Lai Châu đánh thức “mỏ vàng” du lịch từ thiên nhiên và bản sắc văn hóa vùng cao

Từ miền đất hoang sơ đến điểm đến hấp dẫn của Tây Bắc

Những năm gần đây, Lai Châu đang dần trở thành điểm sáng trên bản đồ du lịch vùng Tây Bắc. Không ồn ào, náo nhiệt như nhiều trung tâm du lịch lớn, Lai Châu hấp dẫn du khách bởi vẻ đẹp nguyên sơ của núi rừng, khí hậu trong lành và nét văn hóa đậm bản sắc của đồng bào các dân tộc.

Trên những cung đường quanh co nối các phường trung tâm của tỉnh Lai Châu với các xã Tam Đường, Phong Thổ, Sìn Hồ hay Tân Uyên, nhiều đoàn xe du lịch ngược ngàn chinh phục miền đất được ví như “viên ngọc xanh” của Tây Bắc. Những thửa ruộng bậc thang trải dài theo sườn núi, biển mây bồng bềnh mỗi sớm mai cùng những cánh rừng nguyên sinh tạo nên bức tranh thiên nhiên hùng vĩ hiếm nơi nào có được.

Lai Châu hiện sở hữu nhiều cung trekking và đỉnh núi nổi tiếng như: Pu Si Lung, cao 3.083m, đứng thứ 2 Việt Nam, được giới phượt thủ mệnh danh là đỉnh núi khó chinh phục nhất; Pu Ta Leng - "Nữ hoàng" Đỗ Quyên, nằm trên dãy Hoàng Liên Sơn, cao 3.049m; Bạch Mộc Lương Tử - Ky Quan San, cao 3.046m, đỉnh núi cao thứ 4 Việt Nam, là điểm "săn mây" nổi tiếng bậc nhất với địa hình hùng vĩ, vách đá dựng đứng; Tả Liên Sơn - Nàng thơ đại ngàn, cao 2.996m, là một trong những đỉnh núi cao thuộc top đầu, được bao phủ bởi rừng nguyên sinh với những gốc cây cổ thụ rêu phong, đẹp như cổ tích… thu hút đông đảo du khách yêu thích khám phá và trải nghiệm thiên nhiên.

Ở độ cao hơn 2.000m, đèo Ô Quy Hồ từ lâu đã được biết đến như một trong “tứ đại đỉnh đèo” hùng vĩ nhất Việt Nam. Nằm trên trục kết nối Sa Pa (Lào Cai) với Bình Lư (Lai Châu), nơi đây từng chỉ là điểm dừng chân ngắn ngủi để du khách chụp ảnh rồi tiếp tục hành trình. Nhưng nay đã thay đổi. Sự hình thành của Khu du lịch sinh thái đỉnh đèo Hoàng Liên - Cổng trời Ô Quy Hồ đã biến điểm dừng chân thành nơi trải nghiệm chiều sâu. Ở đó, du khách không chỉ “ngắm mây” mà còn thả mình vào hệ sinh thái du lịch đa tầng, từ nghỉ dưỡng, trải nghiệm văn hóa, đến thể thao ngoài trời và du lịch cộng đồng.

Bà Trần Kiều Oanh, Giám đốc điều hành khu du lịch cho biết, nhờ sự đầu tư bài bản, Khu du lịch đang đón hàng nghìn du khách mỗi ngày, đông nhất là vào cuối tuần và lễ tết bởi vẻ đẹp qua sự kết hợp hoàn hảo giữa sự kỳ vĩ của thiên nhiên và nét thơ mộng, huyền ảo của đất trời Tây Bắc. Hiện đơn vị đang tiếp tục đầu tư xây dựng bổ sung thêm khu nghỉ dưỡng, các trò chơi mạo hiểm để vừa phục vụ du khách, vừa tạo việc làm cho bà con ở địa phương có thu nhập ổn định ngay trên quê hương mình. Hiện nay 90% nhân viên làm việc trong khu du lịch là người đồng bào dân tộc trên địa bàn.

Bên cạnh đó, nhiều khu du lịch mới được đầu tư bài bản đang tạo thêm sức hút cho địa phương. Trong đó, Cầu kính Rồng Mây là điểm đến nổi bật nằm trên đỉnh đèo Ô Quy Hồ. Với hệ thống cầu kính cheo leo giữa lưng chừng núi, nơi đây mang đến trải nghiệm ngắm mây trời và khung cảnh núi non hùng vĩ từ độ cao hàng nghìn mét.

Anh Nguyễn Văn Hòa, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ: “Tôi từng đi nhiều nơi ở Tây Bắc nhưng Lai Châu có sức hút rất riêng. Thiên nhiên ở đây còn hoang sơ, khí hậu dễ chịu và đặc biệt là nhiều điểm du lịch mới được đầu tư khá bài bản".

Theo anh Hòa, việc kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên với các dịch vụ nghỉ dưỡng, trải nghiệm đang giúp Lai Châu ngày càng hấp dẫn hơn đối với du khách trẻ.

Giữ gìn bản sắc văn hóa để tạo "linh hồn" cho du lịch

Không chỉ có cảnh sắc thiên nhiên kỳ vĩ, Lai Châu còn là nơi sinh sống của 20 dân tộc, với kho tàng văn hóa truyền thống phong phú và độc đáo.

