Lỗ hổng xét duyệt khiến nhà ở xã hội bị mua gom, sang tay trái phép

Từ những vụ việc tiêu cực về mua nhà ở xã hội gần đây cho thấy, nếu khâu xét duyệt còn lỏng lẻo sẽ dẫn đến nhà ở xã hội không chỉ bị đi chệch địa chỉ, mà còn trở thành công cụ đầu cơ, trục lợi. Do đó, cần phải siết chặt ngay từ khâu xét duyệt, tăng cường kiểm tra trước và sau khi bán, công khai minh bạch danh sách người đủ điều kiện, đồng thời kết nối dữ liệu giữa các cơ quan để ngăn chặn hồ sơ giả, đứng tên hộ.

Liên quan đến vụ án làm giả giấy tờ để trục lợi mua nhà ở xã hội tại Dự án Nhà ở xã hội Khu dân cư Đại Thắng, tỉnh Thái Nguyên vừa bị khởi tố, Công an tỉnh Thái Nguyên xác định, để các đối tượng không đủ điều kiện vẫn có thể mua nhà ở xã hội, hàng chục cơ quan nhà nước và doanh nghiệp đã ký xác nhận vào hồ sơ mà không kiểm tra, đối chiếu đầy đủ thông tin thực tế.

Từ sự dễ dãi trong khâu xác nhận, các bộ hồ sơ được hoàn thiện và nộp vào dự án theo đúng quy trình, mở đường cho việc mua gom hàng loạt căn nhà ở xã hội. Vụ việc đặt ra yêu cầu phải làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức ký xác nhận.

Nhiều căn hộ nhà ở xã hội tại dự án này chưa được bàn giao nhưng đã bị rao bán công khai, với mức chênh từ 200 đến 500 triệu đồng mỗi căn, tùy diện tích. Để lách quy định cấm chuyển nhượng, các giao dịch trái phép thường được thực hiện bằng hình thức lập vi bằng. Dù môi giới và giới đầu cơ đều biết đây là hành vi vi phạm pháp luật, nhưng vì lợi nhuận, họ vẫn bất chấp rủi ro.

Các cơ quan quản lý cho rằng, chỉ khi kiểm soát chặt việc sử dụng nhà ở xã hội sau khi mua, tăng cường hậu kiểm, đối chiếu thực tế người ở với hồ sơ đã xét duyệt và kiên quyết thu hồi các căn hộ sử dụng sai mục đích, thì tình trạng trục lợi, mua bán trái phép mới có thể được ngăn chặn hiệu quả.

Bà Tống Thị Hạnh - Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng cho biết: "Yêu cầu UBND cấp tỉnh rà soát, đánh giá kỹ, đặc biệt hướng dẫn các chủ đầu tư và người dân để đảm bảo tuân thủ đúng quy định của pháp luật. Người dân cũng đăng ký đối với dự án đầy đủ về pháp lý, kênh chính thức để bán nhà ở cho người có nhu cầu mua nhà ở xã hội là từ chủ đầu tư, chứ không phải từ các tổ chức trung gian".

Theo quy định, các trường hợp mua nhà ở xã hội không đúng đối tượng hoặc kê khai không trung thực đều phải thu hồi căn hộ và xử lý theo pháp luật. Tuy nhiên, trên thực tế, việc thu hồi gặp nhiều khó khăn khi căn hộ đã bị sang tay, sử dụng trái phép hoặc người ở thực tế không trùng với người đứng tên trong hồ sơ.

Thực tế cho thấy, nếu không tăng cường hậu kiểm, làm rõ trách nhiệm từng khâu xét duyệt và kiên quyết thu hồi ngay khi phát hiện sai phạm, thì chính sách nhà ở xã hội sẽ tiếp tục bị lợi dụng.