Khơi thông dư địa, nâng chất lượng tăng trưởng

Nâng hiệu quả giúp tạo động lực mới cho tăng trưởng

Để hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, nền kinh tế không chỉ cần thêm vốn, thêm đầu tư hay mở rộng sản xuất, mà quan trọng hơn là những nguồn lực này phải tạo ra năng suất và giá trị lớn hơn. Theo tính toán của các chuyên gia, nếu khai thác hiệu quả hơn những động lực tăng trưởng mới, GDP có thể tăng thêm khoảng 2,8 - 3,7 điểm %/năm. Vậy dư địa này đang nằm ở đâu và làm thế nào để tăng trưởng không chỉ cao hơn mà còn tạo thêm năng lực cho nền kinh tế?

Trước hết là khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Theo tính toán, riêng nhóm động lực này có thể đóng góp thêm từ 0,8 đến 1,2 điểm phần trăm tăng trưởng GDP mỗi năm.

Một dư địa khác đến từ việc phát huy các đầu tàu kinh tế và liên kết vùng, có thể đóng góp thêm từ 0,5 đến 0,8 điểm phần trăm. Cùng với đó là cải cách thể chế, khơi thông các nguồn lực còn bị ách tắc và chuyển đổi xanh. Nhưng vấn đề không chỉ là có thêm bao nhiêu nguồn lực, mà là những nguồn lực đó được chuyển thành năng lực sản xuất như thế nào.

8 tháng đầu năm, vốn đầu tư công thực hiện đạt gần 547.000 tỷ đồng, tăng 18,5%. Vốn FDI giải ngân cũng đạt trên 17,2 tỷ USD - mức cao nhất của kỳ 8 tháng trong vòng 5 năm qua. Đây là những nguồn lực lớn đang được hiện thực hóa vào nền kinh tế.

Trong lĩnh vực công nghiệp, sự chuyển hóa này bắt đầu thể hiện rõ hơn. Công nghiệp chế biến, chế tạo 8 tháng tăng 12,5%, chỉ số PMI tháng 8 đạt 53,3 điểm, đơn hàng mới và sản lượng tiếp tục tăng. Đây là những tín hiệu cho thấy năng lực sản xuất đang được mở rộng.

Cùng với sản xuất, dòng nguyên liệu, linh kiện và máy móc nhập khẩu cũng tăng mạnh. Tổng kim ngạch nhập khẩu 8 tháng đạt hơn 395 tỷ USD, tăng 35,3% so với cùng kỳ và phần lớn là đầu vào phục vụ sản xuất.

Sản xuất công nghiệp tạo lực đẩy tăng trưởng

Nhập khẩu đầu vào tăng không chỉ phản ánh nhu cầu hiện tại của các doanh nghiệp, mà còn cho thấy sự chuẩn bị nguyên liệu và năng lực cho các kế hoạch sản xuất tiếp theo.

Tuy nhiên, khi quy mô sản xuất, thương mại và FDI cùng tăng nhanh, một yêu cầu quan trọng hơn được đặt ra: Bao nhiêu giá trị từ quá trình này được tạo ra và giữ lại trong nền kinh tế Việt Nam? Để tăng trưởng công nghiệp thực sự tạo thêm năng lực mới, doanh nghiệp trong nước cần tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, từng bước đảm nhận thêm những công đoạn có hàm lượng công nghệ và giá trị cao hơn.

Bởi vậy, bài toán của chặng tăng trưởng tiếp theo không chỉ là sản xuất nhiều hơn, mà là tăng năng suất, nâng giá trị gia tăng và biến sự mở rộng của các chuỗi sản xuất thành cơ hội lớn lên cho doanh nghiệp Việt Nam.

Khoảng 400 tấn nhôm và thép cán được doanh nghiệp Công ty Cơ khí chính xác Bình Minh nhập khẩu trong 8 tháng, con số này tăng 20% so với năm ngoái. Nguyên liệu được đặt theo tiêu chuẩn riêng của các khách hàng FDI, để gia công thành những chi tiết cơ khí chính xác phục vụ các ngành bán dẫn, hàng không vũ trụ và một phần xuất khẩu.

Lượng nguyên liệu nhập khẩu tăng cũng phản ánh nhu cầu sản xuất đang mở rộng. Thêm nguyên liệu đầu vào đồng nghĩa với thêm đơn hàng và thêm sản lượng cho những tháng tới.

Phú Thọ là một trong những địa phương nổi bật cả nước khi 8 tháng đầu năm, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng tới trên 21%. Đà tăng của các doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt tại các khu, cụm công nghiệp, cũng đang mở thêm cơ hội cho mạng lưới doanh nghiệp cung ứng và công nghiệp hỗ trợ. Quan trọng hơn là làm thế nào để doanh nghiệp trong nước tận dụng được sự mở rộng này, tham gia vào những khâu có giá trị cao hơn trong chuỗi sản xuất.

Đà tăng của sản xuất đang tạo thêm dư địa cho tăng trưởng những tháng cuối năm. Nhưng quan trọng hơn tốc độ là chất lượng của sự tăng trưởng đó. Khi doanh nghiệp Việt Nam làm chủ thêm công nghệ, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và đảm nhận được những công đoạn có giá trị cao hơn, mỗi bước tăng của sản xuất sẽ đồng thời bồi đắp thêm năng lực cho nền công nghiệp trong nước. Đây cũng là nền tảng để động lực từ công nghiệp có thể được duy trì lâu dài hơn.

Khơi thông dư địa tăng trưởng công nghiệp

Dư địa cho sản xuất công nghiệp vẫn còn, nhưng để chuyển những dư địa đó thành tăng trưởng thực tế thì cần thêm những điều kiện cụ thể, từ khơi thông vốn, mặt bằng sản xuất, đầu tư công nghệ cho đến phát triển công nghiệp hỗ trợ và kết nối doanh nghiệp Việt với các chuỗi sản xuất lớn.

Đặc biệt, khi mục tiêu không chỉ là tăng sản lượng mà còn nâng giá trị tạo ra trong nước, các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp cũng cần đi vào đúng những điểm nghẽn đang cản trở quá trình mở rộng sản xuất.

Một dây chuyền mới đã được Công ty Cơ khí CNC tính toán từ nhiều tháng nay. Thêm máy móc, mở rộng nhà xưởng sẽ giúp tăng công suất và nhận những đơn hàng có yêu cầu kỹ thuật cao hơn. Nhưng kế hoạch đầu tư vẫn chưa được quyết định. Điều họ cân nhắc là chi phí vốn và khả năng thu hồi khoản đầu tư lớn cho công nghệ.

Để những kế hoạch sớm thành hiện thực, doanh nghiệp cần được tháo gỡ đồng thời về vốn, mặt bằng và công nghệ. Đây cũng là những điểm nghẽn mà dự thảo Luật Công nghiệp trọng điểm đang hướng tới tháo gỡ, với các cơ chế hỗ trợ đầu tư, tín dụng, đất đai và đổi mới công nghệ cho những ngành được ưu tiên.

Trong bối cảnh sản xuất đang duy trì đà tăng, dư địa tiếp theo nằm ở khả năng khơi thông dòng vốn đầu tư vào công nghệ và năng lực sản xuất mới. Khi doanh nghiệp có điều kiện mở rộng đầu tư, công nghiệp không chỉ tăng thêm về quy mô mà còn nâng được năng suất và giá trị gia tăng. Đây sẽ là nền tảng để công nghiệp tiếp tục giữ vai trò động lực, đóng góp thực chất hơn cho mục tiêu tăng trưởng cao của nền kinh tế.