Lâm Đồng: "Định danh" xe cho học sinh vùng sâu

Khoảng 11h trưa, cổng Trường THCS Tân Thượng, xã Đinh Trang Thượng (Lâm Đồng) bắt đầu đông dần. Từng nhóm học sinh tan trường, dắt xe ra khỏi sân rồi nhanh chóng tỏa về các thôn nằm sâu giữa những triền đồi. Giữa dòng xe ấy, phần lớn phương tiện là xe đạp điện do chính các em điều khiển.

Giữa dãy xe đạp điện được xếp ngay ngắn, em Phạm Thị Khánh Ngân, học sinh lớp 9A3, dừng lại trước chiếc xe đạp điện có gắn bảng tên ở đầu và đuôi xe. Em chỉnh lại quai mũ bảo hiểm rồi dắt chiếc xe đạp điện rời trường. Nhà cách trường gần 5 km nên ngày nào em cũng tự đi học từ sáng sớm. Những hôm mưa xuống, con đường đất đỏ trở nên trơn trượt, việc đến lớp càng thêm vất vả. "Không có xe thì đi học khó lắm. Ba mẹ đi làm rẫy sớm nên tụi em tự đi là chính", Khánh Ngân nói rồi vội chạy theo nhóm bạn phía trước.

Ở Đinh Trang Thượng, chuyện học sinh tự đi xe đến trường từ lâu đã trở nên quen thuộc. Với nhiều gia đình người K'Ho, Mạ…, xe đạp điện gần như là phương tiện duy nhất để con em có thể duy trì việc học đều đặn mỗi ngày. Chỉ cần rời cổng trường vài cây số, học sinh đã phải tự di chuyển trên những tuyến đường quanh co, nhiều đoạn dốc dài.

Theo thống kê của Trường THCS Tân Thượng, hiện có 257 trong tổng số 395 học sinh sử dụng xe đạp điện để đi học. Con số ấy đồng nghĩa mỗi ngày có hàng trăm học sinh tự điều khiển phương tiện trên các tuyến đường liên thôn vùng sâu.

Đi cùng sự thuận tiện là những nỗi lo thường trực về an toàn giao thông học đường. Cô Phạm Thị Thúy Hằng, Giáo viên Tổng phụ trách Đội nhà trường cho biết, "Không ít học sinh vẫn còn chủ quan khi tham gia giao thông. Có em chưa quen đội mũ bảo hiểm đầy đủ, có em chạy hàng ngang hoặc thiếu kỹ năng xử lý tình huống khi lưu thông trên đường. Các em còn nhỏ, trong khi quãng đường đến trường lại xa. Chỉ cần một chút chủ quan là rất dễ xảy ra va chạm hoặc tai nạn", cô Hằng trăn trở.

Những vụ tai nạn giao thông liên quan học sinh thời gian gần đây tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với nhiều địa phương vùng sâu, vùng nông thôn, nơi việc quản lý học sinh sử dụng phương tiện cá nhân vẫn còn gặp nhiều khó khăn.

Từ thực tế ấy, Trường THCS Tân Thượng bắt đầu triển khai mô hình dân vận khéo "Mỗi xe một tên - Mỗi học sinh một ý thức".

Thoạt nhìn, mô hình khá đơn giản. Mỗi chiếc xe của học sinh được gắn bảng nhận diện ghi rõ họ tên, lớp học rồi sắp xếp theo từng khu vực riêng trong sân trường. Nhưng chính từ những tấm bảng nhỏ ấy, nhà trường kỳ vọng có thể giúp học sinh hình thành ý thức trách nhiệm khi tham gia giao thông.

Theo thầy Nguyễn Văn Dũng, Hiệu trưởng Trường THCS Tân Thượng, trước đây việc nhắc nhở học sinh vi phạm giao thông nhiều khi chỉ dừng ở những lời nhắc chung chung. Khi mỗi chiếc xe được "định danh" gắn với từng học sinh cụ thể, việc quản lý, nhắc nhở trở nên trực diện hơn. "Điều nhà trường nhìn thấy rõ hơn là sự thay đổi trong ý thức của học sinh", thầy Dũng chia sẻ.

