Khởi động mô hình canh tác lúa hiệu quả cao, phát thải thấp tại Ninh Bình

Sáng 24/2, tại thôn Đông Mẫu, Hợp tác xã (HTX) Nam Cường (xã Yên Cường), Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (BVTV) - Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI), Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình cùng các đối tác trong nước và quốc tế tổ chức lễ khởi động mô hình canh tác lúa hiệu quả cao, phát thải thấp.

Tham dự sự kiện có ông Cao Đức Phát, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Trưởng Ban Kinh tế Trung ương (nay là Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương); đại diện lãnh đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường; đại diện Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam; Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế IRRI; các cơ quan chuyên môn, doanh nghiệp và bà con nông dân trong vùng.

 Ứng dụng cơ giới hóa, giảm chi phí đầu vào và phát thải khí nhà kính

Mô hình được triển khai trên diện tích 2,5 ha tại HTX Nam Cường, sử dụng giống lúa Thiên ưu 8 với lượng giống gieo sạ khoảng 45 kg/ha, thấp hơn 60 - 70% so với phương thức gieo truyền thống. Việc giảm lượng giống ngay từ đầu vụ là một trong những giải pháp quan trọng giúp tiết kiệm chi phí sản xuất, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho cây lúa sinh trưởng đồng đều, hạn chế sâu bệnh và nâng cao năng suất.

Điểm nhấn của mô hình là ứng dụng cơ giới hóa gieo sạ hàng kết hợp vùi phân bằng máy. Công nghệ này cho phép phân bón được đặt đúng vị trí ngay trong quá trình gieo sạ, giúp cây lúa hấp thu dinh dưỡng hiệu quả hơn, giảm thất thoát phân bón ra môi trường. Song song với đó, mô hình áp dụng nguyên tắc bón phân “4 đúng”, quản lý nước theo phương pháp tưới ướt - khô xen kẽ (AWD) và quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).

Theo các chuyên gia kỹ thuật, việc gieo sạ đúng mật độ kết hợp vùi phân chính xác giúp giảm số lần bón phân, giảm lượng nước tưới và tiết kiệm đáng kể công lao động. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp đang đối mặt với chi phí đầu vào ngày càng tăng và yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính ngày càng cao.

Ninh Bình là địa phương có vùng sản xuất lúa ổn định của Đồng bằng sông Hồng, trong đó hệ thống HTX nông nghiệp giữ vai trò trung tâm trong tổ chức sản xuất và chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật tới nông dân. Việc lựa chọn HTX Nam Cường làm điểm triển khai mô hình không chỉ nhằm đánh giá hiệu quả kỹ thuật mà còn hướng tới xây dựng mô hình mẫu để nhân rộng trong toàn tỉnh.

Trong khuôn khổ chương trình, các doanh nghiệp đã tổ chức trình diễn công nghệ cơ giới hóa gieo sạ hàng kết hợp vùi phân ngay trên đồng ruộng. Nhiều giải pháp kỹ thuật mới được giới thiệu với sự tham gia của các đơn vị như Vinaseed, Công ty Máy nông nghiệp Tư Sang và Công ty Phân bón MTK. Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và doanh nghiệp được kỳ vọng tạo thành chuỗi liên kết hoàn chỉnh từ nghiên cứu, chuyển giao đến ứng dụng thực tế.

Sản xuất lúa theo hướng xanh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, việc triển khai các mô hình canh tác lúa hiệu quả cao, phát thải thấp tại khu vực Đồng bằng sông Hồng là bước cụ thể hóa Đề án sản xuất giảm phát thải trong lĩnh vực trồng trọt. Đây không chỉ là định hướng kỹ thuật mà còn là hành động cụ thể nhằm chuyển đổi nền sản xuất lúa theo hướng xanh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu. Giảm phát thải chỉ có thể thành công khi gắn chặt với hiệu quả kinh tế và lợi ích trực tiếp của người nông dân. Khi nông dân nhận thấy rõ hiệu quả về năng suất, chi phí sản xuất và thu nhập, các mô hình mới có khả năng duy trì lâu dài và lan tỏa rộng rãi trong sản xuất.

Triển khai mô hình canh tác lúa hiệu quả cao, phát thải thấp tại Ninh Bình là sự kiện thứ hai trong chuỗi mô hình canh tác lúa hiệu quả cao, phát thải thấp được triển khai tại Đồng bằng sông Hồng trong vụ Đông Xuân năm 2026, tiếp nối mô hình đã thực hiện tại tỉnh Hưng Yên. Chương trình nằm trong khuôn khổ Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2050” và Dự án “Sử dụng phân bón đúng” (Fertilize Right) do Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) tài trợ.

Các mô hình triển khai trong vụ Đông Xuân 2026 sẽ đóng vai trò cơ sở thực tiễn quan trọng để đánh giá, hoàn thiện quy trình canh tác lúa phát thải thấp phù hợp với điều kiện sản xuất của từng địa phương. Thông qua quá trình triển khai, các giải pháp kỹ thuật sẽ được kiểm chứng khách quan, tạo nền tảng khoa học cho việc mở rộng trên quy mô lớn trong thời gian tới.

Việc ứng dụng cơ giới hóa, quản lý dinh dưỡng hợp lý và điều tiết nước thông minh không chỉ giúp giảm phát thải khí nhà kính mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất nông nghiệp truyền thống sang hướng hiện đại, tiết kiệm tài nguyên và thân thiện môi trường. Đây được xem là bước đi quan trọng trong tiến trình chuyển đổi xanh ngành trồng trọt, hướng tới nền nông nghiệp bền vững và có trách nhiệm với môi trường.