Lai Châu: Đưa cải cách hành chính đến gần người dân vùng cao

Từ sự hài lòng của người dân

Chỉ trong một buổi sáng, ông Kim Văn Nuôi, ở bản Nà Áng, xã Bum Nưa đã hoàn tất các thủ tục cần thiết tại Công an xã. Không còn cảnh cầm tập hồ sơ đi nhiều nơi để hỏi, cũng không phải quay lại nhiều lần vì thiếu giấy tờ như trước, mọi vướng mắc đều được cán bộ trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ hoàn thiện ngay tại bộ phận tiếp nhận.

Với nhiều người dân vùng cao, đó có thể chỉ là một thủ tục hành chính được giải quyết đúng hẹn. Nhưng phía sau sự thuận tiện ấy là những chuyển biến đang diễn ra trong phương thức phục vụ của lực lượng Công an cấp xã - nơi gần dân nhất và cũng là nơi người dân cảm nhận rõ nhất hiệu quả của cải cách hành chính.

Trong nhiều năm, khoảng cách địa lý luôn là một trong những trở ngại lớn đối với người dân ở các địa bàn miền núi khi thực hiện thủ tục hành chính. Không ít bản làng cách trung tâm xã hàng chục ki-lô-mét, đường sá đi lại khó khăn, mỗi lần xuống xã đồng nghĩa với việc phải gác lại công việc nương rẫy, mất thêm chi phí và thời gian.

Bởi vậy, đối với đồng bào vùng cao, cải cách hành chính không đơn thuần là rút ngắn quy trình hay ứng dụng công nghệ thông tin. Điều người dân cần nhất là thủ tục được giải quyết nhanh hơn, rõ ràng hơn và hạn chế tối đa việc phải đi lại nhiều lần.

Từ yêu cầu thực tiễn đó, lực lượng Công an các xã trên địa bàn tỉnh Lai Châu đang từng bước đổi mới phương thức làm việc, đồng bộ cải cách hành chính với triển khai Đề án 06 của Chính phủ và chuyển đổi số, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo chất lượng phục vụ.

Tại xã Bum Nưa, cải cách hành chính được bắt đầu từ chính những công việc hằng ngày.

Toàn bộ quy trình giải quyết thủ tục được rà soát, công khai; bộ phận tiếp nhận bố trí cán bộ thường xuyên hướng dẫn người dân; mã QR được tích hợp để hỗ trợ tra cứu thông tin; hồ sơ được kiểm tra ngay từ đầu nhằm hạn chế việc bổ sung nhiều lần.

Mục tiêu không chỉ là giải quyết đúng quy định mà còn giúp người dân thực hiện thủ tục thuận lợi nhất.

Thiếu tá Đặng Hoàng Nam, cán bộ Công an xã Bum Nưa cho biết, đơn vị luôn xác định sự hài lòng của người dân là tiêu chí quan trọng trong đánh giá hiệu quả công việc. Vì vậy, quá trình tiếp nhận và xử lý hồ sơ thường xuyên được rà soát để đơn giản hóa các khâu không cần thiết, giảm giấy tờ, rút ngắn thời gian nhưng vẫn bảo đảm đúng quy định của pháp luật.

Sự thay đổi ấy được thể hiện ngay tại bộ phận tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính.

Thay vì tâm lý e ngại khi đến cơ quan công quyền, người dân được cán bộ hướng dẫn cụ thể từng bước kê khai hồ sơ, giải thích rõ những nội dung còn thiếu và hỗ trợ hoàn thiện ngay trong lần đầu tiếp nhận.

Theo ông Kim Văn Nuôi, điều khiến ông hài lòng không chỉ là thủ tục được giải quyết nhanh mà còn là thái độ tận tình, trách nhiệm của cán bộ tiếp dân.

Ở vùng cao, giá trị của cải cách hành chính đôi khi được đo bằng những điều rất giản dị.

Mỗi lần giảm được một chuyến đi là người dân bớt một ngày nghỉ làm nương; mỗi hồ sơ được hoàn thiện ngay từ đầu đồng nghĩa với việc giảm thêm chi phí đi lại; mỗi thủ tục được giải quyết đúng hẹn giúp người dân chủ động hơn trong công việc và cuộc sống.

Đó cũng là lý do cải cách hành chính ngày càng được nhìn nhận không chỉ dưới góc độ quản lý nhà nước mà còn là một yếu tố trực tiếp tác động đến chất lượng phục vụ người dân.

Cùng với cải cách quy trình, Công an xã Bum Nưa tích cực triển khai Đề án 06, đẩy mạnh cấp tài khoản định danh điện tử mức độ 2 và thường xuyên cập nhật dữ liệu dân cư theo tiêu chí "đúng, đủ, sạch, sống".