Từ ngày triển khai mô hình, sân trường sau giờ tan học dần bớt cảnh học sinh phóng xe nhanh hay tụ tập chạy hàng ngang. Các em bắt đầu chú ý hơn đến việc đội mũ bảo hiểm, đi đúng phần đường trước khi rời cổng trường. Thoạt nhìn, đây chỉ là cách quản lý phương tiện trong trường học, nhưng điều nhà trường hướng tới là tạo sự ràng buộc trách nhiệm đối với học sinh khi tham gia giao thông.

Em Phạm Thị Khánh Ngân, học sinh lớp 9A3 cho biết, trước đây nhiều bạn vẫn còn chủ quan vì nghĩ xe đạp điện chạy chậm nên ít nguy hiểm. "Từ khi có bảng tên, tụi em cũng ngại vi phạm hơn. Bạn nào chạy nhanh trong sân trường hay không đội mũ bảo hiểm là bị nhắc liền", Ngân chia sẻ.

Không xa đó, em K' Tùng - học sinh lớp 9A1 - vừa dắt xe ra cổng trường vừa tiếp lời. Theo K' Tùng, trước đây nhiều bạn chỉ nghĩ đơn giản đi xe đến trường cho tiện, ít chú ý đến các quy định an toàn giao thông. Tuy nhiên, từ khi triển khai mô hình, học sinh trong trường dần có ý thức hơn trong việc đội mũ bảo hiểm, đi đúng phần đường và chấp hành nội quy khi tan học.

"Giờ tụi em được nhắc nhiều hơn về đi đúng phần đường, không chạy hàng ngang. Nhìn tên mình trên xe cũng thấy phải có trách nhiệm hơn", K' Tùng chia sẻ.

Điều đáng chú ý của mô hình không nằm ở những tấm bảng gắn trên phương tiện, mà ở cách nhà trường gắn trách nhiệm trực tiếp với từng học sinh khi tham gia giao thông. Khi mỗi chiếc xe đều có chủ thể rõ ràng, ý thức chấp hành luật giao thông của học sinh cũng được nhắc nhở cụ thể hơn, thay vì những lời nhắc chung chung như trước.

Theo Đại úy Lê Đình Trung, Phó Trưởng Công an xã Đinh Trang Thượng, mô hình "Mỗi xe một tên - Mỗi học sinh một ý thức" không nhằm thay thế các biện pháp xử lý vi phạm, mà hướng đến việc xây dựng ý thức tự giác cho học sinh.

"Mô hình giúp nhà trường thuận lợi hơn trong quản lý phương tiện, nhưng điều quan trọng hơn là tạo cho học sinh thói quen chấp hành Luật Giao thông đường bộ, từ việc đội mũ bảo hiểm, đi đúng phần đường đến ý thức tự bảo vệ bản thân và cộng đồng", Đại úy Trung nhấn mạnh.

Đặc thù xã Đinh Trang Thượng, với địa bàn vùng sâu, vùng xa; nơi nhiều học sinh phải tự đi học từ sớm và phụ huynh ít có điều kiện theo sát con em hằng ngày, việc gắn trách nhiệm cụ thể với từng phương tiện sẽ giúp nâng cao hiệu quả phối hợp giữa gia đình, nhà trường và địa phương trong quản lý học sinh.

Đồng chí Võ Thành Công, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Đinh Trang Thượng cho rằng, từ góc độ quản lý địa phương, mô hình "Mỗi xe một tên - Mỗi học sinh một ý thức" cho thấy hiệu quả bước đầu trong việc đưa công tác bảo đảm an toàn giao thông học đường đi vào thực chất, phù hợp với điều kiện vùng sâu, nơi học sinh sử dụng phương tiện cá nhân ngày càng phổ biến.

Thực tế, "định danh" phương tiện không thể giải quyết toàn bộ khoảng trống trong quản lý học sinh sử dụng xe điện, xe máy hiện nay. Tuy nhiên, trong bối cảnh nhiều học sinh vùng cao vẫn phải tự đi học mỗi ngày trên những cung đường đồi dốc, việc tạo ra cơ chế nhận diện và gắn trách nhiệm với từng học sinh được xem là bước đi cần thiết để hạn chế rủi ro, góp phần giữ an toàn cho những cung đường đến trường.