Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026: Siết quy chế, tăng ứng dụng công nghệ

Ngày 10/4, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Hội nghị tập huấn công tác tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 với sự tham gia của đại diện các địa phương trên cả nước. Hội nghị do Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng – Trưởng Ban Chỉ đạo thi cấp quốc gia – chủ trì.

Phát biểu khai mạc, lãnh đạo Bộ GD&ĐT nhấn mạnh, kỳ thi tốt nghiệp THPT là một trong những sự kiện giáo dục lớn nhất hằng năm, diễn ra trên phạm vi toàn quốc với quy mô khoảng 1 triệu thí sinh và hơn 200.000 cán bộ, giáo viên tham gia. Không chỉ là căn cứ xét tốt nghiệp, kết quả kỳ thi còn được sử dụng rộng rãi trong tuyển sinh đại học, cao đẳng, do đó luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của toàn xã hội.

Rút kinh nghiệm từ thực tiễn tổ chức

Nhìn lại kỳ thi năm 2025, lãnh đạo Bộ GD&ĐT đánh giá đây là một năm đặc biệt với nhiều thách thức. Kỳ thi được tổ chức trong bối cảnh hệ thống chính quyền địa phương có nhiều thay đổi, triển khai mô hình chấm thi hai cấp và đồng thời có hai nhóm thí sinh dự thi theo hai chương trình giáo dục phổ thông khác nhau (2006 và 2018).

Dù vậy, với sự chỉ đạo quyết liệt từ Trung ương đến địa phương, sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị cùng tinh thần trách nhiệm cao của đội ngũ làm thi, kỳ thi vẫn diễn ra an toàn, nghiêm túc và được xã hội ghi nhận.

Từ thực tiễn đó, Bộ GD&ĐT đúc rút 5 bài học kinh nghiệm quan trọng: công tác lãnh đạo phải sâu sát, quyết liệt; chuẩn bị phải từ sớm, từ xa; chuyên môn phải vững vàng, sát thực tiễn; phối hợp phải rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; và truyền thông phải chủ động, minh bạch, kịp thời.

Những kinh nghiệm này tiếp tục là nền tảng để tổ chức kỳ thi năm 2026, trong bối cảnh có nhiều thuận lợi hơn khi bộ máy địa phương đã ổn định, chỉ còn một chương trình giáo dục phổ thông áp dụng và đây là năm thứ hai triển khai theo phương thức mới.

Tuy nhiên, lãnh đạo Bộ cũng lưu ý không được chủ quan, bởi kỳ thi năm nay dự kiến tổ chức sớm hơn khoảng hai tuần so với năm trước, đòi hỏi công tác chuẩn bị phải kỹ lưỡng hơn nữa.

Nhiều điểm mới trong quy chế thi

Tại hội nghị, đại diện Cục Quản lý chất lượng đã chia sẻ một số điểm mới đáng chú ý trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 theo quy định sửa đổi, bổ sung.

Một trong những thay đổi quan trọng là điều chỉnh quy định về thanh tra, kiểm tra nhằm phù hợp với việc chuyển bộ phận thanh tra giáo dục về hệ thống thanh tra nhà nước. Cùng với đó, quy trình tổ chức thi cũng được điều chỉnh để phù hợp với việc sắp xếp lại đơn vị hành chính và mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Về hồ sơ, nhiều loại giấy tờ được tích hợp để giảm thủ tục hành chính. Thí sinh chỉ sử dụng một loại "Giấy báo dự thi" thay cho cả giấy báo và thẻ dự thi trước đây. Đồng thời, giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời và giấy chứng nhận kết quả thi cũng được gộp thành một loại duy nhất.

Thời gian tiếp nhận đơn phúc khảo được rút ngắn còn 5 ngày nhằm đẩy nhanh tiến độ công bố kết quả, tạo thuận lợi cho các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp trong công tác tuyển sinh. Đáng chú ý, tất cả các bài thi có thay đổi điểm sau phúc khảo đều phải được tổ chức đối thoại để bảo đảm tính minh bạch.

Ngoài ra, chính sách ưu tiên cũng được điều chỉnh theo hướng đồng bộ với hệ thống tuyển sinh, trong đó ưu tiên xét theo trường THPT nơi học sinh theo học phần lớn thời gian thay vì nơi thường trú.

