Kiểm soát huyết áp, giảm nguy cơ đột quỵ

Đột quỵ không chỉ đe dọa tính mạng mà còn có thể để lại những di chứng nặng nề như liệt vận động, nói khó, suy giảm trí nhớ hoặc trầm cảm. Những tổn thương này ảnh hưởng lâu dài đến chất lượng cuộc sống, đồng thời tạo áp lực chăm sóc và kinh tế cho gia đình.

Trong các yếu tố nguy cơ, tăng huyết áp đặc biệt đáng lưu ý bởi bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng. Người mắc vẫn có thể sinh hoạt, làm việc bình thường mà không nhận biết nguy cơ tổn thương mạch máu. Vì vậy, cảm giác khỏe mạnh không đồng nghĩa với việc huyết áp đang ở mức an toàn.

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk, năm 2025, tỷ lệ bệnh nhân tăng huyết áp được phát hiện là 49%; tỷ lệ được quản lý, điều trị và điều trị đạt mục tiêu đều ở mức 22,05%. Những con số này cho thấy cần tiếp tục tăng cường phát hiện sớm, quản lý và hỗ trợ người bệnh tuân thủ điều trị.

BSCKII Ngô Văn Hùng, Trưởng khoa Nội Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên, cho biết tăng huyết áp là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của đột quỵ, liên quan đến cả nhồi máu não và xuất huyết não. Nhiều người chỉ kiểm tra huyết áp khi đau đầu, chóng mặt, trong khi bệnh có thể diễn tiến âm thầm. Do đó, đo huyết áp định kỳ và được nhân viên y tế đánh giá là cách quan trọng để phát hiện bệnh.

Huyết áp tăng kéo dài khiến thành mạch phải chịu áp lực thường xuyên, làm gia tăng nguy cơ tổn thương mạch máu và các biến cố tim mạch. Nguy cơ càng cao khi người bệnh đồng thời mắc đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc lá hoặc thừa cân.

Tại các địa bàn xa bệnh viện, trạm y tế là nơi người dân có thể kiểm tra huyết áp, được tư vấn và hướng dẫn khám chuyên khoa khi cần thiết. Ông Nguyễn Đình Phương, trú tại xã Ea Ktur, tỉnh Đắk Lắk, chia sẻ trước đây ông ít kiểm tra huyết áp vì nghĩ không đau đầu, chóng mặt là sức khỏe bình thường. Sau khi được nhân viên y tế tư vấn, ông đã chủ động đo, ghi lại kết quả và đi khám theo lịch.

Theo các bác sĩ, phát hiện bệnh mới là bước đầu, duy trì điều trị mới là việc cần thực hiện lâu dài. Người bệnh không nên tự giảm liều, ngừng thuốc khi thấy huyết áp ổn định hoặc chỉ uống thuốc khi đo thấy huyết áp tăng. BSCKII Ngô Văn Hùng nhấn mạnh huyết áp ổn định có thể là kết quả của việc dùng thuốc và thay đổi lối sống, không có nghĩa bệnh đã khỏi. Người bệnh cần uống thuốc đúng đơn, tái khám đúng hẹn và trao đổi với bác sĩ nếu gặp tác dụng không mong muốn hoặc khó khăn trong quá trình điều trị.

Việc theo dõi huyết áp tại nhà cần thực hiện đúng cách, từ lựa chọn thiết bị, tư thế đến thời điểm đo theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Người bệnh nên ghi chép kết quả để cung cấp cho bác sĩ khi tái khám, không tự ý điều chỉnh thuốc chỉ dựa vào một lần đo.

Bên cạnh tuân thủ điều trị, thay đổi lối sống có vai trò quan trọng trong phòng ngừa đột quỵ. Người dân nên giảm muối, hạn chế nước chấm và thực phẩm chế biến sẵn; tăng rau xanh, trái cây phù hợp với tình trạng sức khỏe; kiểm soát cân nặng và duy trì vận động vừa sức. Đồng thời, cần bỏ thuốc lá, tránh khói thuốc và hạn chế rượu bia. Người mắc bệnh tim mạch nên trao đổi với bác sĩ để lựa chọn hình thức vận động phù hợp.

Gia đình cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ người bệnh duy trì điều trị, nhắc uống thuốc đúng giờ, chuẩn bị bữa ăn giảm mặn, theo dõi huyết áp và đưa người thân đi tái khám. Ngoài tăng huyết áp, các bệnh lý như đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và rung nhĩ cũng cần được quản lý theo chỉ định.

Mỗi người cần ghi nhớ các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ như đột ngột méo miệng, yếu hoặc tê một bên tay chân, nói khó, mất thăng bằng hoặc giảm thị lực. Khi xuất hiện những biểu hiện này, cần gọi cấp cứu 115, ghi nhớ thời điểm khởi phát triệu chứng và làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Không chờ triệu chứng tự hết hoặc trì hoãn cấp cứu để áp dụng các biện pháp điều trị tại nhà.

Kiểm soát huyết áp là quá trình lâu dài, cần sự kiên trì của người bệnh, đồng hành của gia đình và hướng dẫn từ nhân viên y tế. Chủ động đo huyết áp, dùng thuốc đúng chỉ định và duy trì lối sống lành mạnh là những việc thiết thực giúp giảm nguy cơ đột quỵ.