Từ đầu năm đến nay, đơn vị đã tiếp nhận, giải quyết hàng chục hồ sơ đăng ký cư trú, tách hộ, điều chỉnh thông tin cư trú và hoàn thành gần 1.500 hồ sơ cấp tài khoản định danh điện tử mức độ 2.

Những con số ấy phản ánh nỗ lực của lực lượng Công an cơ sở trong quá trình đưa chuyển đổi số đi vào thực chất. Nhưng điều đáng chú ý hơn là cách công nghệ đang được sử dụng để phục vụ người dân tốt hơn thay vì chỉ phục vụ yêu cầu quản lý.

Từ Bum Nưa, cách làm này đang được triển khai tại nhiều địa phương khác trên địa bàn tỉnh Lai Châu, tạo nên những chuyển biến ngày càng rõ nét trong cải cách hành chính ở cơ sở.

Tại Công an xã Mường Tè, việc rà soát, cập nhật cơ sở dữ liệu dân cư được duy trì thường xuyên nhằm bảo đảm thông tin luôn chính xác, đồng bộ. Trên nền tảng dữ liệu đó, các thủ tục về cư trú, căn cước và định danh điện tử được tiếp nhận, xử lý theo đúng quy trình, hạn chế tình trạng người dân phải bổ sung hồ sơ nhiều lần.

Việc số hóa dữ liệu không chỉ giúp cán bộ giảm thời gian tra cứu, đối chiếu thông tin mà còn tạo điều kiện để người dân được giải quyết thủ tục nhanh hơn, minh bạch hơn.

Đối với nhiều người dân vùng cao, họ có thể chưa thật sự quan tâm đến khái niệm chuyển đổi số hay cơ sở dữ liệu dân cư. Điều họ cảm nhận rõ nhất là việc đến Công an xã giờ đây thuận tiện hơn trước, thủ tục được hướng dẫn cụ thể hơn và thời gian chờ đợi cũng được rút ngắn đáng kể.

Chuyển đổi số chỉ có ý nghĩa khi người dân được hưởng lợi

Tuy nhiên, đưa chuyển đổi số đến vùng cao chưa bao giờ là nhiệm vụ dễ dàng.

Ở nhiều địa bàn của Lai Châu, khoảng cách địa lý, điều kiện giao thông và hạ tầng viễn thông vẫn là những rào cản hiện hữu. Không ít bản làng nằm cách trung tâm xã hàng chục ki-lô-mét; có nơi sóng điện thoại, internet chưa ổn định. Một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số, nhất là người cao tuổi, chưa có điện thoại thông minh hoặc chưa quen thao tác trên môi trường số.

Điều đó đồng nghĩa với việc, bên cạnh việc thành thạo nghiệp vụ, mỗi cán bộ Công an cấp xã còn phải trở thành người trực tiếp hướng dẫn người dân tiếp cận các dịch vụ công trực tuyến.

Tại xã Phong Thổ, cùng với nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự, lực lượng Công an còn thường xuyên tiếp nhận và giải quyết các thủ tục về cư trú, căn cước, định danh điện tử; đồng thời hướng dẫn người dân sử dụng VNeID và các dịch vụ công trực tuyến.

Khối lượng công việc ngày càng lớn trong khi yêu cầu phục vụ ngày càng cao đặt ra đòi hỏi mỗi cán bộ phải không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng công nghệ thông tin và tinh thần trách nhiệm trong quá trình thực thi nhiệm vụ.

Thực tế cho thấy, khó khăn lớn nhất không phải là phần mềm hay quy trình nghiệp vụ mà chính là làm sao để người dân có thể tiếp cận và sử dụng được các tiện ích số.

Không ít lần, cán bộ Công an phải đến tận bản để hỗ trợ người dân kích hoạt tài khoản định danh điện tử, hoàn thiện hồ sơ dịch vụ công hoặc cập nhật thông tin cư trú. Có những trường hợp, do đường truyền không ổn định, việc thực hiện một hồ sơ phải tiến hành nhiều lần mới hoàn tất.

Những công việc ấy ít xuất hiện trong các báo cáo thống kê nhưng lại phản ánh rõ nét sự thay đổi trong phương thức phục vụ của lực lượng Công an cơ sở.

Theo Thiếu úy Sùng A Long, cán bộ Công an xã Phong Thổ, ngay từ khi tiếp nhận yêu cầu, cán bộ sẽ hướng dẫn đầy đủ thành phần hồ sơ, trực tiếp hỗ trợ kê khai thông tin đối với những người chưa thành thạo, bảo đảm hồ sơ được hoàn thiện ngay trong lần đầu tiếp nhận.

