Khơi thông nguồn lực công nghiệp, xây dựng, hạ tầng

Sáng 14/8, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã chủ trì hội nghị tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong các lĩnh vực công nghiệp, xây dựng, hạ tầng và quy hoạch. Báo cáo của Bộ Xây dựng và Bộ Công Thương cho thấy, 40 nhóm kiến nghị đã được tập hợp từ cuộc làm việc giữa Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp ngày 18/7, và phần cập nhật bổ sung của VCCI từ đầu tháng này. 

Trong đó, hạ tầng chiếm tỷ trọng lớn nhất lên đến 40% với 16 kiến nghị - từ nhà ở tái định cư tồn đọng, cho tới việc mở rộng tiếp cận đất đai cho nhà ở thương mại. Lĩnh vực xây dựng có 7 kiến nghị, nổi lên là cơ chế giá vật liệu. Tiếp theo là 6 kiến nghị về quy hoạch, và 6 kiến nghị trong lĩnh vực theo dõi của Bộ Công thương. Hội nghị lần này chính là dịp để cộng đồng doanh nghiệp trực tiếp chia sẻ những trăn trở của mình, từ biến động thị trường, cho tới các điểm nghẽn pháp lý.

Ngành công nghiệp, xây dựng, hạ tầng cần tháo gỡ pháp lý

Tại các công trình, vật liệu vừa khan hiếm vừa đắt đỏ, nhân công thì lại thiếu - nhiều nhà thầu rơi vào cảnh "càng làm càng lỗ". Chỉ trong 6 tháng đầu năm, giá vật liệu xây dựng đã tăng từ 15 đến 20%. Riêng nhóm có nguồn gốc từ dầu mỏ, mức tăng lên tới 40%. Còn về lao động, nguồn cung chỉ đáp ứng khoảng 60% nhu cầu. Đơn giá trả cho nhân công cao gấp 2 đến 3 lần định mức Nhà nước quy định.

Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam Nguyễn Quốc Hiệp cho biết: "Về vật liệu xây dựng, dựa trên cơ sở giá công bố của các Sở Xây dựng địa phương, các giá này phần lớn đều thấp hơn giá thật của nhà thầu phải trả từ 10 đến 20%. Về nhân công, đơn giá Nhà nước quy định là 375.000 đồng một ngày công, trong khi thực tế nhà thầu phải trả khoảng 800.000 đến 1 triệu đồng một ngày."

Ông Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam cho biết thêm: "Cập nhật định mức theo dữ liệu thực tế và mở cơ chế xác định mục mới, mức mới. Hoàn thiện điều chỉnh giá hợp đồng đối với biến động khách quan vượt ngưỡng do thay đổi như thế nên chúng ta phải nhanh để điều chỉnh hợp đồng."

Bên cạnh sức ép từ thị trường, thủ tục hành chính và những vướng mắc pháp lý càng khiến doanh nghiệp thêm nặng gánh, đặc biệt là các ngành công nghiệp đặc thù như năng lượng hay ô tô. "Công nghệ Euro 5 được bắt đầu áp dụng từ tháng 1 năm 2022, bây giờ là công nghệ tiên tiến nhất ở Việt Nam. Nếu bây giờ đưa vào cái danh mục hạn chế cũng gây rất nhiều khó khăn cho doanh nghiệp." - Ông Đào Hoài Nam, Thư ký Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) nhận định.

Bà Trần Thị Lan Anh, Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phát biểu tại sự kiện: "Tháo gỡ các nút thắt, ngăn cản lớn nhưng chưa được xử lý nhanh và ban hành lại khung giá phát điện cho điện mặt trời nổi kèm cơ chế điều chỉnh, kiểm soát, hướng dẫn và thống nhất các tiêu chí lựa chọn các nhà đầu tư dự án điện lực trên nguyên tắc bình đẳng giữa các thành phần kinh tế."

Theo Văn phòng Chính phủ, trong số 41.000 văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực và sắp có hiệu lực, thì có tới 12.900 văn bản cần sửa đổi, bổ sung hoặc chấm dứt hiệu lực, con số cho thấy sự chồng chéo trong các quy định hiện hành cần được tháo gỡ.

