Lại rộ dịch vụ đổi tiền mới dịp Tết: Phí cao, cảnh giác lừa đảo

Khác với những năm trước, mức phí năm nay bị đẩy lên cao, từ 7% trở lên, khiến nhiều người dân không khỏi bức xúc và tiềm ẩn không ít rủi ro pháp lý.

5 triệu tiền mới mất 350.000 đồng phí

Chị T.V, cư dân tại phường Cát Lái (TP Hồ Chí Minh), cho biết năm nào chị cũng đổi tiền lẻ để chuẩn bị lì xì và cúng lễ. Trước đây, chị thường nhờ kế toán công ty hỗ trợ đổi tại ngân hàng. Năm nay công ty không còn hỗ trợ, chị chuyển sang tìm dịch vụ bên ngoài.

"Tôi thấy trong nhóm cư dân chung cư có người đăng dịch vụ đổi tiền mới, đủ mệnh giá. Tôi inbox hỏi thì người này báo phí 7% trên một triệu đồng. Tôi định đổi khoảng 5 triệu tiền mới thì phải trả phí tới 350.000 đồng. Mức này thực sự quá cao", chị T.V chia sẻ.

Theo chị, người đăng dịch vụ không công khai phí trên bài viết, mà chỉ báo giá khi khách nhắn tin riêng. Điều này khiến người đổi tiền không thể so sánh, cũng không biết đâu là mức hợp lý.

Khảo sát trong một số nhóm mua bán, nhóm cư dân trên mạng xã hội, các tài khoản chào dịch vụ đổi tiền mới đăng bài liên tục trong một tuần gần đây. Họ rao đổi tiền mới với đủ các mệnh giá từ 500 đồng đến 500.000 đồng.

Một người chào dịch vụ cho biết: "Phí trung bình khoảng 7% trên một triệu. Những mệnh giá nhỏ có số lượng ít thì phí cao hơn".

Thực tế, dịch vụ đổi tiền mới, tiền lẻ thu phí không còn là chuyện mới. Nhiều năm qua, cứ vào khoảng một tháng trước Tết Nguyên đán, dịch vụ này lại hoạt lại nhộn nhịp, đặc biệt trên mạng xã hội.

Người rao thường gom tiền mới từ nhiều nguồn rồi bán lại cho người có nhu cầu hưởng chênh lệch. Tùy từng năm và từng mệnh giá, mức phí có thể dao động từ 3–5% nhưng mỗi năm lại cao thêm.

Những năm gần đây, Ngân hàng Nhà nước đã chủ trương hạn chế in tiền lẻ mới để tiết kiệm chi phí, đồng thời khuyến khích người dân sử dụng tiền mệnh giá lớn hoặc lì xì không dùng tiền mặt. Điều này khiến nguồn cung tiền lẻ mới ngoài thị trường càng khan hiếm. Các dịch vụ đổi tiền lợi dụng điều này để tự ý làm giá.

Năm nay, khi một số doanh nghiệp, cơ quan không còn hỗ trợ đổi tiền nội bộ như trước, nhiều người dân tìm đến các kênh không chính thức, kéo theo phí đổi cũng bị "thổi" lên.

Đổi tiền thu phí là trái pháp luật

Theo luật sư Thanh Lan, Công ty Luật TNHH Minh Tú (TP Hồ Chí Minh), việc đổi tiền mới, tiền lẻ để hưởng chênh lệch là hành vi không được pháp luật cho phép.

Theo Thông tư 25/2013 của Ngân hàng Nhà nước, chỉ Ngân hàng Nhà nước, Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng (ngân hàng, tổ chức tài chính vi mô, quỹ tín dụng nhân dân), chi nhánh ngân hàng nước ngoài và Kho bạc Nhà nước mới được thực hiện hoạt động thu, đổi tiền và chỉ áp dụng đối với tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông.

"Điều này có nghĩa là cá nhân tự ý đổi tiền mới còn giá trị lưu thông để kiếm lời là hành vi trái pháp luật", luật sư nói.

Đối với hành vi đổi tiền mới có thu phí, đây là hành vi xâm phạm trật tự quản lý tiền tệ của Nhà nước, cá nhân vi phạm có thể bị phạt từ 20 đến 40 triệu đồng. Nếu là tổ chức vi phạm, mức phạt sẽ gấp đôi, đồng thời buộc nộp lại toàn bộ số tiền thu lợi bất hợp pháp.

Ngoài ra, người giao dịch đổi tiền cũng đối mặt nhiều rủi ro, trong một số trường hợp tham gia với mục đích hưởng chênh lệch hoặc tiếp tay cho hoạt động thu phí, có thể bị xem xét trách nhiệm.

Trên thực tế, nhiều trường hợp người dân chuyển tiền đặt cọc để đổi tiền nhưng sau đó bị đối tượng cắt liên lạc, không giao tiền hoặc giao không đủ số lượng, thậm chí là tiền giả, tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông.

"Người dân thường nghĩ đây chỉ là giao dịch dân sự nhỏ lẻ, nhưng khi xảy ra tranh chấp hoặc bị lừa đảo, việc đòi lại tiền là rất khó vì các giao dịch này không được pháp luật bảo vệ", luật sư Thanh Lan nói.

Theo quy định hiện hành, người dân có thể đổi tiền tại các ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng hoặc Kho bạc Nhà nước. Các đơn vị này không được thu phí đối với hoạt động đổi tiền, miễn là tiền đủ tiêu chuẩn lưu thông.

Tuy nhiên, do chủ trương hạn chế tiền lẻ mới và nhu cầu tăng cao vào dịp Tết, không phải lúc nào ngân hàng cũng có đủ tiền lẻ, tiền mới theo yêu cầu. Trong trường hợp đó, chuyên gia khuyến nghị người dân nên linh hoạt sử dụng tiền mệnh giá lớn, hoặc chuyển sang các hình thức lì xì không dùng tiền mặt để tránh phụ thuộc vào các dịch vụ trái phép.