Cách làm này không chỉ giúp giảm thời gian xử lý mà còn hạn chế việc người dân phải đi lại nhiều lần, nhất là đối với những hộ ở xa trung tâm xã.

Hiệu quả của cải cách hành chính vì thế không chỉ được thể hiện ở tốc độ giải quyết hồ sơ mà còn ở sự thay đổi trong cách phục vụ.

Nếu trước đây người dân phải tự tìm hiểu quy trình, chuẩn bị hồ sơ rồi mới đến cơ quan hành chính thì nay, cán bộ chủ động hướng dẫn ngay từ đầu, đồng hành cùng người dân trong suốt quá trình thực hiện thủ tục. Mối quan hệ giữa cơ quan công quyền và người dân cũng từ đó trở nên gần gũi, cởi mở hơn.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin đã giúp thời gian giải quyết nhiều thủ tục hành chính giảm từ 30 đến 50% so với trước đây. Người dân có thể theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ trên Cổng Dịch vụ công, chủ động biết hồ sơ đang được giải quyết ở bước nào và thời điểm nhận kết quả.

Quan trọng hơn, toàn bộ quy trình được thực hiện trên môi trường điện tử đã góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch, hạn chế những biểu hiện gây phiền hà trong quá trình giải quyết công việc.

Đối với đồng bào vùng cao, lợi ích lớn nhất vẫn là giảm đáng kể thời gian và chi phí đi lại.

Thay vì phải nhiều lần xuống trung tâm xã để hoàn thiện thủ tục, nhiều nội dung về cư trú hiện đã có thể thực hiện thuận lợi hơn nhờ dữ liệu dân cư và các dịch vụ công trực tuyến. Những thay đổi tưởng chừng nhỏ ấy lại mang ý nghĩa thiết thực đối với cuộc sống của người dân ở những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Chị Lò Thị Phúc Uyên, ở bản Nậm Pậy cho biết, khi đến Công an xã Phong Thổ xác nhận thông tin cư trú, chị được cán bộ hướng dẫn cụ thể từng bước và hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ ngay tại chỗ. Nhờ đó, thủ tục được giải quyết nhanh chóng, không phải đi lại nhiều lần như trước.

Từ đầu năm 2026 đến nay, xã Phong Thổ đã tiếp nhận và giải quyết 439 hồ sơ dịch vụ công trên nhiều lĩnh vực. Hàng trăm hồ sơ đăng ký cư trú, khai sinh, khai tử, đăng ký kết hôn liên thông, xác nhận thông tin cư trú và cấp biển số xe được xử lý đúng thời hạn.

Đó là những kết quả phản ánh nỗ lực của lực lượng Công an cơ sở trong quá trình hiện đại hóa nền hành chính. Nhưng giá trị của cải cách hành chính không chỉ nằm ở số lượng hồ sơ hay tỷ lệ giải quyết đúng hạn.

Thước đo quan trọng hơn là sự thay đổi trong cảm nhận của người dân.

Khi người dân không còn ngại đến cơ quan công quyền; khi một thủ tục được hoàn thành ngay trong lần đầu tiếp nhận; khi mỗi chuyến đi xuống trung tâm xã được rút ngắn thêm một lần, cải cách hành chính đã thực sự tạo ra những chuyển biến trong đời sống.

Có thể thấy, từ Bum Nưa, Mường Tè đến Phong Thổ, những đổi mới trong cải cách hành chính đang từng bước góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch và gần dân hơn.

Con đường phía trước vẫn còn không ít khó khăn. Hạ tầng số ở một số địa bàn chưa đồng bộ; điều kiện tiếp cận công nghệ giữa các khu vực còn chênh lệch; yêu cầu về chất lượng phục vụ ngày càng cao. Điều đó đòi hỏi quá trình cải cách phải được thực hiện thường xuyên, liên tục và lấy người dân làm trung tâm.

Bởi chuyển đổi số sẽ chỉ thực sự có ý nghĩa khi mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận các dịch vụ công một cách thuận tiện; cải cách hành chính cũng chỉ hoàn thành mục tiêu khi mỗi người dân cảm nhận rõ sự thay đổi trong từng thủ tục hằng ngày.

Mỗi hồ sơ được giải quyết đúng hẹn, mỗi tài khoản định danh điện tử được kích hoạt, mỗi lần người dân không còn phải đi lại nhiều lần để hoàn thiện giấy tờ đều là những kết quả cụ thể của quá trình chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ. Đó cũng là nền tảng để xây dựng lực lượng Công an cơ sở ngày càng chính quy, hiện đại, gần dân, vì dân; đồng thời góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân, tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển bền vững trên địa bàn tỉnh Lai Châu.