Ngay tại hội nghị, các thành viên Chính phủ đã lắng nghe và trực tiếp phản hồi từng kiến nghị cụ thể của cộng đồng doanh nghiệp. Với những nội dung cần tiếp tục tháo gỡ, các bộ ngành cam kết sẽ tiếp thu và tích cực hoàn thiện hàng lang pháp lý trong thời gian tới.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc thẳng thắn ghi nhận: "Về ý kiến về đấu thầu chưa có quy định về hình thức nhà thầu quản lý và tổng thầu về cái nội dung này Bộ Tài chính ghi nhận và chúng tôi đang nghiên cứu trong quá trình xem xét để sửa đổi cái Luật Đấu thầu."

Ông Trương Thanh Hoài Thứ trưởng Bộ Công Thương chia sẻ: "Bộ Công Thương đang tập trung để sửa đổi Luật Điện lực, Luật Cơ khí và một luật sửa nhiều luật, và các cái văn bản pháp luật có liên quan, đặc biệt là trong lĩnh vực năng lượng."

"Đối với các văn bản quy phạm pháp luật không còn phù hợp, cần sửa đổi, bổ sung trong thời gian tới Bộ Xây dựng sẽ nghiên cứu kỹ quy định xử lý triệt để các tồn tại, không tạo ra khoảng trống pháp lý", ông Nguyễn Văn Sinh, Thứ trưởng Bộ Xây dựng khẳng định.

Điểm nghẽn không còn là thể chế

Phó Thủ tướng thường trực yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương phân loại và xử lý 40 nhóm kiến nghị của doanh nghiệp theo 3 nhóm tiến độ cụ thể:

- Các vấn đề cấp bách cần hướng dẫn trước ngày 25/8

- Các nội dung liên bộ phải trả lời trước ngày 05/9

- Các đề xuất sửa đổi văn bản pháp luật cần báo cáo bước đầu trước ngày 15/9.

Trên tinh thần, Chính phủ luôn nhất quán quan điểm đồng hành: Coi khó khăn của doanh nghiệp cũng là khó khăn của Chính phủ để tập trung xử lý dứt điểm, để thể chế không còn là điểm nghẽn, mà kiến tạo để thực thi hiệu quả, tạo động lực cho doanh nghiệp phát triển.

Từ thủ tục đất đai, đầu tư, đến quy hoạch bãi đỗ, nạo vét luồng lạch cảng biển. Từ chi phí logistics, cước tàu biển tăng cao, đến những bất cập trong phát triển trạm sạc xe điện và các dự án năng lượng. Đây đều là những điểm nghẽn cần được tháo gỡ để doanh nghiệp giảm chi phí, đẩy nhanh đầu tư và mở rộng sản xuất.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chỉ đạo: "Chính phủ nhất quán quan điểm hỗ trợ doanh nghiệp không chỉ là việc ban hành thể chế, chính sách về quy hoạch, công nghiệp, xây dựng, hạ tầng và bảo đảm thực thi thống nhất và xử lý đến cùng từng vướng mắc, khó khăn của doanh nghiệp trên tinh thần tuân thủ pháp luật, công bằng, minh bạch và khẩn trương."

Không chỉ yêu cầu xử lý từng vụ việc, Chính phủ cũng đặt ra 6 nhóm nhiệm vụ lớn: hoàn thiện thể chế; khơi thông vốn, đất đai và đầu tư; giảm chi phí, mở rộng thị trường; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; tăng liên kết giữa các khu vực doanh nghiệp; và nâng cao kỷ luật hành chính.

Phó Thủ tướng Thường trực cũng chỉ đạo: "Tất cả những gì vướng mắc, khó khăn của doanh nghiệp cũng là vướng mắc, khó khăn của Chính phủ. Và Chính phủ, các bộ, ngành, các địa phương phải có trách nhiệm để xử lý, giải quyết sớm nhất những vướng mắc, khó khăn của doanh nghiệp."

Từ những kiến nghị cụ thể đến các yêu cầu về thể chế và thực thi, mục tiêu được đặt ra là xử lý tận gốc các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, nhằm tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

Giải quyết triệt để từng vướng mắc, khơi thông từng nguồn lực - đó là thông điệp xuyên suốt cuộc họp hôm nay. Chỉ khi thể chế không còn là điểm nghẽn, mà được kiến tạo thành bệ phóng, niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp mới tiếp tục được củng cố. Để mỗi doanh nghiệp dám đầu tư, dám mở rộng, cùng tạo nên những động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong cả một giai đoạn mà Nghị quyết của Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã đặt ra.