Lai Châu: Lời Then vọng mãi giữa đại ngàn

Nghi lễ linh thiêng gìn giữ hồn cốt văn hóa Thái

Ngay từ sáng sớm, không gian xã Khổng Lào đã rộn ràng trong sắc phục truyền thống và tiếng nhạc Then vang vọng. Phần lễ – nội dung quan trọng nhất của Lễ hội Then Kin Pang được tổ chức trang nghiêm tại nhà Then với đầy đủ các nghi thức truyền thống như lễ cúng Then khai hội, dâng hương cầu phúc.

Đối với đồng bào Thái, "Then" là trời – đấng tối cao che chở, còn "Kin Pang" mang ý nghĩa ăn mừng, tri ân. Vì vậy, mỗi nghi thức không đơn thuần là hoạt động tín ngưỡng mà còn là sự kết nối giữa con người với thiên nhiên, giữa quá khứ và hiện tại.

Phát biểu tại lễ khai hội, ông Tống Thanh Hải, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lai Châu nhấn mạnh: "Lễ hội Then Kin Pang là di sản văn hóa quý báu của đồng bào Thái, thể hiện đời sống tâm linh phong phú và bản sắc riêng có của vùng Tây Bắc. Việc duy trì, phát huy lễ hội không chỉ góp phần bảo tồn văn hóa mà còn tạo động lực thúc đẩy phát triển du lịch, nâng cao đời sống người dân khu vực biên giới".

Không khí trang nghiêm của phần lễ khiến nhiều du khách lần đầu tham dự không khỏi xúc động. Những lời khấn Then, điệu múa Then uyển chuyển như đưa người xem trở về với cội nguồn văn hóa lâu đời.

Bà Mai Thị Hồng Sim, Bí thư Đảng ủy xã Khổng Lào chia sẻ: "Chúng tôi luôn xác định việc gìn giữ lễ hội là trách nhiệm của cả cộng đồng. Đây không chỉ là sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là nơi truyền dạy cho thế hệ trẻ về truyền thống, về cội nguồn. Khi người dân hiểu và tự hào về văn hóa của mình, họ sẽ chủ động bảo tồn và phát huy".

Không gian hội rộn ràng, lan tỏa sức sống mới vùng biên

Nếu phần lễ mang màu sắc linh thiêng, thì phần hội lại bừng lên không khí sôi động, rộn ràng. Hàng loạt hoạt động văn hóa, thể thao, trò chơi dân gian như đẩy gậy, bắn nỏ, tung còn, chèo bè tre, bơi suối… thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.

Đặc biệt, hai hoạt động được mong chờ nhất là Áp Hô Pang (tái hiện tục gội đầu) và té nước cầu may bên suối Nậm Lụm. Tiếng cười vang lên không ngớt khi mọi người cùng nhau té nước, gửi gắm những lời chúc tốt lành cho năm mới.

Chị Lò Thị Thanh Tâm, người dân xã Khổng Lào bộc bạch: "Từ nhỏ tôi đã tham gia lễ hội, nhưng năm nào cũng thấy vui như lần đầu. Té nước không chỉ để cầu may mà còn là dịp để mọi người gần gũi, gắn bó hơn. Giờ có thêm nhiều du khách, không khí càng rộn ràng, mình cũng thấy tự hào về bản sắc của dân tộc mình".

Bên cạnh đó, không gian trình diễn trang phục truyền thống và giao lưu văn nghệ giữa các địa phương trong và ngoài tỉnh, thậm chí có cả đoàn nghệ thuật đến từ huyện Kim Bình (Vân Nam, Trung Quốc), đã tạo nên bức tranh văn hóa đa sắc màu.

Ẩm thực cũng là điểm nhấn khó quên. Những món đặc sản như cá nướng, thịt nướng, rêu đá, sâu đá… không chỉ hấp dẫn bởi hương vị mà còn chứa đựng câu chuyện văn hóa của người Thái. Mỗi đội thi ẩm thực mang đến hàng chục món ăn, thể hiện sự khéo léo và tinh tế trong chế biến.

Theo ghi nhận, lượng khách tham gia lễ hội năm nay tăng đáng kể. Nhiều du khách bị cuốn hút bởi sự thân thiện, hiếu khách của người dân địa phương cũng như không gian văn hóa đậm đà bản sắc.

Gắn kết văn hóa với nhiệm vụ giữ gìn biên cương

Không chỉ là ngày hội văn hóa, Then Kin Pang còn góp phần củng cố tinh thần đoàn kết, gắn bó quân – dân nơi biên giới.

Thiếu tá Sì Mạnh Huân, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Sin Suối Hồ (BĐBP Lai Châu) cho biết: "Chúng tôi luôn đồng hành cùng chính quyền và nhân dân địa phương trong việc tổ chức lễ hội. Đây là dịp để tăng cường tình đoàn kết, xây dựng thế trận lòng dân vững chắc. Khi người dân gắn bó với văn hóa truyền thống, họ cũng thêm ý thức trong việc bảo vệ chủ quyền biên giới".

Những năm gần đây, nhờ các chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là các nghị quyết về bảo tồn văn hóa gắn với phát triển du lịch, đời sống người dân Lai Châu đã có nhiều đổi thay tích cực. Lễ hội Then Kin Pang được phục dựng từ năm 2000 và ngày càng được tổ chức bài bản, quy mô hơn.

Năm nay, ngoài các nghi lễ truyền thống, lễ hội còn có thêm không gian trưng bày sản phẩm OCOP, hoạt động trải nghiệm du lịch, tạo điều kiện để du khách không chỉ "xem" mà còn "sống" trong văn hóa bản địa.

Ông Tống Thanh Hải cũng khẳng định thêm: "Tỉnh sẽ tiếp tục quan tâm, đầu tư để các lễ hội truyền thống như Then Kin Pang trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần quảng bá hình ảnh Lai Châu đến với bạn bè trong nước và quốc tế".

Rời Khổng Lào khi lễ hội khép lại, nhiều người vẫn còn lưu luyến. Tiếng hát Then, điệu xòe, làn nước mát của suối Nậm Lụm như vẫn còn vương vấn. Một mùa hội qua đi, nhưng dư âm thì còn mãi – như chính chủ đề "Lời Then vọng mãi", ngân nga giữa núi rừng, gắn kết con người với cội nguồn và mở ra những kỳ vọng mới cho vùng biên Lai Châu.

Một số hình ảnh tại lễ hội Then Kin Pang năm 2026.