Tại các bản du lịch cộng đồng như Sin Suối Hồ (Phong Thổ), Sì Thâu Chải (Tam Đường), Vàng Pheo (Phong Thổ)… du khách có thể dễ dàng cảm nhận nhịp sống bình yên của đồng bào vùng cao. Những nếp nhà truyền thống nằm nép mình bên sườn núi, tiếng khèn Mông vang vọng giữa núi rừng hay sắc màu rực rỡ của trang phục dân tộc tạo nên dấu ấn khó quên đối với du khách.

Ở bản Sin Suối Hồ, người dân đã chủ động chỉnh trang cảnh quan, trồng hoa, phát triển dịch vụ homestay và gìn giữ các nghề truyền thống để phục vụ du lịch cộng đồng.

Chị Vàng Thị Dở, người dân làm du lịch cộng đồng tại Sin Suối Hồ cho biết: “Trước đây bà con chủ yếu làm nương nên thu nhập còn thấp. Từ khi khách du lịch đến nhiều hơn, người dân có thêm nguồn thu từ bán nông sản, thổ cẩm và làm homestay.”

Theo chị Dở, điều đáng mừng là người dân ngày càng ý thức hơn trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. “Du khách rất thích trải nghiệm văn hóa bản địa nên bà con cũng cố gắng giữ gìn trang phục truyền thống, các món ăn dân tộc và lễ hội của mình,” chị nói.

Không ít du khách tìm đến Lai Châu không chỉ để ngắm cảnh mà còn để hòa mình vào đời sống cộng đồng, thưởng thức các món ăn truyền thống như thắng cố, lợn cắp nách, cá suối nướng, xôi tím… hay tham gia các phiên chợ vùng cao đầy màu sắc.

Theo nhiều doanh nghiệp lữ hành, xu hướng du lịch hiện nay đang chuyển dần sang du lịch trải nghiệm, nghỉ dưỡng và khám phá văn hóa bản địa. Đây chính là lợi thế rất lớn của Lai Châu trong phát triển du lịch bền vững.

Hướng tới phát triển du lịch xanh và bền vững

Cùng với việc khai thác tiềm năng thiên nhiên và văn hóa, tỉnh Lai Châu đang tập trung đầu tư hạ tầng, đa dạng hóa sản phẩm du lịch và nâng cao chất lượng dịch vụ nhằm tạo bước đột phá cho ngành “công nghiệp không khói”.

Nhiều tuyến giao thông trọng điểm được đầu tư nâng cấp giúp việc kết nối giữa Lai Châu với các địa phương trong khu vực thuận lợi hơn. Các khu, điểm du lịch cũng từng bước được quy hoạch theo hướng chuyên nghiệp, gắn với bảo vệ môi trường và giữ gìn cảnh quan tự nhiên.

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu Trần Mạnh Hùng, cho biết: “Lai Châu có lợi thế lớn về thiên nhiên và văn hóa bản địa. Tỉnh xác định phát triển du lịch phải đi đôi với bảo tồn các giá trị truyền thống và bảo vệ môi trường sinh thái. Thời gian qua, tỉnh đã hoàn thành kiểm kê trên 1.000 di sản văn hóa phi vật thể; nhiều di sản tiêu biểu được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, trong đó có Nghệ thuật Xòe Thái được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, Lễ hội Gầu Tào của người Mông, Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu của dân tộc Thái…”.

Theo ông Hùng, tỉnh đang chú trọng phát triển các sản phẩm du lịch đặc trưng như du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, khám phá đỉnh núi và trải nghiệm văn hóa dân tộc.

“Chúng tôi khuyến khích người dân tham gia làm du lịch, coi cộng đồng là chủ thể trong phát triển du lịch bền vững. Việc giữ gìn bản sắc văn hóa không chỉ để bảo tồn truyền thống mà còn tạo sinh kế cho người dân vùng cao,” ông Hùng nhấn mạnh.

Thống kê từ đầu năm 2026 đến nay, tỉnh Lai Châu đón khoảng 250 nghìn lượt khách du lịch, doanh thu ước đạt trên 150 tỷ đồng. Lai Châu đặt mục tiêu đến năm 2030 đón trên 2,4 triệu lượt khách mỗi năm và xây dựng Ô Quy Hồ thành khu du lịch quốc gia. Với lợi thế sở hữu nhiều đỉnh núi cao, cảnh quan nguyên sơ và bản sắc văn hóa đa dạng, tỉnh đang hướng tới mô hình du lịch xanh và khác biệt.

Thực tế cho thấy, nhiều địa phương ở Lai Châu đã từng bước đổi thay nhờ du lịch. Những bản làng trước đây còn khó khăn nay có thêm nguồn thu từ dịch vụ lưu trú, bán nông sản, hướng dẫn du lịch và các hoạt động trải nghiệm.

Giữa đại ngàn Tây Bắc, Lai Châu hôm nay đang chuyển mình mạnh mẽ. Từ những cung đường săn mây, những khu du lịch hiện đại như Cầu kính Rồng Mây, Khu du lịch Cổng trời Ô Quy Hồ cho tới các bản làng đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc, tất cả đang góp phần tạo nên diện mạo mới cho du lịch Lai Châu.

Sự kết hợp hài hòa giữa thiên nhiên hùng vĩ và chiều sâu văn hóa truyền thống không chỉ giúp Lai Châu tạo dấu ấn riêng trên bản đồ du lịch Việt Nam mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững cho vùng đất biên cương giàu tiềm năng này.