Một số chứng chỉ ngoại ngữ mới như VEPT, J.TEST, TOPIK được bổ sung, mở rộng cơ hội cho thí sinh trong việc xét miễn thi hoặc quy đổi điểm.

Tăng cường ứng dụng công nghệ

Một điểm nhấn quan trọng của kỳ thi năm 2026 là tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong tất cả các khâu tổ chức.

Hệ thống quản lý thi được nâng cấp nhằm tối ưu hóa việc truyền dữ liệu giữa các hội đồng thi và Bộ GD&ĐT, giảm thiểu các thao tác thủ công như gửi dữ liệu qua đĩa CD. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn tăng độ chính xác và an toàn thông tin.

Trong công tác chấm thi, phần mềm chấm trắc nghiệm tiếp tục được cải tiến để thuận tiện hơn cho các địa phương. Việc tổ chức các ban chấm thi, làm phách, phúc khảo do Sở GD&ĐT quyết định, nhưng phải bảo đảm tính đồng đều và chất lượng nếu có nhiều ban cùng hoạt động.

Đặc biệt, Bộ GD&ĐT đang từng bước triển khai lộ trình thi trên máy tính. Các hoạt động thử nghiệm sẽ được mở rộng quy mô, đồng thời hoàn thiện đề án để trình Chính phủ. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong hiện đại hóa công tác thi cử, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số trong giáo dục.

Siết kiểm tra, phòng chống gian lận

Công tác kiểm tra kỳ thi năm 2026 được yêu cầu thực hiện linh hoạt nhưng không để xảy ra khoảng trống hay bị động. Trách nhiệm giữa các cấp được phân định rõ: Bộ GD&ĐT chịu trách nhiệm toàn diện; UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm tại địa phương; các Sở GD&ĐT được tăng cường phân cấp trong tổ chức thực hiện.

Việc kiểm tra phải bảo đảm đúng quy định pháp luật, khách quan, trung thực, công khai và không gây cản trở hoạt động bình thường của các đơn vị liên quan. Các đoàn kiểm tra được tổ chức khoa học, tránh chồng chéo.

Đáng chú ý, nguy cơ gian lận bằng công nghệ cao, đặc biệt là sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), tiếp tục được cảnh báo. Năm 2025 đã ghi nhận một số trường hợp vi phạm liên quan đến công nghệ, do đó các địa phương cần chủ động xây dựng phương án phòng ngừa, kiểm soát chặt chẽ.

Chủ động trước những thách thức mới

Bên cạnh những thuận lợi, kỳ thi năm 2026 cũng đối mặt với không ít khó khăn. Quy mô tổ chức tại nhiều địa phương tăng lên, đòi hỏi công tác điều hành phải linh hoạt và hiệu quả hơn, đặc biệt ở các khâu nhạy cảm như in sao và vận chuyển đề thi.

Yếu tố thời tiết cũng là một rủi ro cần tính đến, khi kỳ thi diễn ra vào thời điểm có thể xuất hiện các hiện tượng cực đoan như mưa lớn, nắng nóng hay giông lốc ở nhiều vùng miền.

Trước tình hình đó, Bộ GD&ĐT yêu cầu các địa phương rà soát kỹ điều kiện cơ sở vật chất, chuẩn bị đầy đủ phương án dự phòng và tăng cường phối hợp với các lực lượng liên quan để bảo đảm kỳ thi diễn ra an toàn trong mọi tình huống.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới là đẩy mạnh công tác truyền thông, giúp thí sinh và phụ huynh nắm rõ các quy định, mốc thời gian và điểm mới của kỳ thi.

Sau hội nghị, các địa phương sẽ tiếp tục tổ chức tập huấn cho đội ngũ cán bộ, giáo viên tham gia tổ chức thi, đồng thời tham mưu cho chính quyền địa phương trong việc chuẩn bị các điều kiện cần thiết.

Bộ GD&ĐT cũng sẽ tham mưu Chính phủ ban hành các chỉ đạo nhằm tăng cường công tác tổ chức kỳ thi, đồng thời phối hợp với các đơn vị liên quan để hỗ trợ địa phương triển khai hiệu quả.

Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm và sự vào cuộc của toàn hệ thống, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 được kỳ vọng sẽ tiếp tục diễn ra an toàn, nghiêm túc, công bằng, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi nhất cho thí sinh trên cả nước.