Lỗ hổng công nghệ trong bảo vệ tài sản số

Báo động an ninh tài sản mã hóa

Từ đầu năm tới nay, thị trường tiền số hứng chịu 320 vụ tấn công, với tổng giá trị tài sản bị đánh cắp lên tới hơn 8,7 tỷ USD. Đáng chú ý nhất là những lỗ hổng trong hạ tầng và quy trình vận hành.

Mới đây, sàn Binance đã phải triển khai hàng loạt biện pháp khắc phục sau một vụ tấn công gây thiệt hại hàng tỷ USD. Nhưng Binance chỉ là một trong số những vụ gần nhất.

Trong khi đó, tài sản mã hóa đang ngày càng được sử dụng rộng rãi, không chỉ để đầu tư mà còn phục vụ thanh toán và các giao dịch tài chính thường ngày.

Vậy điều gì khiến những hệ thống quản lý tài sản trị giá hàng tỷ USD vẫn có thể bị xâm nhập? Và khi tiền số bước vào đời sống, ai sẽ bảo vệ tài sản của người dùng?

Sau vụ tấn công mạng cuối tháng 10, sàn giao dịch tiền mã hóa Binance đã bắt đầu khôi phục dịch vụ rút tiền theo từng giai đoạn. Tính đến ngày 1/11, sàn cho biết đã bổ sung khoảng 95% lượng tài sản bị ảnh hưởng, đồng thời cập nhật dữ liệu dự trữ để người dùng có thể kiểm tra mức độ bảo chứng tài sản của mình.

Tuy nhiên, việc khôi phục hoạt động và chứng minh khả năng dự trữ không đồng nghĩa mọi rủi ro bảo mật đã được loại bỏ.

Câu chuyện càng đáng quan tâm khi tài sản mã hóa không còn chỉ là một kênh đầu tư. Tại một số thị trường, chúng đang dần được sử dụng trong những giao dịch tài chính thường ngày, từ chuyển tiền, thanh toán đến rút tiền mặt. Khi phạm vi sử dụng mở rộng, tác động tiềm tàng của những sự cố an ninh cũng lớn hơn.

Một chiếc thẻ thanh toán, một máy ATM và những đồng tiền mặt được rút ra như trong bất kỳ giao dịch ngân hàng thông thường nào. Điểm khác biệt nằm ở nguồn tiền phía sau chiếc thẻ này.

Tại Bolivia, người dùng có thể sử dụng thẻ liên kết với stablecoin để rút đồng nội tệ tại ATM hoặc thanh toán tại cửa hàng. Stablecoin là một nhóm tài sản mã hóa được thiết kế để duy trì giá trị ổn định theo một tài sản tham chiếu, trong trường hợp này là đồng USD.

Ông Jassiel Loza - người dân Bolivia nói: "Bạn có thể mua USDC hoặc USDT thông qua mã QR từ bất kỳ ngân hàng nào. Bạn cũng có thể chuyển tài sản mã hóa trực tiếp từ ứng dụng. Quan trọng nhất, chiếc thẻ cho phép bạn rút tiền tại ATM và thanh toán trực tiếp tại các cửa hàng".

Với người dân Bolivia, những dịch vụ này xuất hiện trong bối cảnh quốc gia Nam Mỹ đang đối mặt tình trạng khan hiếm USD. Việc tiếp cận các tài sản mã hóa neo giá theo đồng bạc xanh vì thế trở thành một lựa chọn phục vụ nhu cầu tài chính của một bộ phận người dân.

Từ tháng 6/2024, Ngân hàng Trung ương Bolivia đã cho phép các ngân hàng thương mại xử lý giao dịch liên quan đến tài sản mã hóa. Một số ngân hàng sau đó bắt đầu phát triển những sản phẩm kết nối tài sản số với hệ thống thanh toán truyền thống.

Trong đó, ngân hàng Banco Mercantil Santa Cruz triển khai thẻ Koin, cho phép người dùng sử dụng nguồn tiền liên kết với stablecoin thông qua mạng lưới thanh toán và ATM.

Bà Fabiola Cervero - Phó Chủ tịch phụ trách công nghệ, Ngân hàng Banco Mercantil Santa Cruz cho biết: "Visa đã phát triển thêm một mảng kinh doanh trong thị trường tiền mã hóa, bên cạnh thị trường truyền thống mà các ngân hàng vẫn sử dụng. Chúng tôi đang tham gia lĩnh vực mới này, với hệ sinh thái và hạ tầng hỗ trợ các loại thẻ liên kết với tài sản mã hóa".

Quy mô giao dịch cũng tăng nhanh. Theo chuyên gia tài chính Jaime Bravo, giá trị giao dịch tài sản mã hóa tại Bolivia đã tăng từ khoảng 256 triệu USD năm 2024 lên hơn 14 tỷ USD năm 2025.

Ông Jaime Bravo - Chuyên gia tài chính cho hay: "Con số này cho thấy mức độ phổ biến của tài sản mã hóa nhờ những lợi ích và sự thuận tiện mà chúng mang lại. Khi tìm hiểu sâu hơn, người ta nhận ra đây là một thế giới giúp mở rộng khả năng tiếp cận tài chính quốc tế".

