Ramayana khiến năm 2026 trở nên rất đáng nhớ với khán giả, và càng trở nên đặc biệt hơn khi góp phần thúc đẩy nhu cầu trải nghiệm với định dạng cao cấp IMAX để có thể tận hưởng cám giác đắm chìm vào thế giới thần thoại cổ đại. Không tránh khỏi sự so sánh giữa hai bom tấn, tuy nhiên, nhìn nhận một cách khách quan, đây là hai bộ phim được thực hiện theo hai cách tiếp cận và thể hiện khác biệt. 

Tờ Indiewire cho rằng, khi chuyển thể một tác phẩm sử thi quy mô lớn, nhà làm phim thường có thể lựa chọn một trong hai cách: hoặc là con đường mà Christopher Nolan đã chọn với The Odyssey, tìm ra một góc nhìn cụ thể trong khối lượng tác phẩm đồ sộ đó để có thể tạo dấu ấn cá nhân. Hoặc là cách tiếp cận tổng quát hơn, nhằm đưa toàn bộ văn bản lên màn ảnh, ngay cả khi điều đó có nghĩa là phải hy sinh một số chi tiết cụ thể. Phiên bản Ramayana đã chọn cách tiếp cận thứ hai, khi đạo diễn Nitesh Tiwari dường như tập trung chủ yếu vào việc đưa sử thi kinh điển với chất lượng sản xuất cao nhất hiện có. 

Nếu như The Odyssey tiết chế tối đa việc sử dụng kỹ xảo, đề cao sự chân thực thì Ramayana lại dường như là tác phẩm theo "chủ nghĩa tối đa" với sự công phu, hoành tráng đến choáng ngợp tờ bối cảnh, trang phục, kỹ xảo... 

Doanh thu hơn 1,8 tỷ USD đưa The Odyssey trở thành hiện tượng không chỉ của năm 2026 mà trong lịch sử điện ảnh thế giới với dòng phim dán nhãn R. Trong khi khả năng thu hồi vốn, sinh lời của Ramayana còn là một ẩn số. Theo thống kê từ Deadline, phần 1 - Ramayana: Rise of a Legend - đã thu về hơn 55 triệu USD trên toàn cầu trong tuần đầu tiên ra mắt, bao gồm 12,2 triệu USD tại Mỹ. Con số chưa phải quá khủng nhưng về đường dài, tính cả 2 phần phim thì Ramayana có thể sẽ vẫn trở thành một trong những bộ phim có doanh thu cao nhất mọi thời đại của Ấn Độ. Tính đến nay, phim Ấn Độ ăn khách nhất tại phòng vé toàn cầu là Dangal ra mắt năm 2016, thu về 304 triệu USD.

Định hình vị thế mới cho điện ảnh Ấn Độ

Namit Malhotra là Giám đốc điều hành của DNEG, hãng phim hiệu ứng hình ảnh của Anh từng 8 lần đoạt giải Oscar, và là người sáng lập Prime Focus Studios có trụ sở tại Mumbai. Đứng sau bom tấn 500 triệu USD là áp lực rất lớn nhưng Namit Malhotra lại không nhìn nhận vấn đề một cách quá căng thăng thuần túy về tiền bạc, lỗ lãi. 

Ông được xem là nhà làm phim thế hệ thứ ba đang nỗ lực mở rộng tầm ảnh hưởng điện ảnh của Ấn Độ và định hình lại suy nghĩ của khán giả về các bộ phim đến từ quốc gia đông dân nhất thế giới. Malhotra đã tận dụng tối đa mạng lưới quan hệ của mình để hiện thực hóa dự án đầy tâm huyết này. Ông đã thuê đạo diễn Nitesh Tiwari của phim Dangal để viết kịch bản và cầm trịch cả hai phần. Ông đã chọn các diễn viên chính từ khắp các ngành công nghiệp điện ảnh đa ngôn ngữ của Ấn Độ. Ông cũng chiêu mộ những chuyên gia hàng đầu của các bộ phận kỹ thuật Hollywood để hiện thực hóa tầm nhìn của mình. Nhà soạn nhạc nổi tiếng của Hollywood Hans Zimmer cũng lần đầu tiên hợp tác với một bộ phim Ấn Độ và DNEG - đơn vị tham gia thực hiện các phim đình đám của năm 2026 như The Odyssey và Dune: Part Three - phụ trách hiệu ứng hình ảnh.

“Bộ phim cần được đầu tư nguồn lực, dàn sao, đạo diễn và âm nhạc như bất kỳ bom tấn Hollywood nào”, Malhotra nói với CNN.

Phần một Ramayana được quay chủ yếu trong các phim trường ở Mumbai và sử dụng rất nhiều kỹ xảo CGI cho các đại cảnh từ thành quách lâu đài đến những trận chiến long trời lở đất với đội quân chiến binh, voi có cánh Airavata...

Hiệu ứng đặc biệt gây chú ý nhất là phần lồng tiếng khớp khẩu hình bằng trí tuệ nhân tạo (AI), từ tiếng Hindi sang tiếng Anh, cho bản phát hành quốc tế. Malhotra cho biết các diễn viên đã thu âm lời thoại bằng tiếng Anh và giọng nói của họ không phải do AI tạo ra. Nhưng sự kết hợp giữa công nghệ ghi hình chuyển động và AI đã được sử dụng để khớp chuyển động miệng và khuôn mặt với lời thoại mới.

Trên phạm vi quốc tế, Ramayana được quảng bá như là câu trả lời của Ấn Độ cho Avatar hay The Lord of the Rings. Một điểm khác biệt cơ bản là đây là một tác phẩm mang tính tôn giáo. So với The Odyssey, tín ngưỡng và sức mạnh, vai trò của các vị thần ở Ramayana được thể hiện đậm nét và có sức ảnh hưởng xuyên suốt mọi hành động của nhân vật. 

Cơn sốt mới với sử thi nhờ hiệu ứng bom tấn điện ảnh

Thành công vang dội của The Odyssey đã kéo theo trào lưu tìm đọc, trao đổi, thảo luận về tác phẩm sử thi gốc của Homer nói riêng, thần thoại Hy Lạp nói chung cũng như mở ra xu hướng du lịch Hy Lạp.

Tương tự với Ramayana, dù có nhiều ý kiến trái chiều về sự chưa tương xứng giữa nội dung và hình thức, giữa bề ngoài hoành tráng đến choáng ngợp với những khoảng thiếu về chiều sâu tâm lý nhân vật, bộ phim chắc chắn sẽ một lần nữa khơi dậy sự quan tâm, tìm hiểu của khán giả đối với thiên sử thi vĩ đại.

Dù ra đời cách đây hơn 2.000 năm nhưng câu chuyện, thông điệp, ý nghĩa sâu sắc mà Ramayana mang đến vẫn còn nguyên giá trị và sức hấp dẫn. Sử thi cũng như phim đã truyền tải một cách gần gũi về tình yêu, sự thủy chung, đức hi sinh, về bổn phận, trách nhiệm. Cách phân chia thiện - ác giữa hai nhân vật Rama và Ravana được thúc đẩy không chỉ bởi định mệnh của họ mà còn từ chính lựa chọn của mỗi người. Ai cũng được nhận đặc ân từ các vị thần, cũng sở hữu những tố chất bất phàm nhưng con đường của họ lại được dẫn lỗi bằng "cái tôi" rất riêng để đến với hoặc ánh sáng của chính nghĩa, hoặc bóng tối tạo ra bởi sự ngạo mạn, tham vọng quyền lực.