Theo ước tính của Crypto.com, số người sở hữu tiền mã hóa trên toàn cầu đạt khoảng 741 triệu vào cuối năm 2025. Dù không đồng nghĩa tất cả đều sử dụng để thanh toán, con số này cho thấy tài sản mã hóa đã tiếp cận một bộ phận đáng kể người dùng trên thế giới.

Từ các nền tảng đầu tư đến những dịch vụ tài chính thường ngày, hệ sinh thái tài sản mã hóa đang mở rộng. Và khi ngày càng nhiều người tham gia, yêu cầu bảo vệ tài sản, kiểm soát giao dịch và phòng ngừa những sự cố an ninh cũng trở nên cấp thiết hơn.

Nguy cơ tin tặc chiếm đoạt tài sản mã hóa

Từ những giao dịch đời thường tại Bolivia đến vụ tấn công nhằm vào Binance, có thể thấy tài sản mã hóa đang đặt ra một bài toán bảo mật không hề đơn giản. Bởi ngoài công nghệ blockchain, sự an toàn của tài sản còn phụ thuộc vào cách các sàn quản lý ví, cấp quyền và thực hiện giao dịch. Vậy tin tặc có thể lợi dụng những mắt xích này như thế nào?

Hãy tưởng tượng, bạn gửi tiền vào ngân hàng. Một ngày, kẻ gian không cần phá két sắt, mà vẫn tìm cách khiến hệ thống chuyển tiền sang tài khoản của chúng. Với các sàn giao dịch tiền số, nguy cơ tương tự cũng có thể xảy ra.

Khi gửi tài sản số lên sàn, nhà đầu tư thường giao cho sàn quyền quản lý và thực hiện các giao dịch chuyển tài sản. Mỗi giao dịch phải trải qua một quy trình cấp quyền và xác thực. Nhưng điều gì xảy ra nếu kẻ gian qua mặt được quy trình này?

Chúng có thể khiến hệ thống thực hiện những lệnh chuyển tiền trái phép, đưa tài sản từ ví của sàn sang địa chỉ do chúng kiểm soát. Một khi giao dịch được xác nhận trên blockchain, việc chuyển tài sản không thể đơn phương hủy bỏ. Dù một số loại tài sản mã hóa có cơ chế hỗ trợ đóng băng, khả năng ngăn chặn và thu hồi vẫn phụ thuộc vào từng loại tài sản và thời điểm phát hiện sự cố.

Đó là lý do các sàn tiền số không chỉ phải bảo vệ những chiếc khóa bảo mật, mà còn phải kiểm soát chặt chẽ toàn bộ quá trình phê duyệt và thực hiện giao dịch. Bởi đôi khi, điều nguy hiểm nhất không phải là kẻ gian phá được két sắt, mà là hệ thống bị lợi dụng để tự mở cửa.

Bảo mật tiền số - Bài toán niềm tin

Rõ ràng, khi tài sản mã hóa ngày càng được sử dụng rộng rãi, một sự cố an ninh không chỉ gây thiệt hại tài chính mà còn có thể làm lung lay niềm tin của người dùng. Vậy các nền tảng giao dịch cần thay đổi điều gì và bản thân nhà đầu tư có thể làm gì để giảm thiểu rủi ro? Chuyên gia an ninh mạng đưa ra một số cảnh báo đáng chú ý.

Ông Jake Moore - Chuyên gia an ninh mạng cho hay: "Thật không may, điều này làm suy giảm niềm tin vào thị trường sàn giao dịch tiền mã hóa. Ở góc độ cá nhân, tôi nghĩ mọi người nên đặc biệt cảnh giác với những email hoặc tin nhắn tự xưng là từ Binance. Đó có thể là mối đe dọa lớn nhất trong khoảng một tuần tới".

Không chỉ đối mặt nguy cơ bị đánh cắp tài sản trực tiếp, người dùng còn có thể trở thành mục tiêu của những hành vi lừa đảo lợi dụng chính sự hoang mang sau các sự cố an ninh.

Ông Jake Moore - Chuyên gia an ninh mạng khuyến cáo: "Tôi luôn khuyên mọi người phân tán tài sản, trong đó có việc sử dụng ví lạnh, tức thiết bị lưu trữ vật lý mà bạn có thể cầm trên tay, đồng thời lựa chọn một số sàn giao dịch uy tín để giảm rủi ro nếu một nền tảng bị tấn công".

Ở cấp độ toàn ngành, theo chuyên gia, những điểm yếu trong quy trình kiểm soát quyền truy cập vẫn là thách thức lớn, đòi hỏi các biện pháp quản lý chặt chẽ hơn.

Ông Jake Moore - Chuyên gia an ninh mạng cho hay: "Chúng ta cần những quy định nghiêm ngặt hơn. Điều đó có thể khiến toàn bộ quá trình phát triển chậm lại, nhưng đây là sự đánh đổi cần thiết. Dù tiền mã hóa được xem là phương thức giao dịch rất nhanh, chúng ta vẫn cần đặt ra những rào cản để giảm thiểu các rủi ro tương tự trong tương lai".

Tốc độ và sự thuận tiện đang giúp tài sản mã hóa tiếp cận ngày càng nhiều người dùng. Nhưng để phát triển bền vững, thị trường còn phải chứng minh rằng những hệ thống đứng sau các giao dịch ấy đủ an toàn và quyền lợi người dùng được bảo vệ khi sự cố xảy ra.